Xuất khẩu cá ngừ tăng tốc nhưng vẫn đối mặt nhiều sức ép
CChu Khôi
Chọn cỡ chữ
Kim ngạch xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam bất ngờ tăng mạnh trong tháng 6, giúp mức giảm của nửa đầu năm 2026 thu hẹp đáng kể. Tuy nhiên, đằng sau tín hiệu tích cực này là hàng loạt thách thức khi thị trường Hoa Kỳ gia tăng rào cản thuế quan, EU siết kiểm soát nhập khẩu và cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt...
Xuất khẩu cá ngừ mỗi năm đem về gần 1 tỷ USD. Ảnh: Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam.
Dẫn số liệu của Cục Hải quan, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam
(VASEP), cho biết xuất khẩu cá ngừ trong tháng
6/2026 đạt gần 88 triệu USD, tăng 31% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng
mạnh nhất kể từ đầu năm, sau giai đoạn xuất khẩu liên tục sụt giảm từ tháng 2 đến
tháng 5.
Nhờ kết quả này, kim ngạch xuất khẩu cá ngừ trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 455 triệu USD, chỉ còn giảm 1,6% so với cùng kỳ năm 2025.
HOA KỲ VẪN LÀ THỊ TRƯỜNG LỚN NHẤT TIÊU THỤ CÁ NGỪ VIỆT
NAM
Mặc dù đã có nhiều tín hiệu tích cực, song bức tranh xuất khẩu cá ngừ trong 6 tháng đầu năm 2026 vẫn có sự phân hóa rõ nét. Hoa Kỳ tiếp tục là thị
trường lớn nhất với hơn 176 triệu USD, chiếm gần 39% tổng kim ngạch xuất khẩu, nhưng vẫn
giảm 2,3% so với cùng kỳ; EU đạt gần 88 triệu USD, giảm 18%. Ngược lại, nhiều thị trường đang trở thành động lực tăng trưởng mới cho xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam như Nga tăng 83%, Philippines tăng 31%, Ai Cập tăng 29%, Israel tăng 17%; khối CPTPP tăng 6% và khu vực Trung Đông tăng 12%.
Đánh giá về thị trường Hoa Kỳ, VASEP cho biết xuất khẩu cá ngừ sang thị trường này trong tháng 6/2026
đạt gần 35,9 triệu USD, tăng gần gấp đôi so với tháng 6/2025. Đây là sự đảo chiều
đáng chú ý sau nhiều tháng liên tiếp suy giảm. Tuy nhiên, mức tăng này chủ yếu
xuất phát từ việc các nhà nhập khẩu đẩy nhanh tiến độ giao hàng nhằm tránh nguy
cơ phát sinh chi phí từ chính sách thuế mới, thay vì phản ánh sự phục hồi bền vững
của nhu cầu thị trường.
Trước đó, trong 5 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá ngừ
sang Hoa Kỳ chỉ đạt khoảng 140 triệu USD, giảm 14% so với cùng kỳ năm trước.
Đáng chú ý, mức giảm diễn ra liên tục qua từng tháng, cho thấy các nhà nhập khẩu
vẫn duy trì tâm lý thận trọng trước những biến động của thị trường.
Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, tổng nhập khẩu cá ngừ của nước
này trong 4 tháng đầu năm 2026 đạt hơn 627 triệu USD, giảm khoảng 10% về giá trị và
11% về lượng so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, mức giảm của Việt Nam còn sâu
hơn mặt bằng chung, phản ánh áp lực cạnh tranh ngày càng lớn.
THUẾ MỚI TẠI HOA KỲ TẠO THÊM ÁP LỰC CHO DOANH NGHIỆP
Theo VASEP, một thách thức lớn hơn xuất hiện từ ngày
24/7/2026 khi cá ngừ Việt Nam xuất khẩu sang Hoa Kỳ có khả năng phải chịu thêm
mức thuế bổ sung 12,5% theo Mục 301, ngoài thuế MFN (thuế tối huệ quốc) và các nghĩa vụ hiện hành. Qua
rà soát ban đầu, các sản phẩm cá ngừ xuất khẩu chủ lực của Việt Nam chưa nằm
trong danh mục được miễn trừ.
Mặc dù theo quy định pháp lý, bên nhập khẩu tại Hoa Kỳ là
đối tượng trực tiếp nộp thuế, nhưng trên thực tế phần chi phí phát sinh thường
được chuyển ngược trở lại cho doanh nghiệp xuất khẩu thông qua yêu cầu giảm giá
bán, chia sẻ chi phí thuế, thay đổi quy cách sản phẩm hoặc cắt giảm khối lượng
đơn hàng.
Việt Nam không phải là quốc gia duy nhất chịu mức thuế bổ
sung này. Thái Lan và Trung Quốc cũng thuộc nhóm áp dụng mức thuế 12,5%, do đó
tương quan cạnh tranh giữa các nguồn cung này chưa thay đổi đáng kể nếu chỉ xét
riêng yếu tố thuế Mục 301. Tuy nhiên, chi phí tăng lên sẽ tiếp tục tạo sức ép
lên biên lợi nhuận của doanh nghiệp.
Bên cạnh thị trường Hoa Kỳ, xuất khẩu cá ngừ sang EU cũng
đang gặp nhiều khó khăn khi hệ thống kiểm soát nhập khẩu mới được áp dụng khiến
hoạt động thông quan trở nên chặt chẽ hơn.
Trong khi đó, Indonesia được đánh giá sẽ có thêm lợi thế
thương mại tại thị trường châu Âu, tạo áp lực cạnh tranh lớn hơn đối với cá ngừ
Việt Nam trong thời gian tới.
Cá ngừ nhiều năm liền là nhóm hàng có giá trị xuất khẩu lớn
thứ ba của ngành thủy sản Việt Nam, chỉ đứng sau tôm và cá tra. Trong giai đoạn
2019-2023, kim ngạch xuất khẩu cá ngừ tăng từ 719 triệu USD lên 845 triệu USD,
tương đương tăng 17%, với tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 3% mỗi năm. Năm
2024, xuất khẩu cá ngừ đạt 989 triệu USD, tăng 17% so với năm 2023. Sang năm
2025, kim ngạch giảm còn 924 triệu USD, thấp hơn 7% so với năm trước.
Riêng tại thị trường Hoa Kỳ, năm 2025 xuất khẩu đạt khoảng
331 triệu USD, chiếm gần 36% tổng kim ngạch, nhưng giảm gần 15% so với năm 2024.
Trong cơ cấu sản phẩm, cá ngừ đóng hộp giữ mức ổn định, trong khi nhóm thịt và
loin cá ngừ đông lạnh (HS0304) giảm mạnh. Trái ngược với Hoa Kỳ, xuất khẩu sang
EU trong năm 2025 đạt gần 207 triệu USD, tăng 5% so với năm 2024.
Hiện nay, các sản phẩm cá ngừ của Việt Nam đã có mặt tại
hơn 100 thị trường trên thế giới. Bốn thị trường tiêu thụ lớn nhất gồm Hoa Kỳ,
EU, Trung Đông và các nước CPTPP, chiếm từ 82-86% tổng kim ngạch xuất khẩu cá
ngừ.
Các loài cá ngừ xuất khẩu chủ yếu gồm cá ngừ vây vàng, cá
ngừ mắt to và cá ngừ vằn. Theo VASEP, nguồn lợi cá ngừ của Việt Nam tập trung chủ yếu
tại vùng biển miền Trung và khu vực trung tâm Biển Đông, với trữ lượng ước trên
600 nghìn tấn. Trong đó, cá ngừ vằn chiếm hơn một nửa tổng nguồn lợi cá nổi. Sản
lượng khai thác cá ngừ hằng năm đạt trên 200 nghìn tấn. Riêng cá ngừ vây vàng
và cá ngừ mắt to có trữ lượng bình quân trên 45 nghìn tấn, sản lượng khai thác
từ 17.000-21.000 tấn mỗi năm và tập trung vào mùa vụ từ tháng 12 đến tháng 6
năm sau. Cá ngừ vằn được khai thác quanh năm.
Những năm gần đây, Việt Nam cũng tích cực áp dụng các
tiêu chuẩn quốc tế về khai thác thủy sản bền vững, bao gồm các quy định chống
khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) của EU cùng
các tiêu chuẩn chứng nhận quốc tế khác, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và mở
rộng thị trường xuất khẩu.
UBND thành phố Hà Nội vừa ban hành Đề án “Thí điểm mô hình tiêu dùng số và bảo trợ thương mại điện tử”, mở ra bước ngoặt chiến lược do Nhà nước dẫn dắt nhằm thiết lập môi trường mua sắm trực tuyến minh bạch, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng và siết chặt quản lý thị trường số...
Tại Hội nghị Bộ trưởng Lâm nghiệp APEC 2026, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quốc Trị khẳng định quản lý rừng bền vững là nền tảng phát triển xanh, đồng thời đề xuất 4 ưu tiên thúc đẩy hợp tác khu vực và sẵn sàng đăng cai APEC lâm nghiệp 2027 với tinh thần: "Đồng hành, hợp tác, đổi mới, phát triển bền vững"...
Quan hệ hợp tác giữa Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) và tỉnh Hà Tĩnh đang chuyển từ phát triển các dự án riêng lẻ sang xây dựng một hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng tích hợp tại Khu kinh tế Vũng Áng. Cách tiếp cận này không chỉ mở ra dư địa tăng trưởng mới cho Hà Tĩnh mà còn phản ánh xu hướng kết nối nguồn lực giữa doanh nghiệp nhà nước và địa phương nhằm hình thành những không gian phát triển mới của nền kinh tế.
Nhiều chính sách đột phá được đưa vào dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), trong đó có việc triệt để cắt giảm thủ tục hành chính, phân cấp mạnh về địa phương. Đặc biệt là cơ chế hoàn toàn mới về nhà ở thương mại giá phù hợp và luật hóa phát triển nhà ở cho thuê.
Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 12% cho cả năm 2026, Hà Nội đang chủ động chuyển hướng từ xúc tiến thương mại dàn trải sang chiến lược "may đo" theo từng thị trường và ngành hàng trọng tâm...
Việt Nam cũng đã từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý cho hình thành, phát triển thị trường carbon, vận hành sàn giao dịch carbon trong nước, đồng thời chủ động kết nối với thị trường quốc tế. Các chuyên gia là đại diện cơ quan quản lý, các chuyên gia trong nước và quốc tế, doanh nghiệp về tiềm năng, sẽ cùng phân tích các cơ hội cũng như những vấn đề đặt ra và kiến nghị giải pháp để khai thác hiệu quả sân chơi mới này.
Nhiều chính sách đột phá được đưa vào dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), trong đó có việc triệt để cắt giảm thủ tục hành chính, phân cấp mạnh về địa phương. Đặc biệt là cơ chế hoàn toàn mới về nhà ở thương mại giá phù hợp và luật hóa phát triển nhà ở cho thuê.
Phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) kết hợp với mạng lưới đường sắt đô thị (metro) là chiến lược cốt lõi để giải quyết ùn tắc và tái cấu trúc không gian. Mô hình này tập...
VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...