Không chỉ là ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh, World Cup còn mang đến những giá trị vượt xa khuôn khổ thể thao. Theo các chuyên gia tâm lý, giải đấu có thể giúp tăng cường cảm giác gắn kết xã hội, giảm căng thẳng và góp phần cải thiện sức khỏe tinh thần…

Khi đội bóng yêu thích ghi bàn tại một trận đấu World Cup, hàng nghìn người trong quán bia, quảng trường hay khu vực xem bóng đá công cộng đồng loạt đứng bật dậy, hò reo, ôm chầm lấy nhau. Điều đặc biệt là nhiều người trong số họ chưa từng quen biết nhau trước đó. Chỉ vài phút trước, họ vẫn là những người xa lạ. Nhưng trong khoảnh khắc trái bóng đi vào lưới, khoảng cách ấy dường như biến mất.

Đó là hình ảnh quen thuộc ở hầu hết các kỳ World Cup và cũng là một trong những lý do khiến giải đấu này trở thành sự kiện thể thao có sức lan tỏa lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, theo các nhà tâm lý học, những khoảnh khắc tưởng chừng chỉ mang tính giải trí đó lại có thể tạo ra những tác động tích cực đối với sức khỏe tinh thần.

Katie Wood, nhà tâm lý học lâm sàng tại Đại học Swinburne (Melbourne, Australia), cho rằng giá trị lớn nhất của World Cup không nằm ở những bàn thắng hay chiếc cúp vô địch mà ở khả năng kết nối con người. 

SỨC MẠNH CỦA CẢM GIÁC ĐƯỢC KẾT NỐI

Trong nhiều năm qua, các nghiên cứu về sức khỏe tâm thần đều chỉ ra rằng cảm giác cô đơn và bị tách biệt khỏi cộng đồng là một trong những yếu tố làm gia tăng nguy cơ mắc các rối loạn tâm lý như lo âu hay trầm cảm. Ngược lại, những người duy trì được các mối quan hệ xã hội tích cực thường có khả năng chống chịu tốt hơn trước căng thẳng.

Theo bà Wood, điều thú vị là sự kết nối này không nhất thiết phải đến từ gia đình hay bạn bè thân thiết. Đôi khi, chỉ cần con người cảm thấy mình là một phần của một tập thể lớn hơn cũng đủ để tạo ra tác động tích cực đối với tâm lý. World Cup là một trong số rất ít sự kiện trên thế giới có thể tạo ra cảm giác đó ở quy mô toàn cầu.

Hàng triệu người cùng theo dõi một trận đấu, cùng hồi hộp trước tiếng còi khai cuộc, cùng vỡ òa khi đội bóng ghi bàn hoặc cùng tiếc nuối khi bỏ lỡ cơ hội chiến thắng. Dù đến từ những quốc gia khác nhau, nói những ngôn ngữ khác nhau hay có nền văn hóa khác nhau, họ vẫn chia sẻ cùng một trạng thái cảm xúc trong cùng một thời điểm. Đó là trải nghiệm tập thể mà không nhiều sự kiện có thể mang lại.

Theo các chuyên gia, chính những trải nghiệm đồng thời này giúp con người cảm thấy mình thuộc về một cộng đồng rộng lớn hơn, từ đó làm giảm cảm giác cô lập vốn đang trở thành vấn đề ngày càng phổ biến trong xã hội hiện đại.

WORLD CUP GẮN KẾT NHỮNG NGƯỜI XA LẠ

World Cup năm nay đã chứng kiến không ít hình ảnh cho thấy bóng đá có thể nhanh chóng tạo nên những cây cầu kết nối giữa những con người vốn hoàn toàn xa lạ. Tại thành phố Lawrence, bang Kansas (Mỹ), nơi đội tuyển Algeria lựa chọn làm đại bản doanh trong thời gian diễn ra giải đấu, khu trung tâm thành phố đã biến thành một "biển xanh - trắng" trong trận đấu giữa Algeria và Áo.

Không chỉ cộng đồng người Algeria mà hàng trăm người dân Mỹ cũng mặc áo đấu của đội tuyển Bắc Phi, vẽ quốc kỳ Algeria lên khuôn mặt và cầm cờ cùng xuống đường cổ vũ. Khung cảnh ấy phản ánh một điều khá đặc biệt của World Cup: người hâm mộ không chỉ cổ vũ cho đội tuyển quê hương mình mà còn sẵn sàng chia sẻ niềm vui với những quốc gia khác.

Ở Vancouver (Canada), sau trận đấu vòng 16 đội giữa Thụy Sĩ và Colombia, hai cổ động viên của hai đội đã trao đổi áo đấu cho nhau như một kỷ niệm về buổi tối đáng nhớ. Tại Seattle, sau khi đội tuyển Mỹ bị loại khỏi giải, một cổ động viên Bỉ được chứng kiến tiến tới động viên một người hâm mộ Mỹ đang thất vọng...

Trong bối cảnh thế giới vẫn còn nhiều chia rẽ bởi khác biệt về chính trị, văn hóa hay sắc tộc, World Cup tạo ra một không gian hiếm hoi nơi những khác biệt ấy tạm thời được gác lại để nhường chỗ cho niềm vui chung.

Theo bà Katie Wood, điều mà World Cup đánh thức chính là một trong những nhu cầu cơ bản nhất của con người: nhu cầu được thuộc về. Con người vốn là sinh vật có tính xã hội. Cảm giác mình là một phần của một tập thể luôn đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe tinh thần. 

Một cổ động viên tại khu vực fan zone chia sẻ với DW rằng: "Không ai biết mỗi người chúng ta đang phải trải qua những điều gì trong cuộc sống hàng ngày. Chính vì vậy những khoảnh khắc như thế này trở nên vô cùng đặc biệt."

Đó cũng là lý do nhiều chuyên gia tâm lý khuyến khích mọi người tham gia các hoạt động cộng đồng, bởi việc chia sẻ cảm xúc với người khác thường mang lại hiệu quả tích cực hơn nhiều so với việc chỉ trải nghiệm một mình.

WORLD CUP GIÚP CON NGƯỜI TẠM QUÊN ÁP LỰC CUỘC SỐNG

Một lợi ích khác của World Cup là tạo ra khoảng nghỉ cần thiết trước những áp lực ngày càng gia tăng của cuộc sống hiện đại. Trong những năm gần đây, thế giới liên tục đối mặt với nhiều biến động như lạm phát, xung đột địa chính trị, thiên tai, biến đổi khí hậu hay bất ổn kinh tế. Bên cạnh đó, nhịp sống số khiến nhiều người luôn trong trạng thái kết nối liên tục với công việc và các luồng thông tin tiêu cực.

Theo bà Wood, trong bối cảnh đó, việc dành thời gian hòa mình vào một sự kiện thể thao cùng những người khác là một cách giải tỏa căng thẳng rất lành mạnh. 

Khác với việc chỉ xem một chương trình truyền hình hay lướt mạng xã hội, World Cup khuyến khích con người bước ra ngoài, gặp gỡ người khác và tương tác trực tiếp. Chính sự tương tác xã hội này được xem là yếu tố giúp nâng cao cảm xúc tích cực và giảm bớt cảm giác căng thẳng.

Đáng chú ý, không phải ai đến các khu vực cổ vũ cũng đều có đội tuyển yêu thích. Một khán giả tại Philadelphia chia sẻ với DW rằng anh đơn giản chỉ thích bầu không khí của giải đấu. "Tôi chỉ cảm thấy rất vui. Tôi thậm chí còn không có đội bóng nào để cổ vũ, nhưng tôi đã yêu việc xem các trận đấu." Điều đó cho thấy sức hút của World Cup không chỉ nằm ở kết quả thắng thua mà còn ở trải nghiệm cộng đồng mà giải đấu tạo ra.