Châu Âu vừa hứng chịu đợt nắng nóng gay gắt, nền nhiệt cao chỉ mới có dấu hiệu hạ xuống vào Chủ nhật, 28/6. Nhiều quốc gia đã kêu gọi người dân "cảnh giác tuyệt đối" và hạn chế ra ngoài trời trong thời gian cao điểm của đợt nắng nóng kéo dài…

Tại Anh, nhiệt độ ở khu vực miền Nam đã lên tới 36,1°C cuối tuần qua, trở thành mức cao nhất từng được ghi nhận trong tháng 6. Nắng nóng làm ảnh hưởng đến mạng lưới đường sắt tại London. Nhiều tuyến tàu điện ngầm phải giảm tốc độ, chậm chuyến, trong khi một số dịch vụ buộc phải tạm ngừng hoạt động. Nghi thức đổi gác nổi tiếng trước Cung điện Buckingham và Lâu đài Windsor đã bị hủy trong một số ngày vì nền nhiệt quá cao.

Tại Thụy Điển, nhiệt độ cao đã làm đường ray bị cong vênh, làm gián đoạn tuyến đường sắt giữa Stockholm và Gothenburg. Ở Bỉ, chương trình tái hiện trận đánh cuối cùng của Hoàng đế Napoléon Bonaparte tại Waterloo năm 1815 cũng bị hủy vì lo ngại ảnh hưởng đến sức khỏe của hàng nghìn diễn viên, tình nguyện viên và khán giả. Đây là một trong những sự kiện lịch sử lớn nhất hàng năm của Bỉ, thường thu hút hàng chục nghìn du khách trong và ngoài nước.

Cảnh báo đỏ cũng được ban hành trên gần như toàn bộ Hà Lan tuần qua khi nhiệt độ có lúc chạm ngưỡng 40°C. Nhiều trường học phải đóng cửa, trong khi người dân và du khách đổ đến các bảo tàng, trung tâm thương mại và không gian có điều hòa để tránh nóng. Nhiều du khách cho biết mức nhiệt thực tế vượt xa dự đoán, buộc họ phải thay đổi kế hoạch tham quan và hạn chế các hoạt động ngoài trời.

Ở Ý, thời tiết cực đoan cũng ảnh hưởng trực tiếp đến các điểm du lịch. Phòng trưng bày Uffizi tại Florence từng phải tạm ngừng đón khách sau khi hệ thống điều hòa hoạt động quá tải. Trong khi đó, nhiều thành phố như Rome, Milan hay Naples triển khai thêm các điểm cấp nước miễn phí và khu vực tránh nóng dành cho người dân lẫn khách du lịch.

Đơn vị vận hành National Express cho biết đã phải tạm dừng một số chuyến tàu vào chiều 27/6 tại bang North Rhine-Westphalia, bang đông dân nhất của Đức, như một biện pháp phòng ngừa. Nắng nóng gay gắt cũng buộc ban tổ chức giải ba môn phối hợp Ironman vô địch châu Âu cự ly dài tại Frankfurt vào ngày 28/6 phải rút ngắn đường đạp xe và chạy bộ của các vận động viên.

Ngành du lịch Pháp có vẻ như đang chịu ảnh hưởng nhiều nhất. Tháp Eiffel đã phải đóng cửa tầng cao nhất trong một số khung giờ nắng nóng để đảm bảo an toàn cho du khách và nhân viên. Nhiều điểm tham quan ngoài trời tại Paris cũng điều chỉnh thời gian đón khách, khuyến khích du khách đến tham quan vào sáng sớm hoặc cuối buổi chiều nhằm tránh nhiệt độ cao nhất trong ngày. Bảo tàng Louvre hủy một số chương trình ngoài trời và tăng cường các khu vực nghỉ chân có điều hòa cho khách tham quan.

Một số tuyến tàu tại Pháp bị gián đoạn, giảm tốc độ khai thác do lo ngại đường ray biến dạng dưới nền nhiệt cao. Điều này khiến không ít hành khách phải điều chỉnh lịch trình trong giai đoạn cao điểm nghỉ hè. Các bệnh viện Pháp buộc phải kích hoạt kế hoạch khẩn cấp, hoãn mổ phiên và gồng mình điều trị cho hàng loạt ca tăng thân nhiệt, theo tờ Le Monde. Việc tiêu thụ rượu bia bị cấm trên đường phố và các không gian công cộng trên khắp Paris cho đến sáng Chủ nhật vừa qua để giảm bớt gánh nặng cho các dịch vụ khẩn cấp.

Rất nhiều ngày trong Tuần lễ thời trang Paris có nhiệt độ đỉnh điểm vượt mức 40 độ C. Show diễn của Dior Homme, Rick Owens trong ngày 24, 25/6 buộc phải đổi lịch diễn từ khoảng trưa – chiều đến buổi sáng để tránh nóng cho các khách mời. Trên khắp những video lan truyền về các show diễn, có thể thấy các nhà mốt trang bị quạt, dù, khăn ướt… để giúp các vị khách phần nào giải tỏa cơn nóng. Show diễn EgonLab thậm chí còn cho đội ngũ chào kết với súng nước.

Đợt nắng nóng này hiện tiếp tục lan về phía đông và có thể phá thêm kỷ lục khi di chuyển về phía Ba Lan. Tình trạng thời tiết cực đoan đã đẩy nhiệt độ lên cao hơn khoảng 18°C so với mức trung bình theo mùa. “Theo một góc độ nào đó, châu Âu đang phải chịu đựng hậu quả nặng nề của hiện tượng nóng lên toàn cầu nhanh hơn nhiều so với phần còn lại của thế giới”, nhà nghiên cứu dịch tễ học môi trường người Anh Malcolm Mistry đánh giá.

“Những gì chúng ta đang chứng kiến không phải là sự thất bại của một lục địa chưa chuẩn bị, mà là sự không tương thích giữa cấu trúc cơ sở hạ tầng được xây dựng cho khí hậu ôn đới và khí hậu cực đoan hiện nay”, Phó giám đốc Dịch vụ biến đổi khí hậu Copernicus Samantha Burgess cho hay.

Theo Reuters, đầu tháng này, Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Mỹ (NOAA) tuyên bố sau nhiều tháng theo dõi, El Nino đã chính thức hình thành tại khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương. Nhiều dự báo thời tiết cảnh báo El Nino lần này có thể là một trong những sự kiện mạnh nhất trong nhiều thập kỷ, dẫn đến các cách gọi truyền thông như "Siêu El Nino".

Dù nhiều cơ quan truyền thông đang quy nguyên nhân đợt nắng nóng hiện nay ở châu Âu cho El Nino, nhưng bà Ioanna Vergini, nhà sáng lập nền tảng dự báo thời tiết toàn cầu WFY24, cho rằng điều này là "không chính xác về mặt khí tượng". "Thái Bình Dương hiện không ở trạng thái El Nino mạnh. Ngay cả nếu có, ảnh hưởng trực tiếp của nó tới nắng nóng mùa hè ở châu Âu cũng rất yếu", bà nói.

Bà Vergini cho rằng đợt sóng nhiệt này là một ví dụ điển hình của hiện tượng dòng tia bị chặn (jet-stream blocking), xảy ra trong bối cảnh nền nhiệt toàn cầu đang ở mức kỷ lục. Theo đó, "vòm nhiệt" là cơ chế hình thành nắng nóng, ấm lên dài hạn là yếu tố khuếch đại, còn El Nino chỉ đóng vai trò gây nhiễu.

Bên cạnh đó, dù El Nino có thể gây ra tác động nghiêm trọng, các ảnh hưởng chủ yếu được ghi nhận ở vùng nhiệt đới. Lũ lụt là rủi ro phổ biến tại Nam Mỹ và có thể lan tới một số khu vực Đông Phi, Trung Á. Nguy cơ hạn hán và cháy rừng gia tăng đặc biệt tại phần lớn Australia, các khu vực phía bắc Nam Mỹ và một số quốc gia châu Á...

Các chuyên gia khí hậu nhấn mạnh vào cuối năm nay và sang năm 2027, thế giới có thể tiếp tục chứng kiến nền nhiệt rất cao, nhưng El Nino không phải nguyên nhân của đợt nắng nóng đang bao trùm phần lớn Tây Âu.

“El Nino là một hiện tượng tự nhiên. Nó đến rồi đi. Biến đổi khí hậu thì ngược lại, nó tiếp tục xấu đi khi chúng ta chưa ngừng đốt nhiên liệu hóa thạch. Vì vậy, biến đổi khí hậu mới là điều đáng lo ngại thực sự", nhà khoa học khí hậu Friederike Otto tại Imperial College London, nhận định.