Xuất khẩu sang EU: Cuộc chuyển đổi bắt buộc của nông sản Việt

Xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang thị trường Liên minh châu Âu (EU) đang đứng trước những thách thức và cơ hội lớn. Quy định chống phá rừng của EU (EUDR) được xem là động lực thúc đẩy nông, lâm sản Việt Nam chuyển đổi số, chuẩn hóa dữ liệu và nâng cao quản trị. Đáp ứng tiêu chuẩn EU không chỉ giúp vượt qua rào cản thương mại, mà còn tạo đà thuận lợi để sản phẩm Việt Nam chinh phục các thị trường cao cấp khác.

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, dự kiến đến năm 2025, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam sang EU sẽ đạt 9,24 tỷ USD, chiếm 13,2% tổng giá trị xuất khẩu toàn ngành.

Trong đó, cà phê là mặt hàng có mức tăng trưởng mạnh nhất, với sản lượng hơn 666.000 tấn, kim ngạch đạt 3,63 tỷ USD, tăng 68,3% về giá trị. EU tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của cà phê Việt Nam, với mức tăng trưởng ấn tượng tại các thị trường chủ lực như Đức, Italia, Tây Ban Nha và Hà Lan.

Tuy nhiên, để duy trì và mở rộng thị trường, các doanh nghiệp Việt Nam phải đối mặt với áp lực chuyển đổi toàn diện về quản trị, minh bạch và phát triển bền vững. Thương mại quốc tế, đặc biệt tại EU, đang dịch chuyển từ cạnh tranh về giá sang cạnh tranh về tiêu chuẩn.

Các doanh nghiệp không chỉ cần tuân thủ pháp luật trong nước mà còn phải đáp ứng các tiêu chí mới như không gây mất rừng, giảm phát thải carbon, tôn trọng quyền của người bản địa và bảo đảm sự tham gia của nông hộ nhỏ trong chuỗi cung ứng.

Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) đã tạo ra lợi thế đáng kể cho hàng hóa Việt Nam khi nhiều mặt hàng nông sản và sản phẩm gỗ được cắt giảm thuế về 0%. Tuy nhiên, khi rào cản thuế quan dần được gỡ bỏ, các “bức tường” kỹ thuật và chi phí tuân thủ lại ngày càng cao hơn. EUDR, với yêu cầu về dữ liệu không gian và tính minh bạch, đòi hỏi doanh nghiệp phải cung cấp tọa độ địa lý chính xác của lô đất sản xuất và đảm bảo tính hợp pháp theo pháp luật quốc gia.

Trong bối cảnh đó, minh bạch hóa dữ liệu trở thành yêu cầu bắt buộc. Công nghệ viễn thám và chuyển đổi số đang thay đổi cách tiếp cận thông tin về rừng và sử dụng đất, giúp kiểm soát bằng công nghệ và dữ liệu số. Để nông, lâm sản Việt Nam tiến sâu vào thị trường EU, các chuyên gia khuyến nghị cần tập trung hoàn thiện bản đồ GPS vùng nguyên liệu, xây dựng hồ sơ truy xuất nguồn gốc đầy đủ và tăng cường năng lực quản trị dữ liệu trong giai đoạn 2025-2027.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 10-2026 phát hành ngày 09/3/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://haisansi.com/don-doc-tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-10-2026.htm