[Bài 4]: Phát triển hạ tầng – mở ra không gian phát triển

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thanh Hóa lần thứ XIX xác định phát triển hạ tầng là một trong những khâu đột phá, trong đó giao thông giữ vai trò “mắt xích” then chốt. Những năm qua, tỉnh đã huy động nhiều nguồn lực, triển khai đồng bộ giải pháp đầu tư, chú trọng tăng cường kết nối giữa các khu kinh tế động lực, thúc đẩy liên kết vùng.

CẢNG BIỂN NGHI SƠN HƯỚNG TỚI TRUNG TÂM LOGISTICS

Trong bức tranh hạ tầng biển Thanh Hóa, hệ thống cảng biển Nghi Sơn giữ vai trò then chốt. Từ chỗ chỉ có vài cầu cảng nhỏ, đến nay toàn tỉnh đã sở hữu 28 cầu cảng cứng với tổng chiều dài hơn 5.343 m, trong đó có 15 cầu cảng tổng hợp dài 3.341 m. Con số này tăng gần 6 lần so với năm 2010, cho thấy sự bứt phá mạnh mẽ.

Đặc biệt, Cảng Nghi Sơn đủ năng lực tiếp nhận tàu dầu thô trọng tải 320.000 tấn tại bến phao SPM và tàu hàng rời đến 70.000 tấn tại cầu bến. Đây là lợi thế vượt trội giúp Thanh Hóa thu hút nhiều hãng tàu quốc tế, mở các tuyến vận tải container thường xuyên.

Sản lượng hàng hóa qua cảng liên tục vượt dự báo. Năm 2024, tổng lượng đạt 56,27 triệu tấn, trong đó hàng khô, rời chiếm 64,5%, hàng lỏng chiếm 35% và hàng container đạt 21.061 TEU. Riêng Nghi Sơn chiếm tới 50% tổng sản lượng của nhóm cảng biển số 2, ngang bằng với tổng lượng hàng qua cảng Nghệ An và Hà Tĩnh cộng lại.

Tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2020–2024 đạt 12,7%/năm – mức cao so với nhiều địa phương khác. Vượt qua những biến động của thị trường, năm 2025, hệ thống cảng biển Nghi Sơn vẫn ghi nhận sản lượng hàng hóa thông qua hơn 62 triệu tấn, tăng 11% so với cùng kỳ. Thu ngân sách từ xuất nhập khẩu toàn tỉnh đạt trên 20.600 tỷ đồng, trong đó 98% là đóng góp từ các hoạt động tại Cảng Nghi Sơn.

Với tổng sản lượng hàng hóa xếp thứ 4 cả nước, vượt xa kịch bản dự báo trong Quy hoạch chi tiết nhóm cảng biển Bắc Trung bộ, Cảng Nghi Sơn không chỉ khẳng định vai trò “cửa ngõ” logistics của tỉnh, mà còn trở thành động lực quan trọng thúc đẩy nguồn thu ngân sách và tăng trưởng kinh tế cho tỉnh Thanh Hóa trong năm mới. Con số này không chỉ phản ánh tiềm năng, mà còn chứng minh vai trò ngày càng lớn của Thanh Hóa trong chuỗi logistics và thương mại quốc tế.

Những tháng đầu năm 2026, nhịp bốc dỡ, tàu thuyền ra vào tấp nập cho thấy chuỗi cung ứng hàng hóa đang được duy trì thông suốt, tạo khí thế và kỳ vọng cho mục tiêu tăng trưởng cao trong năm 2026.

Bên cạnh kết quả tích cực, cảng biển Thanh Hóa vẫn tồn tại một số hạn chế. Tiến độ một số dự án còn chậm, chuẩn tắc luồng tàu chưa đáp ứng nhu cầu, vị trí đổ thải nạo vét ổn định còn thiếu. Bắc Nghi Sơn chưa có tuyến luồng công cộng; dự án xã hội hóa nạo vét Lệ Môn còn vướng mắc.

Logistics gắn với cảng biển chưa phát triển mạnh. Hiện mới có một khu đón trả hoa tiêu tại Nam Nghi Sơn, gây khó khăn cho tàu ra vào Bắc Nghi Sơn. Các trung tâm logistics, cảng cạn quy mô lớn vẫn chưa hình thành, hạn chế khả năng trung chuyển hàng hóa đa phương thức.

Dù vậy, nhiều doanh nghiệp logistics trong và ngoài nước đã mở văn phòng tại Thanh Hóa. Các hãng tàu lớn như CMA-CGM, SITC đã khai thác container thường xuyên qua Cảng Nghi Sơn. Đại diện CMA-CGM Việt Nam khẳng định mong muốn đồng hành lâu dài, đa dạng hóa mặt hàng xuất nhập khẩu và phát triển chuỗi cung ứng logistics tại đây.

Bày tỏ ấn tượng trước sự phát triển nhanh chóng của Cảng Nghi Sơn, bà Esra Bora, Tổng Giám đốc Công ty CP CMA-CGM Việt Nam đã từng khẳng định mong muốn đồng hành lâu dài cùng tỉnh Thanh Hóa trong việc thúc đẩy hoạt động vận tải container: “Chúng tôi cam kết đồng hành cùng tỉnh Thanh Hóa để khai thác đều đặn và hiệu quả tuyến container qua Cảng Nghi Sơn, đồng thời mở rộng danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu, hướng tới cân bằng giữa hàng đi và hàng đến, đáp ứng tốt hơn nhu cầu logistics trong khu vực”.

Cũng theo bà Esra Bora, hiện cơ cấu hàng hóa xuất khẩu qua cảng chủ yếu vẫn tập trung vào mặt hàng hạt nhựa và đá. Trong khi đó, tỉnh Thanh Hóa có tiềm năng rất lớn ở các ngành xuất nhập khẩu như dệt may, giày da, thủy hải sản, thép... Nếu các sở, ngành và doanh nghiệp địa phương cùng phối hợp chặt chẽ, đa dạng hóa được mặt hàng, đồng thời phát triển chuỗi cung ứng dịch vụ logistics đi kèm, thì Cảng Nghi Sơn hoàn toàn có thể trở thành điểm trung chuyển chiến lược của khu vực miền Trung.

Theo đánh giá, hàng xuất khẩu hiện chủ yếu là hạt nhựa, đá; trong khi tiềm năng ở dệt may, giày da, thủy hải sản, thép… còn rất lớn. Nếu đa dạng hóa hàng hóa và hoàn thiện dịch vụ logistics, Nghi Sơn có thể trở thành trung chuyển chiến lược miền Trung.

Để đưa Cảng Nghi Sơn sớm đạt chuẩn cảng biển loại I và trở thành trung tâm logistics hàng đầu khu vực, Ban Quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn và các Khu công nghiệp Thanh Hóa cho biết, tỉnh đang tập trung hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật để đưa Cảng Nghi Sơn đạt chuẩn cảng biển loại I, hướng tới trung tâm logistics khu vực. Các nhà đầu tư được yêu cầu đẩy nhanh xây dựng bến container, nâng cấp thiết bị bốc xếp, trong khi tỉnh chỉ đạo nạo vét luồng cảng đón tàu 100.000 DWT, giảm chi phí logistics.

Đồng thời, Thanh Hóa giao các sở, ngành nghiên cứu chính sách ưu đãi đầu tư kho bãi, trung tâm logistics và hạ tầng kết nối, khẳng định quyết tâm kiến tạo hành lang logistics hiện đại, bền vững cho phát triển kinh tế.

Mới đây, Bộ Xây dựng đã phê duyệt Quy hoạch chi tiết phát triển vùng đất, vùng nước cảng biển Thanh Hóa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Quy hoạch này xác định hệ thống cảng Thanh Hóa gồm nhiều khu bến quan trọng như: Nam Nghi Sơn, Bắc Nghi Sơn, đảo Hòn Mê, Quảng Nham - Hải Châu, Lạch Sung, Lệ Môn - Quảng Châu, cùng các bến phao, khu neo chờ, tránh trú bão.

Theo mục tiêu, đến năm 2030 sản lượng hàng hóa qua cảng Thanh Hóa sẽ đạt 71,65 – 86,15 triệu tấn, trong đó hàng container từ 0,07 – 0,2 triệu TEU. Địa phương sẽ có 20 – 24 bến cảng với tổng số 57 – 65 cầu cảng, tổng chiều dài 11.386 – 13.526m. Tầm nhìn 2050, sản lượng hàng hóa tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 3,6 – 4,5%/năm.

Để đạt mục tiêu, quy hoạch nhấn mạnh 6 nhóm giải pháp: cơ chế chính sách; huy động vốn; môi trường, khoa học – công nghệ; phát triển nhân lực; hợp tác quốc tế; tổ chức và giám sát thực hiện. Trong đó, cơ chế chính sách và huy động vốn là “chìa khóa” mở ra dư địa phát triển, còn các giải pháp về công nghệ, nhân lực và hợp tác quốc tế sẽ quyết định chiều sâu, tính bền vững.

DU LỊCH BIỂN: THAY ĐỔI DIỆN MẠO SAU MỘT THẬP KỶ

Hơn mười năm trước, hạ tầng du lịch biển Thanh Hóa còn nhiều hạn chế, không gian nghỉ dưỡng chủ yếu dựa vào bãi tắm truyền thống. Năm 2014, việc phê duyệt dự án nâng cấp đường Hồ Xuân Hương với tổng vốn trên 450 tỷ đồng đã tạo bước ngoặt cho du lịch biển Sầm Sơn. Tuyến đường dài hơn 3,5 km, rộng 25,5 m, vỉa hè 6 m được xem là “xương sống” của đô thị biển Sầm Sơn. Đi cùng với việc chỉnh trang bãi tắm, xây dựng hệ thống khách sạn, nhà hàng, cảnh quan đô thị biển nhanh chóng thay đổi, mở ra diện mạo mới cho Sầm Sơn.

Ngày 26/11/2021, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hoá ban hành nghị quyết về phát triển Sầm Sơn đến năm 2030, tầm nhìn 2045, hướng tới mục tiêu trở thành đô thị du lịch trọng điểm quốc gia. Thành phố được quy hoạch 4 hành lang phát triển, 8 phân khu, trong đó nổi bật là khu đô thị ven biển từ sông Mã đến núi Trường Lệ, khu du lịch Nam Sầm Sơn cao cấp, khu dịch vụ sinh thái – tâm linh Trường Lệ và khu vui chơi bốn mùa ven sông Mã.

Sự tham gia của các tập đoàn lớn như FLC, Sun Group đã tạo dấu ấn rõ nét với hàng loạt công trình biểu tượng: Quảng trường biển, đại lộ Sun Grand Boulevard, công viên giải trí Sun World, công viên ánh sáng, phố đi bộ, cùng nhiều resort, khách sạn cao cấp, trung tâm khoáng nóng. Những hạng mục này không chỉ mở rộng không gian nghỉ dưỡng mà còn đưa Sầm Sơn trở thành điểm đến văn minh, hiện đại, đáp ứng nhu cầu trải nghiệm đa dạng của du khách.

Không ít người từng trở lại Sầm Sơn đều cảm nhận rõ sự khác biệt. Anh Nguyễn Văn Hưng (Hà Nội) cho biết: “Năm 2014 tôi đến Sầm Sơn, chỉ thấy vài nhà nghỉ ven biển. Giờ đường sá rộng rãi, không gian sạch đẹp, nhiều khu vui chơi và resort hiện đại. Trải nghiệm văn minh, chất lượng hơn trước rất nhiều”. Chị Lê Thị Lan (Hải Phòng) cũng bày tỏ ấn tượng với sự đồng bộ về hạ tầng du lịch biển Thanh Hoá: “Không chỉ khách sạn, resort mà cả phố đi bộ, công viên ánh sáng, khu vui chơi đều được đầu tư bài bản”.

Cùng với Sầm Sơn, Hải Tiến cũng khởi sắc rõ rệt. Tổ hợp Flamingo Ibiza 1 Resort với hơn 50 tiện ích hiện đại, 7 phân khu gồm phố ẩm thực, phố check-in 7D, thiên đường mua sắm, cùng hơn 400 shophouse và boutique hotel đã tạo sức sống mới cho dải biển nơi đây. Hải Tiến vừa giữ nét tự nhiên vốn có, vừa được tô điểm bởi nhịp sống hiện đại.

Từ năm 2019 đến nay, Thanh Hóa đã triển khai 17 dự án hạ tầng du lịch với tổng vốn hơn 10.500 tỷ đồng, trong đó 9 dự án đã hoàn thành. Toàn tỉnh hiện có khoảng 780 cơ sở lưu trú với 35.300 phòng, 320 cơ sở dịch vụ ăn uống du lịch với 36.200 ghế, đủ năng lực đón lượng khách ngày càng tăng. Nhiều người ví du lịch biển xứ Thanh như đang ở giai đoạn “thanh xuân rực rỡ”, hội tụ sức trẻ, tiềm năng và khát vọng bứt phá.

KẾT NỐI HẠ TẦNG VEN BIỂN

Song song với hạ tầng cảng biển, du lịch, Thanh Hóa chú trọng đầu tư các công trình thủy lợi, phòng chống thiên tai và giao thông ven biển. Nhiều hạng mục quan trọng đã hoàn thành như nạo vét sông Lạch Trường, xử lý sạt lở bờ biển Sầm Sơn, xây dựng 4 cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão. Hiện tỉnh đang triển khai 3 dự án lớn: kè chống sạt lở Quảng Nham, kè chống sạt lở và nạo vét tiêu thoát lũ tại Khu kinh tế Nghi Sơn, cùng khu neo đậu cửa Sông Lý.

Hạ tầng Khu kinh tế Nghi Sơn và các cụm công nghiệp ven biển cũng được ưu tiên. Từ năm 2018, nhiều dự án trọng điểm đã đưa vào sử dụng như nạo vét luồng tàu bến số 4, số 5 cảng Nghi Sơn, cải dịch sông Tuần Cung, mở rộng đường 513 và các tuyến trục chính phía Đông. Hiện khu vực ven biển có 12 cụm công nghiệp với diện tích 363,8 ha, tổng vốn đăng ký hơn 2.823 tỷ đồng. Một số doanh nghiệp đã đầu tư cơ sở chế biến hải sản tập trung công suất trên 20.000 tấn/năm, tạo việc làm ổn định cho lao động địa phương.

Điểm nhấn khác là hệ thống giao thông liên vùng. Nhiều tuyến huyết mạch đã hoàn thành như tuyến ven biển Sầm Sơn – Quảng Xương, đường Đông Tây 4 kết nối cảng Nghi Sơn, tuyến từ Quốc lộ 1A đến điểm đầu Đông Tây 4. Hiện nay, Thanh Hóa tiếp tục triển khai các tuyến lớn: ven biển đoạn Nga Sơn – Hoằng Hóa, Hoằng Hóa – Sầm Sơn, Quảng Xương – Nghi Sơn và tuyến kết nối từ Khu công nghiệp Bỉm Sơn ra biển.

Việc đồng bộ hóa hạ tầng biển giúp Thanh Hóa gia tăng sức hấp dẫn với nhà đầu tư trong và ngoài nước. Các doanh nghiệp logistics, nghỉ dưỡng, chế biến thủy hải sản, công nghiệp ven biển đã và đang tìm đến. Đây chính là minh chứng rõ ràng cho sức hút của hạ tầng biển trong chiến lược phát triển kinh tế của tỉnh Thanh Hoá.

Đón đọc tiếp [Bài 5] Giữ gìn hệ sinh thái biển.