Theo ước tính của hãng tin Bloomberg dựa trên dữ liệu chính
thức của Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ đã bán gần hết lượng trái phiếu chính phủ Mỹ mà nước này
nắm giữ trong tháng 3.
Đến cuối tháng 3, tổng lượng trái phiếu chính phủ Mỹ mà Thổ
Nhĩ Kỳ nắm giữ chỉ còn 1,8 tỷ USD, giảm mạnh so với mức 16 tỷ USD vào cuối
tháng 2. Số liệu này tính cả phần do Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ (CBRT),
các doanh nghiệp và một số tổ chức khác trong nước nắm giữ.
Trong những tuần gần đây, Thổ Nhĩ Kỳ đã triển khai nhiều biện
pháp mạnh để hỗ trợ đồng lira. Áp lực đối với đồng tiền này gia tăng khi giá dầu
tăng vọt sau chiến sự Mỹ - Iran, trong khi Thổ Nhĩ Kỳ gần như phải nhập khẩu
toàn bộ nhu cầu năng lượng. Tình hình thị trường càng căng thẳng hơn vào ngày
thứ Năm (21/5), sau khi một tòa án Thổ Nhĩ Kỳ ra quyết định phế truất lãnh đạo đảng đối lập
chính.
Theo giới giao dịch, các ngân hàng quốc doanh Thổ Nhĩ Kỳ đã
can thiệp vào thị trường ngoại hối bằng cách bán ra khoảng 6 tỷ USD trong ngày
thứ Năm, qua đó tăng nguồn cung USD và hỗ trợ đồng lira. Cùng ngày, chỉ số chứng
khoán Borsa Istanbul 100 giảm 6,1%.
“Áp lực trên thị trường ngoại hối đang rất lớn, khi nhiều
nhà đầu tư lo ngại Thổ Nhĩ Kỳ cùng lúc đối mặt với thâm hụt thương mại và rủi
ro chính trị”, ông Manuel Mondia, nhà quản lý danh mục tại công ty quản lý tài
sản Aquila Asset Management AG, nhận định với Bloomberg.
Thời gian gần đây, CBRT tăng cường can thiệp để hỗ
trợ đồng lira thông qua việc siết điều kiện cấp vốn, đồng thời bán ra một phần ngoại
tệ và vàng dự trữ. CBRT cũng sử dụng vàng dự trữ trong các giao dịch hoán đổi -
tức dùng vàng để đổi lấy nguồn ngoại tệ hoặc thanh khoản ngắn hạn.
CBRT thường không bình luận về các hoạt động can thiệp thị
trường. Cơ quan này cũng từ chối đưa ra bình luận về việc Thổ Nhĩ Kỳ bán trái phiếu chính phủ Mỹ.
Việc Thổ Nhĩ Kỳ bán trái phiếu chính phủ Mỹ nằm trong xu hướng
chung tại nhiều nền kinh tế đang phát triển. Trước sức ép mất giá của đồng nội
tệ, nhiều quốc gia đang phải sử dụng các biện pháp mạnh hơn để ổn định tỷ giá,
từ bán ngoại tệ để can thiệp thị trường đến tăng lãi suất.
Trên toàn cầu, các nhà đầu tư nước ngoài đã giảm nắm giữ
trái phiếu chính phủ Mỹ trong tháng 3. Tổng lượng trái phiếu do nhóm này nắm giữ
giảm 138,4 tỷ USD so với tháng 2, trong đó phần bán ra chủ yếu đến từ các ngân
hàng trung ương. Hiện tháng 3 là tháng mới nhất có dữ liệu, còn số liệu tháng 4
dự kiến được công bố vào tháng tới.
Riêng tại Thổ Nhĩ Kỳ, mức giảm gây chú ý lớn. Lượng trái phiếu chính phủ Mỹ mà nước này nắm giữ từng lên tới 21 tỷ USD vào tháng
2/2025, nhưng đến cuối tháng 3 năm nay chỉ còn 1,8 tỷ USD. Khoảng một thập kỷ trước, Thổ
Nhĩ Kỳ từng nắm giữ gần 80 tỷ USD trái phiếu chính phủ Mỹ. Tuy nhiên, con số này
giảm dần trong những năm sau đó, khi quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ xấu đi vì
nhiều bất đồng chính trị và địa chính trị.
Dù đã can thiệp mạnh, Thổ Nhĩ Kỳ vẫn chưa thể giảm áp lực
lên đồng lira. Đồng tiền này tiếp tục chịu sức ép khi chiến sự Iran kéo dài,
khiến giá năng lượng cao làm gia tăng rủi ro đối với nền kinh tế.
Tuần trước, CBRT nâng dự
báo lạm phát cuối năm lên 24%, sau khi số liệu mới nhất cho thấy chỉ số giá
tiêu dùng (CPI) của nước này tăng 32,4% so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho
thấy áp lực giá cả vẫn lớn. Áp lực cũng lan sang thị trường trái phiếu chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ, khi
nhà đầu tư bán mạnh loại tài sản này. Lực bán khiến giá trái phiếu giảm và lợi
suất trái phiếu chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ kỳ hạn 10 năm tăng lên mức cao kỷ lục
35,75%.
