Thúc đẩy chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ trong kỷ nguyên AI

Trong hai ngày 30–31/7/2026 tại Hà Nội, Ban Thư ký APEC 2027, Bộ Ngoại giao Việt Nam phối hợp với Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, Bộ Tài chính Việt Nam tổ chức “Hội thảo APEC về thúc đẩy chuyển đổi số cho doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa trong bối cảnh phát triển của trí tuệ nhân tạo”.

Hội thảo là sáng kiến do Việt Nam đề xuất trong khuôn khổ Nhóm công tác APEC về Doanh nghiệp nhỏ và vừa, góp phần thúc đẩy hợp tác khu vực về chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo và chuẩn bị cho Năm APEC Việt Nam 2027.

APEC THÚC ĐẨY CHUYỂN ĐỔI SỐ CHO DOANH NGHIỆP NHỎ TRONG KỶ NGUYÊN AI

Phát biểu khai mạc Hội thảo vào sáng 30/5, ông Nguyễn Minh Vũ, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao, Trưởng Ban Thư ký Quốc gia APEC 2027, nhấn mạnh doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME) luôn là động lực của tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và tạo việc làm, chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp trong khu vực APEC.

Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ khẳng định đối với Việt Nam, phát triển khu vực kinh tế tư nhân và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa là một ưu tiên chiến lược trong giai đoạn phát triển mới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

“Việt Nam mong muốn cùng các nền kinh tế APEC tăng cường hợp tác, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, chia sẻ kinh nghiệm, phát triển nguồn nhân lực số và xây dựng hệ sinh thái thuận lợi để doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa tận dụng hiệu quả chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo”, Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ nhấn mạnh.

Theo Thứ trưởng, với vai trò chủ nhà APEC 2027, Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các thành viên APEC nhằm thúc đẩy các sáng kiến hợp tác thiết thực, qua đó tạo động lực mới cho tăng trưởng năng suất, nâng cao sức cạnh tranh và củng cố khả năng chống chịu của nền kinh tế khu vực.

Ông Ichwan Nasution, Chủ tịch Nhóm Chỉ đạo về Kinh tế số APEC, cũng đã chia sẻ những ưu tiên hợp tác của APEC trong thời gian tới, bao gồm thúc đẩy ứng dụng các công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, tăng cường kết nối số, thu hẹp khoảng cách số, xây dựng môi trường số an toàn, tin cậy và hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là các MSME, tận dụng hiệu quả các cơ hội từ chuyển đổi số.

KHOẢNG CÁCH ỨNG DỤNG AI GIỮA DOANH NGHIỆP LỚN VÀ MSME CÒN RẤT LỚN

Tại Hội thảo, các đại biểu đã chỉ ra những thách thức lớn nhất hiện nay của các doanh nghiệp MSME, từ việc tiếp cận công nghệ, đến khả năng biến công nghệ thành giá trị kinh doanh thực tế. Với nhiều doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, hạn chế về nguồn lực tài chính, nhân lực số và khả năng tiếp cận hạ tầng công nghệ vẫn là những rào cản lớn. Các chuyên gia nhấn mạnh thay vì chạy đua xây dựng những mô hình khổng lồ, nền kinh tế nên tập trung vào việc ứng dụng thực tế để thu hẹp khoảng cách số và thúc đẩy tăng trưởng bao trùm.

“AI sẽ không chuyển đổi nền kinh tế của chúng ta chỉ vì một số ít công ty lớn xây dựng được công nghệ phi thường. AI sẽ chuyển đổi nền kinh tế khi hàng triệu doanh nghiệp vừa và nhỏ quyết định sử dụng nó”, bà Jan De Silva, Đồng Chủ tịch Canada, Hội đồng Kinh doanh Canada - ASEAN; Đại diện Canada tại Hội đồng Tư vấn Kinh doanh APEC, nói.

Theo bà, sự thành công của các MSME sẽ quyết định liệu AI có trở thành chất xúc tác để các nền kinh tế năng suất hơn, cạnh tranh hơn và bao trùm hơn hay không, hay liệu AI sẽ làm nới rộng khoảng cách giữa các doanh nghiệp có thể áp dụng AI và những doanh nghiệp không thể.

“AI đang trở nên dễ tiếp cận hơn bao giờ hết. Thách thức ngày nay không còn đơn thuần là việc tiếp cận công nghệ nữa. Đó là việc biết bắt đầu từ đâu, xây dựng đúng kỹ năng, tạo dựng niềm tin, và biến AI thành giá trị kinh doanh thực sự”, bà Jan De Silva nói. Cuộc đua AI thường được mô tả là cuộc đua xây dựng những mô hình lớn hơn, chip nhanh hơn, và hạ tầng tính toán mạnh mẽ hơn. Nhưng đối với phần lớn nền kinh tế, cuộc đua quan trọng hơn lại là cuộc đua áp dụng. Những nền kinh tế giúp được số lượng MSME lớn nhất áp dụng AI thành công sẽ là những nền kinh tế đạt được lợi ích lớn nhất về năng suất, tính cạnh tranh và tăng trưởng bao trùm.

Theo Ông Yang Seung-Uk, Chuyên gia cao cấp, Trung tâm Khởi nghiệp, MSME, Vùng và Thành phố, OECD, việc áp dụng AI trong khối MSME đã tăng tốc nhanh chóng trong những năm gần đây, gần như tăng gấp ba trong hai năm qua. Sự sẵn có của các công cụ AI tạo sinh dễ tiếp cận và có giá cả phải chăng đã khiến việc áp dụng trở nên dễ dàng hơn nhiều.

Tuy vậy, AI vẫn chưa được sử dụng phổ biến rộng rãi như nhiều công nghệ khác. Mặc dù tăng trưởng mạnh, vẫn còn một khoảng cách đáng kể giữa doanh nghiệp lớn và MSME. Doanh nghiệp lớn áp dụng AI với tốc độ nhanh gấp hơn ba lần so với doanh nghiệp nhỏ. Thực tế, khoảng cách áp dụng này lớn hơn so với hầu hết mọi công nghệ đột phá khác. Áp lực cạnh tranh đang trở thành động lực chính thúc đẩy áp dụng AI, khoảng một nửa số MSME cho rằng họ có nguy cơ bị tụt hậu so với đối thủ cạnh tranh nếu không tăng cường sử dụng AI. Nhận thức này đặc biệt mạnh mẽ ở những doanh nghiệp đã và đang sử dụng AI.

"THỜI ĐIỂM VÀNG" ĐỂ MSME VIỆT NAM BỨT PHÁ CÙNG AI

Ông Yang Seung-Uk nhấn mạnh AI có thể cải thiện đáng kể năng suất cho các MSME. Ông cho biết theo các nghiên cứu, áp dụng AI có thể làm tăng tốc độ tăng trưởng năng suất lao động trong thập kỷ tới. Tuy nhiên, những lợi ích này “không tự động mà có, chúng đòi hỏi đầu tư bổ sung vào kỹ năng, thay đổi tổ chức và hạ tầng số”.

Từ góc nhìn của MSME, chúng tôi tin rằng đây không phải là thách thức, không phải là áp lực, mà là cơ hội vàng để chúng ta biến công nghệ và điều kiện hiện có thành động lực tăng trưởng mới, hướng tới sự phát triển bền vững và hiệu quả hơn

Bà Hằng Phạm Nhà sáng lập, CEO của 5S Media

Theo nghiên cứu từ OECD, khoảng 30% MSME có giải pháp AI độc lập, 26% đã sử dụng AI tạo sinh, nhưng chỉ 8% đã tích hợp AI thành công vào lõi hoạt động của họ.

Đối với Việt Nam, theo bà Hằng Phạm, nhà sáng lập, CEO của 5S Media, đây là "thời điểm vàng" để các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa tại Việt Nam cũng như khu vực APEC bứt phá nhờ chuyển đổi số và AI. Cơ hội này đến từ ba động lực chính: chính sách hỗ trợ mạnh mẽ của Chính phủ, tốc độ phổ cập AI ngày càng cao và khả năng thích ứng linh hoạt của cộng đồng doanh nghiệp.

Bà Hằng cho rằng Việt Nam đang đặt mục tiêu đưa kinh tế số đóng góp 30% GDP vào năm 2030, đồng thời triển khai nhiều chương trình hỗ trợ khoảng 500.000 MSME chuyển đổi số, trong đó khoảng 300.000 doanh nghiệp được hỗ trợ ứng dụng AI. "Đây là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp tiếp cận công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh", bà nói.

CEO 5S Media cho rằng bên cạnh chính sách, lợi thế của MSME Việt Nam là khả năng học hỏi nhanh, thích ứng cao và sức chống chịu trước biến động của thị trường. Đặc biệt, AI đang tạo ra "hiệu ứng nhân bản" đối với vai trò của CEO khi giúp lãnh đạo doanh nghiệp xử lý nhiều công việc cùng lúc, nâng cao năng suất ra quyết định và điều hành. "Khi kết hợp giữa chính sách, công nghệ AI và năng lực đổi mới của doanh nghiệp, MSME sẽ có cơ hội tăng tốc tăng trưởng và phát triển bền vững trong nền kinh tế số", bà Hằng nhận định.

“Từ góc nhìn của MSME, chúng tôi tin rằng đây không phải là thách thức, không phải là áp lực, mà là cơ hội vàng để chúng ta biến công nghệ và điều kiện hiện có thành động lực tăng trưởng mới, hướng tới sự phát triển bền vững và hiệu quả hơn”, bà Hằng Phạm nói.