Doanh nghiệp phải làm gì để biến dữ liệu thành giá trị kinh doanh?

Chia sẻ tại hHội thảo “ERP chiến lược 2026: Chuẩn hóa hệ thống - Minh bạch quản trị - Chuyển mình bền vững" do công ty 1C Việt Nam tổ chức ngày 18/8, TS. Bùi Thanh Minh, Phó Giám đốc Văn phòng Ban IV, Ủy ban Phát triển Kinh tế Tư nhân, cho rằng Việt Nam đang bước vào giai đoạn “Đổi mới lần hai”, trong đó tư duy đổi mới cần đi cùng năng lực thực thi.

GẮN CHIẾN LƯỢC DỮ LIỆU VỚI MỤC TIÊU KINH DOANH CỤ THỂ

“Muốn nâng cao hiệu quả thực thi, việc phân bổ nguồn lực, đánh giá nhân sự và hoạch định chính sách cần dựa nhiều hơn trên dữ liệu thay vì cảm tính”, TS Bùi thanh Minh nhấn mạnh.

Theo ông, có hai yếu tố quan trọng trong giai đoạn mới này. Thứ nhất, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo phải trở thành chìa khóa tăng trưởng, dựa trên dữ liệu, thể chế, nhân lực, hạ tầng, AI và kinh tế dữ liệu. Thứ hai, khu vực doanh nghiệp tư nhân cần được tiếp sức thông qua các chương trình hỗ trợ đổi mới, mở rộng thị trường quốc tế, chuyển đổi xanh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

TS. Bùi Thanh Minh chỉ ra rằng sân chơi thương mại quốc tế đang chuyển dịch từ "cạnh tranh bằng giá" sang "cạnh tranh bằng năng lực chứng minh và tra soát nguồn gốc". Chuyên gia nhấn mạnh, theo tinh thần của Nghị quyết 57-NQ/TW, dữ liệu đã chính thức trở thành "tư liệu sản xuất chính".

Theo ông Alexander Evchenko, CEO 1C Việt Nam, chuẩn hóa hệ thống, minh bạch quản trị và chuyển đổi bền vững không chỉ là câu chuyện công nghệ mà còn là bài toán về cách doanh nghiệp lựa chọn quản trị và phát triển. Dữ liệu đáng tin cậy có những giá trị khác biệt so với nhiều tài sản khác.

Thứ nhất, dữ liệu càng đầy đủ và có lịch sử lâu dài, doanh nghiệp càng có cơ sở để dự báo chính xác hơn về thị trường, nhu cầu khách hàng và kế hoạch sản xuất.

Thứ hai, dữ liệu tạo ra lợi thế cạnh tranh khó sao chép. Đối thủ có thể bắt chước sản phẩm, chiến lược hoặc công nghệ, nhưng khó sao chép lịch sử vận hành, hành vi khách hàng và dữ liệu độc quyền của một doanh nghiệp. Đây cũng là cơ sở giúp doanh nghiệp tăng mức độ tin cậy với nhà đầu tư và các bên liên quan.

Thứ ba, khi dữ liệu được quản trị thống nhất trên toàn doanh nghiệp, dòng tiền và hoạt động vận hành trở nên minh bạch hơn, qua đó giảm thất thoát, rút ngắn thời gian báo cáo và giúp lãnh đạo có được cái nhìn kịp thời, nhất quán để ra quyết định.

“Công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo ra kết quả kinh doanh cụ thể”, ông Alexander nhấn mạnh. Theo đó, doanh nghiệp cần gắn chiến lược dữ liệu với mục tiêu kinh doanh cụ thể. Dữ liệu phải giúp giảm chi phí, tăng năng suất, dự báo nhu cầu, kiểm soát dòng tiền, nâng cao trải nghiệm khách hàng hoặc mở ra cơ hội kinh doanh mới. Khi không gắn với một kết quả đo lường được, đầu tư dữ liệu rất dễ trở thành một dự án công nghệ đơn thuần.

THÁO GỠ “ĐIỂM MÙ” LỚN NHẤT CỦA DỮ LIỆU

Thực tế, bài toán dữ liệu càng trở nên rõ nét khi doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng AI. Theo các thông tin được chia sẻ tại sự kiện, khoảng 8/10 doanh nghiệp Việt Nam đã bắt đầu ứng dụng AI, nhưng chỉ khoảng 25% triển khai ở cấp độ nâng cao. “Điểm mù” lớn nhất nằm ở dữ liệu phân mảnh, thiếu chuẩn hóa, khiến nguồn lực bị lãng phí và chất lượng quyết định chiến lược suy giảm.

Ở quy mô toàn cầu, báo cáo Connectivity Benchmark 2025 của MuleSoft cho thấy một doanh nghiệp sử dụng trung bình 897 ứng dụng, nhưng chỉ khoảng 29% ứng dụng được kết nối. Báo cáo cũng ghi nhận 95% lãnh đạo công nghệ được khảo sát gặp khó khăn trong tích hợp, trong khi tình trạng silo (phân mảnh, cô lập) của dữ liệu tiếp tục cản trở việc khai thác dữ liệu và triển khai AI.

Nói cách khác, doanh nghiệp có thể sở hữu ngày càng nhiều dữ liệu nhưng vẫn thiếu một “bức tranh chung” để nhìn thấy toàn bộ hoạt động kinh doanh. Khi dữ liệu nằm trong những hệ thống rời rạc, AI cũng khó có thể đưa ra các phân tích và khuyến nghị có chất lượng. Điều này cho thấy vấn đề không nằm ở việc doanh nghiệp có bao nhiêu dữ liệu hay bao nhiêu công cụ công nghệ, mà ở khả năng biến dữ liệu thành thông tin có thể hành động và cuối cùng tạo ra kết quả kinh doanh.

Theo bà Phạm Hoài Anh, Giám đốc Thương mại, 1C Việt Nam, dữ liệu chỉ thực sự trở thành tài sản khi chính xác, đáng tin cậy và hỗ trợ doanh nghiệp đưa ra quyết định, tạo ra giá trị có thể đo lường. Ngược lại, dữ liệu có thể trở thành “tiêu sản” nếu quản trị không tốt, sai lệch, không được khai thác hoặc chi phí lưu trữ, quản lý lớn hơn giá trị mà dữ liệu mang lại.

1C Việt Nam đã phát triển các giải pháp quản trị doanh nghiệp từ mini ERP đến ERP, phục vụ các nhu cầu như quản lý sản xuất, tài chính, bán hàng và chuỗi cung ứng. Các giải pháp được xây dựng trên nền tảng low-code 1C, cho phép doanh nghiệp cấu hình và tùy chỉnh hệ thống theo quy trình vận hành.

Theo bà Phạm Hoài Anh, Giám đốc Thương mại, 1C Việt Nam, dữ liệu chỉ thực sự trở thành tài sản khi chính xác, đáng tin cậy và hỗ trợ doanh nghiệp đưa ra quyết định, tạo ra giá trị có thể đo lường. Ngược lại, dữ liệu có thể trở thành “tiêu sản” nếu quản trị không tốt, sai lệch, không được khai thác hoặc chi phí lưu trữ, quản lý lớn hơn giá trị mà dữ liệu mang lại.

1C Việt Nam đã phát triển các giải pháp quản trị doanh nghiệp từ mini ERP đến ERP, phục vụ các nhu cầu như quản lý sản xuất, tài chính, bán hàng và chuỗi cung ứng. Các giải pháp được xây dựng trên nền tảng low-code 1C, cho phép doanh nghiệp cấu hình và tùy chỉnh hệ thống theo quy trình vận hành.

Bà Phạm Hoài Anh cho biết nền tảng này hướng tới việc rút ngắn thời gian phát triển và triển khai phần mềm, đồng thời cho phép doanh nghiệp tiếp tục mở rộng hệ thống khi quy mô và nhu cầu quản trị thay đổi.

THỊ TRƯỜNG ERP ĐANG BƯỚC VÀO GIAI ĐOẠN TĂNG TRƯỞNG MẠNH

Được thúc đẩy bởi làn sóng chuyển đổi số và nhu cầu tối ưu chi phí vận hành của doanh nghiệp, thị trường ERP đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh. Bước sang năm 2026, quy mô thị trường phần mềm ERP toàn cầu được cho là đã vượt 63 tỷ USD, với xu hướng chuyển dịch mạnh sang mô hình ERP trên nền tảng điện toán đám mây (Cloud ERP).

Khu vực châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục được xem là một trong những động lực tăng trưởng chính của thị trường, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) khoảng 13,2%, đưa quy mô thị trường khu vực lên 78,4 tỷ USD trong năm 2026.

ERP (hệ thống hoạch định tài nguyên doanh nghiệp) không đơn thuần là một giải pháp phần mềm mà có thể trở thành công cụ giúp doanh nghiệp chuẩn hóa dữ liệu, quy trình và phương thức quản trị, từ đó nâng cao tính minh bạch, nhất quán và hiệu quả vận hành. Tại Việt Nam, nhu cầu ứng dụng ERP cũng gia tăng, song mức độ triển khai có sự phân hóa đáng kể giữa các ngành.

Đáng chú ý, mặc dù nhận thức rõ tầm quan trọng của chuyển đổi số, nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn đang đối mặt với bài toán khó khi triển khai hệ thống ERP, vì nhiều nguyên nhân như chi phí đầu tư và duy trì đắt đỏ, thiếu hụt nhân sự công nghệ chất lượng cao để vận hành, cùng tâm lý ngại thay đổi quy trình truyền thống.

TS. Bùi Thanh Minh cho biết hiện nay nhiều doanh nghiệp vẫn xem chi phí dành cho dữ liệu là chi phí vận hành thay vì một khoản đầu tư. Trong khi đó, yêu cầu từ thị trường đang thay đổi nhanh chóng. Các thị trường lớn không chỉ yêu cầu doanh nghiệp chứng minh xuất xứ sản phẩm mà ngày càng đòi hỏi dữ liệu chi tiết về điện năng, lao động, giá trị gia tăng, nguồn gốc nguyên liệu và quá trình sản xuất. Đặc biệt với các doanh nghiệp lớn, rủi ro đứt gãy vận hành và chi phí chuyển đổi khổng lồ khi hệ thống cũ không còn đáp ứng đủ đà tăng trưởng trở thành rào cản cản bước phát triển.

Thực tế chứng minh, các doanh nghiệp triển khai ERP thành công có thể giảm tới 16% chi phí vận hành, tăng 27% năng suất lao động và cải thiện vượt bậc chất lượng dịch vụ khách hàng. ERP không đơn thuần là một dự án cài đặt phần mềm, mà là một cuộc cải tổ chiến lược toàn diện và sự thành bại của dự án phụ thuộc lớn vào tầm nhìn, sự quyết đoán và khả năng truyền cảm hứng của người lãnh đạo nhằm biến nhân sự nội bộ thành những người đồng hành chủ động.