Đầu tư mạo hiểm vào công nghệ lượng tử Việt Nam: Góc nhìn từ quỹ đầu tư quốc tế

Để nâng cao vị thế của Việt Nam trên bản đồ đổi mới sáng tạo toàn cầu, việc huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực kinh tế giữ vai trò vô cùng then chốt trong việc hình thành, phát triển và thương mại hóa các công nghệ chiến lược, từ đó tạo ra tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh trong tương lai.

Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy phát triển các công nghệ chiến lược, đặc biệt là công nghệ lượng tử, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, những kinh nghiệm từ các quỹ quốc tế cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của dòng vốn mạo hiểm gắn với kiến tạo hệ sinh thái – thay vì chỉ đơn thuần rót vốn – nhằm tạo ra tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh dài hạn.

ĐẦU TƯ MẠO HIỂM VÀO HỆ SINH THÁI LƯỢNG TỬ

Chia sẻ về chiến lược đầu tư đón đầu kỷ nguyên công nghệ lượng tử và vai trò của dòng vốn quốc tế gần đây, Tiến sĩ Angelina Frank, lãnh đạo Quantum QAI Venture đã mang đến góc nhìn của một quỹ đầu tư mạo hiểm đang hoạt động tích cực trong lĩnh vực công nghệ lượng tử toàn cầu.

Bà Angelina Frank hiện là Trưởng bộ phận Khoa học và Công nghệ khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (Head of Science and Technology APAC) tại QAI Ventures. Bà là chuyên gia hàng đầu về thúc đẩy đổi mới sáng tạo công nghệ lượng tử, với nền tảng nghiên cứu vững chắc từ Trung tâm Công nghệ Lượng tử (CQT) Singapore và Đại học Tokyo.

Theo bà Angelina Frank, Quantum QAI Venture không chỉ là một quỹ đầu tư mạo hiểm rót vốn vào các công ty giai đoạn đầu và nắm giữ cổ phần, mà còn là một hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ sâu, đặc biệt trong lĩnh vực điện toán lượng tử.

“Chúng tôi đồng hành cùng các công ty và chia sẻ thành công của họ. Nhưng điều quan trọng không kém là chúng tôi cũng là những người kiến tạo hệ sinh thái”, bà nhấn mạnh.

Theo bà Frank, công nghệ lượng tử hiện vẫn đang ở giai đoạn rất sớm, mang tính công nghệ sâu (deep tech) và đòi hỏi sự kết nối chặt chẽ giữa nhiều thành phần khác nhau. Để lĩnh vực này phát triển bền vững, cần xây dựng một hệ sinh thái thành công, nơi các bên – từ startup, doanh nghiệp công nghiệp, nhà đầu tư, tổ chức nghiên cứu đến đối tác hạ tầng điện toán – được kết nối và phối hợp hiệu quả.

Trụ sở của quỹ Quantum QAI Venture đặt tại Thụy Sĩ, nơi triển khai các chương trình tăng tốc dựa trên nền tảng điện toán lượng tử. Từ tháng 9 năm ngoái, quỹ đã mở thêm trụ sở tại Singapore với mục tiêu trao quyền cho các công ty trong khu vực mở rộng quy mô toàn cầu và tạo ra giá trị thực chất. Danh mục đầu tư của quỹ trải rộng từ các công ty điện toán lượng tử, công nghệ hỗ trợ lượng tử đến startup về cảm biến lượng tử.

ĐẦU TƯ VÀO LƯỢNG TỬ HÔM NAY ĐỒNG NGHĨA VỚI VIỆC CHUẨN BỊ CHO TƯƠNG LAI

Theo lãnh đạo Quantum QAI Venture, đầu tư vào lượng tử hôm nay đồng nghĩa với việc chuẩn bị cho tương lai, khi công nghệ này vẫn đang trong quá trình hoàn thiện các bằng chứng khái niệm và từng bước dịch chuyển từ môi trường học thuật sang không gian tạo tác động kinh tế – xã hội.

Quỹ hiện triển khai hai chương trình chính tại Singapore, định hướng mở rộng sang khu vực ASEAN. Thứ nhất là chương trình Venture Builder, dành cho các nhà sáng lập chưa thành lập công ty, có thể xuất thân từ học thuật hoặc công nghiệp, sở hữu công nghệ sâu nhưng thiếu kỹ năng xây dựng chiến lược đầu tư, đàm phán cổ phần hay hợp tác với doanh nghiệp. Chương trình hỗ trợ thông qua tài trợ lương, cố vấn, hạ tầng và kết nối hệ sinh thái để hình thành doanh nghiệp vững mạnh.

Thứ hai là chương trình Accelerator, dành cho các công ty đã thành lập và muốn mở rộng quy mô, hoàn thiện chiến lược để hướng tới tăng trưởng toàn cầu.

Bà Frank nhấn mạnh, không phải mọi học giả đều phù hợp làm doanh nhân. Theo kinh nghiệm làm việc với các đội ngũ trước đây, bước ngoặt quan trọng nhất là sự chuyển hướng từ nghiên cứu thuần túy sang tạo tác động thực tiễn. Tác động đó có thể là kinh tế, xã hội hoặc môi trường, nhưng phải đủ bền vững về mặt kinh tế để tiếp tục phát triển.

NHÀ SÁNG LẬP CẦN GÌ ĐỂ THU HÚT VỐN LƯỢNG TỬ?

Từ góc nhìn của quỹ đầu tư mạo hiểm, yếu tố đầu tiên ở nhà sáng lập là chuyên môn công nghệ sâu. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là bài toán ứng dụng.

“Bạn có đang giải quyết một vấn đề thực sự của thị trường không? Bạn có cam kết và đam mê với vấn đề đó không? Bạn có năng lực kỹ thuật để thực hiện không?”, bà Frank đặt vấn đề. “Trong học thuật, bạn phát triển công nghệ vì tính mới mẻ khoa học. Trong khởi nghiệp, bạn phát triển sản phẩm để tạo tác động và giải quyết một vấn đề kinh tế – xã hội cụ thể”.

Bên cạnh đó là cấu trúc đội ngũ đa ngành, bao gồm marketing, phát triển phần mềm, phát triển kinh doanh và lãnh đạo kỹ thuật, với khả năng giao tiếp hiệu quả. Quỹ cũng hỗ trợ các lớp chuyên đề về chiến lược sở hữu trí tuệ, cấu trúc đội ngũ, chiến lược thương mại hóa và lựa chọn hạ tầng kỹ thuật phù hợp.

Bà đề xuất một bài tập đơn giản cho các nhà sáng lập: “Hãy mô tả bài toán của bạn trong một trang. Ai là người dùng? Vấn đề là gì? Công nghệ độc đáo của bạn là gì? Giá trị tạo ra là gì? Nếu bạn có thể làm điều đó rõ ràng, chúng ta nên nói chuyện”.

Theo bà, hệ sinh thái có thể là “sa mạc” hoặc “rừng rậm”, tùy cách chúng ta kiến tạo và kết nối các thành phần. “Chúng tôi muốn xây dựng một hệ sinh thái lành mạnh, toàn diện và bao trùm”, bà nói, đồng thời bày tỏ mong muốn kết nối với các nhà sáng lập và đối tác trong khu vực.

“Chúng tôi là nhà đầu tư giai đoạn sớm vì nhận thấy điện toán lượng tử hiện vẫn đang phát triển, còn nhiều bằng chứng khái niệm cần hoàn thiện. Nhưng chúng ta phải chuẩn bị từ hôm nay”, bà Angelina Frank nói.