Xin Bộ trưởng, Chủ tịch Hiệp hội Dữ liệu quốc gia cho biết, Hiệp hội Dữ liệu quốc gia được thành lập có vai trò cũng như tầm nhìn chiến lược như thế nào đối với việc khai thác và phát triển nền kinh tế dữ liệu, với việc cung cấp tài nguyên liên quan đến dữ liệu để phục vụ nghiên cứu, phát triển khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo?

Ngày 22/3/2025, Hiệp hội Dữ liệu quốc gia đã tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025 – 2030. Phát biểu định hướng tại Đại hội, Đồng chí GS. TS. Tô Lâm, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng, bày tỏ tin tưởng “Hiệp hội sẽ là “Ngôi nhà chung của các Hiệp sĩ số”, là “Ngọn cờ tiên phong” trong việc thực hiện Nghị quyết số 57 và các nghị quyết về khoa học, công nghệ... để đưa Việt Nam trở thành quốc gia số, với nền quản trị số, kinh tế số, xã hội số phát triển dựa trên dữ liệu “đúng - đủ - sạch - sống” của Việt Nam”; đồng thời, giao cho Hiệp hội 7 nhiệm vụ, gồm: nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện hành lang pháp lý về dữ liệu; phát huy vai trò nòng cốt trong việc xây dựng, phát triển, khai thác và làm giàu dữ liệu quốc gia; chủ động, tích cực ứng dụng, làm chủ, tiến tới tự chủ các thành tựu công nghệ dữ liệu cốt lõi, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (big data), chuỗi khối (blockchain) và điện toán đám mây; hỗ trợ đẩy mạnh xây dựng hạ tầng dữ liệu tiên tiến; tăng cường hợp tác quốc tế, học hỏi kinh nghiệm, thu hút nguồn lực và tham gia vào các sáng kiến toàn cầu về dữ liệu; xây dựng cơ chế thực thi và giám sát hiệu quả; bảo mật dữ liệu, xây dựng hệ thống, sản phẩm bảo mật dữ liệu, phát triển dịch vụ bảo mật dữ liệu, xây dựng hệ thống tiêu chuẩn về bảo mật dữ liệu, hình thành ngành công nghiệp trong lĩnh vực này.

Đặc biệt, đồng chí Tổng Bí thư nhấn mạnh “vai trò của Hiệp hội trong một số chương trình, sáng kiến trọng điểm”, đó là “Phát triển thị trường dữ liệu cho phát triển bền vững”; xây dựng nền tảng AI mở quốc gia; nhanh chóng phổ cập hiểu biết về dữ liệu cho mọi người dân; sớm tổ chức các cuộc thi thách thức đổi mới sáng tạo dựa trên dữ liệu; tiếp tục tăng cường năng lực tự chủ về công nghệ dữ liệu.

Cụ thể hóa ý kiến chỉ đạo  của đồng chí Tổng Bí thư, cũng tại Đại hội nêu trên đã xác định tầm nhìn chiến lược của Hiệp hội là phối hợp cùng cơ quan, tổ chức liên quan từng bước làm chủ dữ liệu theo cách an toàn, minh bạch, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ chủ quyền, lợi ích, an ninh quốc gia trong không gian mạng.

Hiệp hội nhấn mạnh và đề cao 4 giá trị cốt lõi của dữ liệu, bao gồm an ninh, an toàn - bảo đảm dữ liệu không bị xâm phạm, đánh cắp hoặc chi phối bởi các thế lực bên ngoài hay tội phạm công nghệ cao; sáng tạo - cho phép khai thác dữ liệu một cách tối ưu, phát huy tiềm năng đổi mới và tạo ra giá trị gia tăng cho các ngành kinh tế; trách nhiệm - dữ liệu liên quan đến lợi ích công cộng, lợi ích cộng đồng và việc sử dụng dữ liệu cần tuân thủ pháp luật, gắn với đạo đức, tránh xâm phạm quyền riêng tư và thuần phong mỹ tục; hợp tác - thông qua đồng thuận, chia sẻ tri thức và kết nối nguồn lực để xây dựng thành công một hệ sinh thái dữ liệu toàn vẹn, bền vững, đủ sức cạnh tranh trên trường quốc tế.

Xin Bộ trưởng cho biết cụ thể vai trò của Hiệp hội trong phát triển thị trường dữ liệu theo hướng bền vững và thúc đẩy đổi mới sáng tạo?

Với nhiệm vụ trở thành cầu nối giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng, Hiệp hội Dữ liệu quốc gia đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối, hình thành hệ sinh thái dữ liệu năng động, minh bạch và bền vững; đồng thời, tham gia kết nối các thành phần kinh tế trong việc tham gia thị trường dữ liệu, thúc đẩy hình thành hệ sinh thái kinh tế dữ liệu, trong đó dữ liệu là tài sản có thể định giá, giao dịch và sử dụng lại.

Hiệp hội đại diện cho tiếng nói của doanh nghiệp và cộng đồng dữ liệu, bảo vệ quyền lợi của hội viên, đề xuất cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển ngành dữ liệu, góp phần xây dựng khung pháp lý minh bạch và đồng bộ cho kinh tế dữ liệu, đặc biệt là liên quan đến quyền sở hữu, chia sẻ và bảo vệ dữ liệu cá nhân; góp phần nâng cao năng lực đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực dữ liệu chất lượng cao.

Hiệp hội đồng thời tham gia thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ dữ liệu, khuyến khích xây dựng nền tảng khai thác và phân tích dữ liệu mở, tăng cường hợp tác quốc tế, chuyển giao công nghệ từ các nền kinh tế dữ liệu phát triển trên thế giới.

Với tư cách là tổ chức xã hội - nghề nghiệp tầm quốc gia, Hiệp hội Dữ liệu quốc gia sẽ tích cực tham gia công tác góp ý xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật trên lĩnh vực an ninh, an toàn dữ liệu. Hiệp hội phát huy vai trò cầu nối giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân, tham gia tổ chức hội thảo, tọa đàm, diễn đàn chia sẻ về khó khăn trong quản lý, nghiên cứu, giảng dạy, kinh doanh, ứng dụng và phát triển dữ liệu, người dân nêu ý kiến về bảo vệ quyền về dữ liệu cá nhân, cơ quan nhà nước giới thiệu chính sách sắp ban hành, góp phần tạo nên “văn hóa sử dụng dữ liệu” minh bạch, văn minh, gia tăng niềm tin của xã hội...

Hiệp hội sẽ đi đầu trong công tác phối hợp với cơ quan, ban, ngành trong hệ thống chính trị và đội ngũ doanh nghiệp để nghiên cứu, phát triển, triển khai giải pháp bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu, an ninh mạng, an toàn thông tin, tạo nền tảng thúc đẩy phát triển kinh tế dữ liệu bền vững.

Để thực hiện vai trò, sứ mệnh và tầm nhìn chiến lược trên, xin Bộ trưởng cho biết những nhiệm vụ quan trọng mà Hiệp hội Dữ liệu quốc gia sẽ triển khai trong thời gian tới?

Bám sát và thực hiện hiệu quả ý kiến định hướng của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm, một số nhiệm vụ trọng tâm Hiệp hội Dữ liệu quốc gia sẽ tập trung thực hiện, như sau:

Thứ nhất, nghiên cứu, đề xuất, góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý về dữ liệu, tạo điều kiện cho dữ liệu được tập hợp, lưu chuyển, kết nối, chia sẻ, khai thác tối đa, nhưng vẫn bảo đảm an ninh, an toàn và chủ quyền dữ liệu. Tham gia xây dựng thể chế phát triển dữ liệu, sản phẩm và dịch vụ dữ liệu, thị trường dữ liệu và xây dựng nền kinh tế dữ liệu. Đề xuất xác lập quyền sở hữu, quản lý, xử lý, định giá, phân phối dữ liệu. Rà soát, kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích, ưu đãi đầu tư vào ngành, nghề, dịch vụ dữ liệu, thị trường dữ liệu, nhất là nghiên cứu và phát triển mô hình ứng dụng dữ liệu.

Kiến nghị với cơ quan nhà nước về việc ban hành chính sách đột phá thu hút đầu tư trực tiếp của tập đoàn công nghệ trên thế giới, cơ chế thúc đẩy doanh nghiệp trong và ngoài nước khởi nghiệp, đầu tư, mở rộng thị trường dữ liệu tại Việt Nam; đồng thời, nghiên cứu, phát triển sản phẩm, dịch vụ bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Thứ hai, tập trung phát triển bốn trụ cột dữ liệu chính, bao gồm dữ liệu con người, dữ liệu vị trí, dữ liệu hoạt động, dữ liệu vật phẩm nhằm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, quản lý, điều hành và bảo đảm quốc phòng - an ninh. Lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội tham gia thu thập, xây dựng, phát triển, khai thác, sử dụng và làm giàu dữ liệu với vai trò dẫn dắt, tiên phong của Nhà nước. Phát huy vai trò của các tổ chức hội về dữ liệu, hình thành đội ngũ doanh nhân dữ liệu; xây dựng thị trường dữ liệu là yếu tố đột phá, làm động lực phát triển dữ liệu và kích thích thúc đẩy chuyển đổi số các ngành, lĩnh vực.

Thứ ba, tăng cường ứng dụng, làm chủ, tiến tới tự chủ các công nghệ dữ liệu cốt lõi, đặc biệt là công nghệ trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, chuỗi khối và điện toán đám mây. Tập trung phát triển các sản phẩm dữ liệu cốt lõi theo chỉ đạo của Chính phủ, bao gồm: Nền tảng chia sẻ, điều phối dữ liệu quốc gia; Sàn dữ liệu quốc gia; Nền tảng chuỗi khối quốc gia; Giải pháp định danh phi tập trung quốc gia; Giải pháp hệ thống thư điện tử (email) quốc gia; Trợ lý ảo quốc gia; Trung tâm tính toán hiệu năng cao quốc gia và Sàn giao dịch tài sản số quốc gia.

Thứ tư, xây dựng hạ tầng dữ liệu tiên tiến, hiện đại, bảo đảm được đầu tư trước một bước, tạo nền tảng cho chuyển đổi số. Tập trung nguồn lực đầu tư, đưa vào khai thác các cơ sở dữ liệu quốc gia, bốn cơ sở dữ liệu trụ cột là con người, vật phẩm, địa điểm và hoạt động.

Cùng với Trung tâm Dữ liệu quốc gia, xây dựng và hoàn thành sớm các cơ sở dữ liệu phục vụ phát triển kinh tế số, xã hội số, trước hết là nông nghiệp, công nghiệp, thương mại và năng lượng, di sản văn hóa, di tích quốc gia, bảo hiểm xã hội, thị trường lao động, giáo dục, y tế, giao thông, tài nguyên và môi trường... Tiên phong trong xây dựng các trung tâm dữ liệu dân sự để kết nối, chia sẻ dữ liệu với Trung tâm Dữ liệu quốc gia, giữa khu vực công và khu vực tư, giữa Nhà nước với doanh nghiệp trong phạm vi nhiệm vụ của Hiệp hội.

Thứ năm, tăng cường hợp tác quốc tế, học hỏi kinh nghiệm, thu hút nguồn lực và tham gia vào các sáng kiến toàn cầu về dữ liệu. Thúc đẩy trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm, ứng dụng kỹ thuật công nghệ tiên tiến; tiếp thu chọn lọc kinh nghiệm của các nước để áp dụng phù hợp với tình hình Việt Nam, từng bước hình thành thương hiệu “Dữ liệu Việt Nam” với nét riêng, dựa trên các nguyên tắc: tuân thủ luật pháp, tôn trọng quyền và lợi ích của người dân, khuyến khích hợp tác cùng có lợi...

Thứ sáu, xây dựng cơ chế thực thi và giám sát hiệu quả về dữ liệu. Phối hợp với cơ quan, tổ chức liên quan thiết lập, triển khai hệ thống giám sát chặt chẽ và đồng bộ hơn trên nền tảng ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số để bảo đảm tuân thủ đầy đủ, hiệu quả quy định pháp luật trong phạm vi nhiệm vụ của Hiệp hội.

Thứ bảy, xây dựng hệ thống, sản phẩm bảo mật dữ liệu, phát triển dịch vụ bảo mật dữ liệu, xây dựng hệ thống tiêu chuẩn về bảo mật dữ liệu, hình thành ngành công nghiệp trong lĩnh vực này. Tăng cường bảo đảm chủ quyền, an ninh dữ liệu và bảo vệ dữ liệu trên nền tảng ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, tham gia xây dựng, hoàn thiện quy định về phòng, chống hoạt động xâm phạm tới cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, hoạt động tấn công, chiếm đoạt, đánh cắp dữ liệu…

VnEconomy 30/06/2025 06:00

Nội dung đầy đủ của bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 26-2025 phát hành ngày 30/06/2025. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:  

https://postenp.phaha.vn/tap-chi-kinh-te-viet-nam/detail/1473