Hanta virus liệu có ảnh hưởng đến du lịch tàu biển?

Hãng tin AP dẫn thông cáo của WHO cho biết, 3 hành khách trên con tàu du lịch MV Hondius đang di chuyển trên Đại Tây Dương đã tử vong do nghi nhiễm Hanta virus. Một bệnh nhân khác đang được chăm sóc đặc biệt tại bệnh viện ở Nam Phi. WHO đang phối hợp với chính quyền để sơ tán 2 người đang có triệu chứng ra khỏi tàu.

Công ty Hà Lan điều hành tàu du lịch cho biết con tàu hiện đang neo đậu ngoài khơi Cape Verde - một quốc gia gồm 10 đảo núi lửa nằm cách bờ biển Tây Phi khoảng 570 km. Con tàu rời Argentina khoảng 3 tuần trước, để thực hiện chuyến du ngoạn bao gồm các điểm đến như Nam cực, quần đảo Falkland và các điểm dừng khác, điểm cuối là quần đảo Canary của Tây Ban Nha. Giá vé lên tàu dao động từ 14.000 đến 22.000 euro (16.000 - 25.000 USD) cho mỗi hành khách.

Nạn nhân đầu tiên là người đàn ông 70 tuổi đã chết trên tàu. Thi thể của ông được đưa về lãnh thổ Saint Helena thuộc Anh ở Nam Đại Tây Dương. Vợ của người đàn ông này đã gục ngã tại sân bay ở Nam Phi, khi đang chuẩn bị lên máy bay về Hà Lan. Bà đã qua đời tại bệnh viện gần đó. 

Oceanwide Expeditions - hãng điều hành chuyến du lịch, cho biết thi thể nạn nhân thứ 3 vẫn còn trên tàu ở Cape Verde, và ưu tiên của họ là đảm bảo 2 nhân viên mắc bệnh được chăm sóc y tế. Khoảng 150 du khách và đội nhân viên khoảng 70 người đã có mặt trên tàu vào thời điểm bùng phát dịch bệnh. 

Hanta virus có tên gọi xuất phát từ sông Hantan (Triều Tiên) - nơi virus được xác định vào thập niên 1970. Virus chủ yếu lây qua tiếp xúc hoặc hít phải bụi nhiễm phân, nước tiểu của loài gặm nhấm, đặc biệt là chuột. Bệnh có thể gây 2 dạng chính: sốt xuất huyết kèm suy thận và hội chứng phổi nguy hiểm, với tỉ lệ tử vong cao. Theo WHO, mặc dù hiếm gặp nhưng Hanta virus có thể lây giữa người với người.

“Các cuộc điều tra đang được tiến hành, bao gồm cả xét nghiệm và điều tra dịch tễ học. Việc giải trình tự gen của virus cũng đang được tiến hành”, Giám đốc WHO khu vực châu Âu Hans Kluge nêu rõ. “Nguy cơ đối với cộng đồng nói chung vẫn ở mức thấp. Không cần hoảng loạn hoặc áp dụng các hạn chế đi lại”.

Tuy nhiên, chính quyền tại quốc đảo Cape Verde cho biết họ đã không cho phép tàu MV Hondius cập cảng như một biện pháp phòng ngừa. Thời gian ủ bệnh có thể kéo dài từ 1 - 8 tuần, có nghĩa là một số người trên tàu có thể chưa biểu hiện triệu chứng. Hành khách được yêu cầu ở trong cabin của họ, trong khi công tác khử trùng và các biện pháp khác đang được triển khai.

Tuy nhiên, tình hình trên tàu không mấy khả quan, nhất là đối với tâm lý của những hành khách còn lại. Trong một đoạn video tự quay trong cabin và đăng lên Instagram, một hành khách tên Jake Rosmarin có vẻ như trong trạng thái hoảng loạn, nói rằng ai nấy trên tàu đều muốn lên bờ ngay.

Daniel Bausch, giáo sư thỉnh giảng tại Viện Sau đại học Geneva ở Thụy Sĩ nhận định nguồn gốc của đợt bùng phát dịch bệnh vẫn chưa rõ ràng. "Chúng ta có thể phỏng đoán rằng chuột trên tàu đã truyền virus," ông nói. "Nhưng một khả năng khác là sự lây truyền từ người sang người của Andes virus, một loài Hanta virus được tìm thấy ở Argentina và Chile. Việc con tàu du lịch này bắt đầu hành trình từ Argentina là một điều đáng chú ý," ông nói. 

Sau khi Cape Verde từ chối, Oceanwide Expeditions đang cân nhắc cho tàu cập bến ở Quần đảo Canary (Tây Ban Nha), theo Reuters. Trong khi đó tại châu Á, giới chức y tế Đài Loan (Trung Quốc) mới đây cũng ghi nhận thêm 1 ca nhiễm Hanta virus, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lây nhiễm từ môi trường.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Đài Loan, bệnh nhân mới là một người đàn ông ngoài 70 tuổi sống tại Đài Bắc. Người này xuất hiện các triệu chứng từ giữa tháng 3 như sốt, ớn lạnh, đau họng, đau cơ, tiêu chảy và chán ăn, trước khi được xét nghiệm, theo The Guardian. Tuy nhiên, cơ quan chức năng không ghi nhận dấu hiệu tiếp xúc với chuột, cũng như không phát hiện loài gặm nhấm quanh khu vực sinh sống của bệnh nhân. Do đó, nguồn lây hiện vẫn đang được điều tra.

Dù số ca tại Đài Loan hiện chưa gia tăng đột biến, việc xuất hiện các ca bệnh ở nhiều khu vực khác nhau cho thấy Hanta virus vẫn là mối nguy tiềm ẩn. Trước mắt, sự cố y tế trên tàu MV Hondius đang buộc ngành du lịch tàu biển phải nhìn lại những rủi ro vốn lâu nay bị xem nhẹ.

Trước đây, các vụ bùng phát dịch trên các tàu biển lớn chủ yếu liên quan đến Noro virus. Nhưng giờ đây, sự xuất hiện của Hanta virus, nguy cơ đang dịch chuyển sang những tác nhân hiếm nhưng có mức độ nguy hiểm cao hơn.

Đầu năm nay, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) đã xác nhận một đợt bùng phát Noro virus trên tàu du lịch Rotterdam của hãng Holland America Line. Đợt bùng phát ổ dịch bệnh khiến 90 hành khách và thành viên thủy thủ đoàn đều mắc bệnh. Những người nhiễm bệnh đều có chung triệu chứng tiêu chảy và nôn mửa kéo dài.

Đợt dịch trên nối tiếp nhiều vụ việc tương tự xảy ra trong năm ngoái. Hồi tháng 7/2025, 134 hành khách và 7 thủy thủ trên tàu Navigator of the Seas đã nhiễm bệnh. Tháng 2/2025, 160 hành khách và 8 thủy thủ trên Radiance of the Seas cũng gặp tình trạng tương tự.

Đặc thù của du lịch tàu biển khiến nguy cơ dịch bệnh trở nên khó kiểm soát khi hành khách sinh hoạt trong không gian khép kín, di chuyển liên tục qua nhiều quốc gia và có lịch trình dày đặc các điểm dừng chân. Cùng với đó là tính chất phức tạp của các tình huống y tế trên biển, khi yếu tố y tế, vận hành và ngoại giao gắn chặt với nhau. Việc các hành khách đến từ nhiều quốc gia đòi hỏi sự phối hợp quốc tế trong xử lý khủng hoảng.

Ở cấp độ rộng hơn, sự kiện này đặt ra câu hỏi về mức độ sẵn sàng của ngành du lịch tàu biển trước các rủi ro mới. Sau đại dịch Covid-19, các quy trình kiểm soát đã được cải thiện. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các chủng virus hiếm với đặc tính khó dự báo đã chứng minh rằng rủi ro vẫn chưa được kiểm soát hoàn toàn. Trong bối cảnh đó, các chuyên gia y tế nhấn mạnh việc phát hiện sớm và phối hợp đa quốc gia là yếu tố then chốt để hạn chế thiệt hại.