Bộ Xây dựng làm rõ các tiêu chí hỗ trợ nhà ở cho người dân vùng thiên tai

Bộ Xây dựng vừa có văn bản số 8017/BXD-KHTC hướng dẫn UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện một số nội dung triển khai hợp phần thứ nhất thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I từ năm 2026 - 2030.

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc hướng dẫn hỗ trợ cải thiện nhà ở dân cư nông thôn theo hướng: an toàn, kiên cố, thích ứng biến đổi khí hậu. Ưu tiên hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, đối tượng chính sách, hộ dân sống tại các khu vực có nguy cơ rủi ro thiên tai cao và dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu.

Chính sách được triển khai tại 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, hướng tới các hộ nghèo, cận nghèo, mới thoát nghèo trong thời gian tối đa 36 tháng và các hộ gia đình sinh sống tại khu vực chịu ảnh hưởng của bão, ngập lụt.

Đối với các loại hình thiên tai khác, áp dụng theo Nghị định số 20/2021/NĐ-CP và Nghị định số 76/2024/NĐ-CP của Chính phủ. Trường hợp không thuộc khu vực có nguy cơ rủi ro thiên tai cao và dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu, áp dụng theo tiêu chí quy định tại Quyết định số 55/QĐ-BXD của Bộ Xây dựng.

ĐIỀU KIỆN VÀ TIÊU CHUẨN NHÀ Ở PHÒNG, TRÁNH BÃO LỤT

Hướng dẫn của Bộ Xây dựng nêu rõ điều kiện được hỗ trợ là: hộ gia đình chưa có nhà ở kiên cố hoặc có nhà ở kiên cố, nhưng chưa có sàn sử dụng cao hơn mức ngập lụt thường xuyên xảy ra tại khu vực nhà ở; hộ gia đình chưa được hưởng hỗ trợ theo các chương trình, chính sách hỗ trợ nhà ở của Nhà nước hoặc các tổ chức chính trị - xã hội khác.

Nhà ở phòng, tránh bão, ngập lụt phải được xây dựng trên đất ở không có tranh chấp, không có nguy cơ sạt lở và phải đảm bảo yêu cầu về quy mô, diện tích, kết cấu.

Cụ thể, đối với nhà xây mới, trường hợp vị trí có mức ngập lụt thường xuyên từ 2m trở lên phải xây dựng nhà ở quy mô tối thiểu hai tầng và diện tích sử dụng tối thiểu của tầng 1 là 30m2; diện tích tối thiểu của sàn tầng 2 là 15m2; phải cao hơn mức ngập lụt thường xuyên. Đối với hộ đơn thân, diện tích tối thiểu tương ứng lần lượt là 18m2 và 10m2.

Trường hợp xây dựng nhà mới một tầng, diện tích sử dụng tối thiểu là 30m2 (đối với hộ đơn thân, nhà ở có diện tích không thấp hơn 18m2), kết hợp sàn phòng, tránh bão, ngập lụt.

Yêu cầu đối với sàn phòng, tránh bão, ngập lụt là phải cao hơn mức ngập lụt thường xuyên và có diện tích tối thiểu 15m2 (đối với hộ đơn thân, diện tích xây dựng sàn tối thiểu 10m2), có bố trí cầu thang lên sàn phù hợp.

Trường hợp vị trí có mức ngập lụt thường xuyên dưới 2m, có thể xây dựng nhà một tầng nhưng nền nhà phải cao hơn mức ngập lụt thường xuyên và diện tích sử dụng tối thiểu là 30m2; đối với hộ đơn thân không thấp hơn 18m2.

Đối với trường hợp cải tạo, nhà ở phải xây dựng được sàn phòng tránh bão, ngập lụt cao hơn mức ngập lụt thường xuyên (với yêu cầu như đề cập ở trên).

Về kết cấu nhà ở, hướng dẫn của Bộ Xây dựng nêu rõ các bộ phận nền - móng, khung - tường, mái và sàn phòng tránh bão, ngập lụt của căn nhà phải được làm từ các loại vật liệu có chất lượng tốt, không sử dụng vật liệu tạm, mau hỏng hoặc dễ cháy.

Nhà ở phải có sàn sử dụng cao hơn mức ngập lụt thường xuyên tại vị trí xây dựng. Niên hạn sử dụng của nhà ở phải từ 20 năm trở lên, kể từ ngày được UBND cấp xã tổ chức nghiệm thu hoàn thành đưa vào sử dụng.

TRÁCH NHIỆM CỦA CÁC CẤP TRONG TRIỂN KHAI CHÍNH SÁCH

Theo hướng dẫn của Bộ Xây dựng, việc hỗ trợ các hộ gia đình xây mới và cải tạo, sửa chữa nhà ở được thực hiện theo Thông tư của Bộ Tài chính hướng dẫn quản lý, sử dụng, thanh toán, quyết toán kinh phí chi thường xuyên ngân sách Nhà nước thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan chủ trì thực hiện. Bộ Xây dựng phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng bộ, ngành liên quan tổ chức giám sát, đánh giá quá trình thực hiện chính sách.

UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm chủ trì tổ chức thực hiện chính sách; kiểm tra, giám sát, tổng hợp kết quả thực hiện và chịu trách nhiệm trong việc lập, phê duyệt đề án gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường để tổng hợp.

UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo Sở Xây dựng hoặc cơ quan chuyên môn nghiên cứu, thiết kế tối thiểu 3 mẫu nhà ở phòng tránh bão, ngập lụt phù hợp với phong tục, tập quán của địa phương, kèm dự toán kinh phí và dự trù vật liệu chủ yếu để người dân tham khảo khi xây dựng nhà ở.

UBND cấp xã có trách nhiệm rà soát, lập danh sách những hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo đủ điều kiện hỗ trợ; hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc xây dựng, sửa chữa nhà ở bảo đảm yêu cầu về diện tích và chất lượng theo quy định.

Các tổ chức, đoàn thể chính trị - xã hội như: Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tham gia hỗ trợ các hộ gia đình xây dựng nhà ở; huy động nguồn lực từ cộng đồng và hộ gia đình để bổ sung kinh phí hỗ trợ, tận dụng vật liệu tại chỗ nhằm giảm giá thành xây dựng nhà ở.