Cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Canada đã leo thang trở lại sau khi đàm phán thất bại trong tuần vừa rồi...

Vào ngày thứ Hai (24/8), Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ tăng thuế quan đối với ô tô và linh kiện ô tô nhập khẩu từ Canada lên 50% kể từ ngày 1/1/2027.

Đồng thời, mức thuế quan hiện tại 50% đối với thép Canada sẽ được giữ nguyên thay vì giảm như mong muốn của Ottawa.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social vào ngày đầu tuần, ông Trump chỉ trích Canada là một trong những đối tác thương mại khó khăn nhất trên thế giới. Ông nhấn mạnh rằng Mỹ không cần Canada, mà ngược lại, Canada cần Mỹ. "Canada sẽ không còn được đối xử như một bang nữa!" ông viết trong bài đăng.

Tuyên bố này được đưa ra sau khi cuộc đàm phán thương mại giữa Mỹ và Canada thất bại vào giờ chót vào hôm thứ Sáu. Đây là cuộc đàm phán nhằm ngăn việc Mỹ áp thuế quan 50% lên 20 tỷ USD hàng hóa Canada. Sau khi đàm phán đổ vỡ, mức thuế quan mới này đã chính thức có hiệu lực từ ngày 22/8.

Bên phía Canada, Thủ tướng Mark Carney ngày thứ Hai tuyên bố nước này sẽ không quay trở lại bàn đàm phán nếu Mỹ không thay đổi quan điểm - tờ báo The Globe and Mail đưa tin. Ông nói rằng trong quá trình đàm phán, Mỹ đã có thấy “ý muốn phá hủy các ngành công nghiệp chủ lực của chúng tôi” và “đó là một trong những lý do chính khiến chúng tôi từ chối thỏa thuận với họ. Đó là một thỏa thuận tồi”.

Trước đó, giới chức hai bên đã đổ lỗi cho nhau khiến đàm phán không mang lại thỏa thuận. Các quan chức Canada nói rằng Mỹ đã đưa ra những yêu cầu làm hạn chế khả năng của Ottawa trong việc thực hiện các thỏa thuận thương mại khác. Giới chức Mỹ phủ nhận cáo buộc này, nói rằng chính những yêu cầu vào phút chót của Canada mới phá hỏng khả năng đạt thỏa thuận.

Hôm thứ Bảy, ông Carney tuyên bố Washington đã "toan tính sai lầm" và cam kết sẽ đáp trả các mức thuế quan bổ sung của Mỹ một cách tương xứng. Ông cũng tuyên bố Canada “đang ở trong tình trạng chiến tranh” về thương mại với Mỹ.

Theo dự kiến, trong ngày thứ Ba, các quan chức Canada, bao gồm Bộ trưởng Tài chính Francois-Philippe Champagne, sẽ công bố phản ứng của Canada đối với biện pháp thuế quan mới mà Mỹ nhằm vào nước này.

Trao đổi với tờ báo Financial Times, ông Barry Appleton - đồng Giám đốc Trung tâm Luật Quốc tế tại Trường Luật New York - nhận định bước leo thang căng thẳng thương mại mới nhất của Mỹ với Canada phản ánh một chương mới trong cuộc chiến thương mại của Trump, khi ông tăng cường sử dụng sức mạnh kinh tế của Mỹ để điều chỉnh quan hệ với các quốc gia theo ý mình trước cuộc bầu cử Quốc hội Mỹ giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

"Trông có vẻ như tình hình sẽ trở nên tồi tệ hơn nhiều trước khi có thể trở nên tốt hơn. Tín hiệu từ Mỹ đang phát đi không chỉ là về thuế quan, mà còn là về việc tham gia vào một trật tự mà trong đó Mỹ đặt ra các quy tắc”, ông Appleton nói.

Trong các phát biểu vào ngày thứ Hai, giới chức Mỹ đã nhấn mạnh lập trường cứng rắn của nước này. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer đã đổ lỗi cho Canada về sự sụp đổ đàm phán, trong khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã chỉ trích Thủ tướng Carney vì đã "quay trở lại sách lược cũ" sau khi “lên nắm quyền với một nền tảng bài Mỹ”.

Giới chức Canada kêu gọi Ottawa có hành động đáp trả.

Ông Doug Ford, Thủ hiến Ontario, kêu gọi Chính phủ thực hiện các biện pháp trả đũa mạnh mẽ. Ông đề xuất Canada nên "tăng gấp ba" giá dầu, kali, uranium và đất hiếm. Ông cũng phát tín hiệu rằng rằng Canada có thể hạn chế xuất khẩu điện sang Mỹ.

Canada là đối tác thương mại lớn thứ hai của Mỹ, sau Mexico. Hiện tại, Canada đang bị Mỹ áp thuế quan 50% đối với thép. Ottawa đã tìm cách giảm mức thuế này xuống còn 25% trong các cuộc đàm phán gần đây.

Mỹ hiện đang áp dụng mức thuế 25% đối với nhập khẩu ô tô từ Canada. Đối với những sản phẩm ô tô nằm trong diện thỏa thuận thương mại Mỹ-Mexico-Canada (USMCA), mức thuế này chỉ áp dụng cho các linh kiện có xuất xứ ngoài Mỹ.

Kể từ khi ba nước ký kết thỏa thuận USMCA vào năm 2020, ba nhà sản xuất ô tô lớn của Mỹ là Ford, General Motors và Stellantis, cũng như các nhà sản xuất ô tô quốc tế đã đầu tư mạnh vào việc xây dựng chuỗi cung ứng ô tô tích hợp tại Bắc Mỹ. Mỗi linh kiện ô tô được vận chuyển qua biên giới nhiều lần trước khi các phương tiện được lắp ráp.

Các nhà phân tích cho biết các mức thuế mới sẽ có tác động sâu rộng ở cả hai bên biên giới Mỹ - Canada.

Ông Erin Keating, nhà phân tích trưởng tại công ty Cox Automotive, nhận định: "Tác động của thuế quan cao sẽ được cảm nhận không chỉ ở các nhà máy lắp ráp của Canada” và "bất kỳ sự gia tăng nào về thuế quan linh kiện ô tô đều trực tiếp gây thêm áp lực lên mọi chủ sở hữu ô tô ở Mỹ".

Ông Mark Warner, một luật sư thương mại ở Toronto, cảnh báo rằng sự bất định kéo dài xung quanh ngành công nghiệp ôtô của Canada trước ngày 1/1/2027 có thể gây "đóng băng" đầu tư. "Chưa cần chính thức có hiệu lực, mức thuế quan mới đã có thể gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng”, ông nói.