Cuối tháng 6 vừa qua Tổng công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam – CTCP (VEAM) đã tổ chức Hội nghị sơ kết hoạt động sản xuất kinh doanh (SXKD) 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động và thị trường trong nước chịu áp lực cạnh tranh gay gắt, VEAM không chỉ duy trì được đà tăng trưởng ổn định mà còn ghi nhận những kết quả đột phá về lợi nhuận, đặc biệt là sự hồi sinh mạnh mẽ của mảng sản xuất ô tô.

NỀN TẢNG TĂNG TRƯỞNG VỮNG CHẮC

Báo cáo tại hội nghị cho thấy, trong 6 tháng đầu năm 2026, hoạt động hợp nhất của VEAM tiếp tục giữ vững nền tảng ổn định. Giá trị sản xuất công nghiệp ước đạt 2.024,7 tỷ đồng, tăng 16% so với cùng kỳ năm 2025 và đã hoàn thành 50% kế hoạch năm. Tổng doanh thu đạt khoảng 2.736,3 tỷ đồng, tăng trưởng 22% so với cùng kỳ và cũng cán mốc 50% chỉ tiêu năm đề ra.

Kết quả ấn tượng nhất đến từ Công ty mẹ VEAM với những chỉ số tài chính vượt kỳ vọng. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của Công ty mẹ ước đạt 419,2 tỷ đồng, tăng tới 122% so với cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, doanh thu tài chính đạt 6.684,7 tỷ đồng, hoàn thành 99% kế hoạch năm; lợi nhuận trước thuế đạt 6.635,1 tỷ đồng, chính thức vượt mục tiêu cả năm mà Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026 đã thông qua. Kết quả này phần lớn nhờ vào nguồn thu từ cổ tức và lợi nhuận được chia từ các đơn vị liên doanh lớn như Honda, Toyota và Ford.

Sự tăng trưởng này diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế vĩ mô có nhiều thách thức: chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) cả nước tăng 9,1%, nhưng lạm phát cơ bản cũng ở mức 4,0%. Xung đột địa chính trị kéo dài và biến động tỷ giá đã gây áp lực không nhỏ lên chuỗi cung ứng toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến giá nguyên vật liệu đầu vào của ngành cơ khí.

NHỮNG "ĐIỂM SÁNG" CỦA NHÀ MÁY Ô TÔ VÀ CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ

Một trong những dấu ấn đậm nét nhất trong nửa đầu năm 2026 chính là sự khởi sắc rõ rệt của Nhà máy Ô tô VEAM (VM). Sau một giai đoạn dài gặp khó khăn trong tiêu thụ và tồn kho, VM đã thực sự "hồi sinh". Giá trị sản xuất công nghiệp của nhà máy đạt 154,2 tỷ đồng, tăng 70% so với cùng kỳ. Doanh thu bán hàng đạt 316,2 tỷ đồng, tăng đột biến 257%.

Sản lượng xe tiêu thụ của VM đạt 1.316 xe, tăng 316% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, trong số đó có 718 xe sản xuất mới (chủ yếu là tiêu chuẩn Euro 5 và xe điện) và 598 xe tồn kho đã được xử lý thành công. Việc đấu giá thành công 141 xe Changan không chỉ mang lại doanh thu mà còn giúp giải phóng nguồn lực tài chính bị đóng băng lâu nay.

Bên cạnh mảng ô tô, lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ tiếp tục khẳng định vai trò là "trụ cột" bền vững của VEAM. Nhóm sản phẩm này đạt doanh thu 1.385,9 tỷ đồng, tăng 18% và chiếm tới 55% tỷ trọng doanh thu sản xuất công nghiệp toàn Tổng công ty. Các sản phẩm phụ tùng ô tô tăng trưởng mạnh mẽ 101%, đạt 60,2 tỷ đồng; phụ tùng máy động lực tăng 44%; phụ tùng xe máy tăng 12%.

Khối các công ty con cũng duy trì đà tăng trưởng tích cực khi không còn đơn vị nào bị lỗ. Nhóm "tứ trụ" gồm FOMECO, DISOCO, FUTU1 và SVEAM đóng góp tới 75% doanh thu sản xuất công nghiệp của toàn hệ thống. Trong đó, FOMECO dẫn đầu với doanh thu 626 tỷ đồng, tiếp theo là DISOCO đạt 549 tỷ đồng.

NHẬN DIỆN KHÓ KHĂN

Mặc dù đạt được những kết quả khả quan, ban lãnh đạo VEAM thẳng thắn nhìn nhận những khó khăn nội tại và ngoại biên vẫn đang bủa vây.

Thị trường máy nông nghiệp trong nước vẫn phục hồi rất chậm, sức mua thấp do chịu ảnh hưởng từ bất ổn kinh tế và sự cạnh tranh khốc liệt từ các sản phẩm nhập khẩu giá rẻ. Tiêu thụ máy kéo, máy cắt lúa và bơm nước đều gặp khó khăn, chưa đạt kế hoạch đề ra.

Dù đã có nhiều tiến triển trong việc xử lý xe Changan, nhưng lượng máy kéo ISEKI tồn kho vẫn còn lớn (113 máy). Các vấn đề tồn tại từ nhiều năm trước như công nợ tại một số đơn vị thành viên vẫn cần thời gian để xử lý dứt điểm.

Yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn môi trường và xu hướng "điện hóa" phương tiện giao thông đặt ra thách thức lớn về đổi mới công nghệ. Việc xe máy điện tăng trưởng nhanh đang gây áp lực giảm sản lượng xe xăng, từ đó ảnh hưởng đến nhu cầu linh kiện cơ khí truyền thống của VEAM.

Kim ngạch xuất khẩu 6 tháng ước đạt 20,5 triệu USD, dù đạt 55% kế hoạch năm nhưng vẫn giảm 8% so với cùng kỳ. Các thị trường truyền thống như Myanmar, Malaysia, Philippines bị sụt giảm sức mua do bất ổn chính trị và kinh tế.

TÌM ĐỘNG LỰC CHO GIAI ĐOẠN MỚI

Tại hội nghị, một chủ đề được thảo luận là việc thúc đẩy hợp tác nội bộ để tạo ra sức mạnh tổng hợp. Thay vì chỉ hợp tác theo từng đơn hàng lẻ tẻ, VEAM đang hướng tới việc xây dựng một hệ sinh thái sản xuất khép kín.

Ông Lê Việt Hùng – Giám đốc SVEAM, đơn vị nòng cốt trong lĩnh vực động cơ, nhấn mạnh rằng khó khăn của một đơn vị sẽ kéo theo hệ lụy cho các đơn vị vệ tinh khác. Do đó, việc kết nối năng lực giữa các đơn vị như DISOCO (với thế mạnh về đúc, rèn), FOMECO (cơ khí chính xác) và SVEAM (lắp ráp động cơ) là chìa khóa để nâng cao hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cho sản phẩm.

Điển hình cho mô hình này là sự phối hợp giữa Cơ khí chính xác số 1 (CKCX1) và Nhà máy Ô tô VEAM. CKCX1 đã cung cấp cụm chi tiết và thùng xe ben hoàn thiện cho VM Thanh Hóa, giúp tận dụng tối đa năng lực cơ khí nội bộ và giảm chi phí trung gian.

Bước vào nửa cuối năm 2026, VEAM xác định nhiệm vụ trọng tâm là hoàn thành cao nhất các chỉ tiêu kế hoạch năm và chuẩn bị nền tảng cho chiến lược phát triển 2026-2030.

VM dự kiến sẽ đưa ra thị trường các dòng xe tải mới như K01S, T25 (thùng 2,8m) và đặc biệt là tập trung vào xe tải điện VEK1, xe van điện VEK2. SVEAM cũng đang thử nghiệm các dải động cơ điện từ 1,5 kW đến 25 kW để bắt kịp xu hướng năng lượng sạch.

VEAM sẽ tiếp tục tìm giải pháp tiêu thụ dứt điểm máy kéo ISEKI và hoàn thiện các thủ tục bàn giao xe Changan cho khách hàng đã trúng đấu giá. Đồng thời, Tổng công ty tích cực phối hợp với các cơ quan chức năng để tháo gỡ vướng mắc trong quyết toán cổ phần hóa và trình phê duyệt Đề án tái cơ cấu VEAM theo hướng tinh gọn, hiệu quả.

Tổng công ty cũng tập trung nguồn lực thực hiện "Chương trình hành động" theo Nghị quyết của Bộ Chính trị về đột phá khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Việc đầu tư sẽ có trọng tâm vào các dây chuyền hiện đại nhằm nâng cao năng suất và khả năng chế tạo các sản phẩm công nghệ cao; Tiếp tục tham gia các hội chợ triển lãm lớn như Autotech, Vimexpo 2026 để quảng bá thương hiệu. Bên cạnh đó, VEAM sẽ nghiên cứu đưa sản phẩm ra thị trường nước ngoài và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng linh kiện toàn cầu.