Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đang được xây dựng với cách tiếp cận, nơi văn hóa không chỉ là giá trị cần bảo tồn, mà còn là nguồn lực kinh tế cần được khai thác và phát triển. Trọng tâm được đặt vào việc tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, kết nối chuỗi giá trị và kiến tạo thị trường để phát huy tiềm năng của ngành...

Chiều 10/8, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp cùng UBND TP. Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo lấy ý kiến góp ý Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa khu vực miền Nam.

HOÀN THIỆN HÀNH LANG PHÁP LÝ CHO NGÀNH

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh tầm quan trọng của Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa. Dự thảo đang được khẩn trương xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn để kịp trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp tháng 10/2026.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng, việc xây dựng dự thảo Luật nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, đồng thời thực hiện các chỉ đạo, kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa.

Theo dự thảo, công nghiệp văn hóa được tiếp cận không chỉ dưới góc độ một lĩnh vực văn hóa mà còn là một ngành kinh tế có tiềm năng đóng góp ngày càng lớn cho tăng trưởng.

Giai đoạn 2018 - 2025, tỷ trọng công nghiệp văn hóa trong GDP Việt Nam ước đạt khoảng 4 - 5%, trong khi mục tiêu đến năm 2030 là tối thiểu 7% GDP. Việt Nam có nguồn tài nguyên văn hóa phong phú, lực lượng sáng tạo trẻ, thị trường hơn 100 triệu dân cùng sự phát triển nhanh của công nghệ và kinh tế số. Tuy nhiên, tiềm năng này vẫn chưa được khai thác tương xứng.

Một trong những nguyên nhân được chỉ ra là các quy định hiện hành về công nghiệp văn hóa còn nằm rải rác trong nhiều luật chuyên ngành, chủ yếu tập trung vào quản lý từng lĩnh vực, trong khi thiếu cơ chế mang tính kiến tạo để kết nối toàn bộ chuỗi giá trị, từ sáng tạo, sở hữu trí tuệ, vốn, sản xuất, phân phối, doanh thu đến tái đầu tư và xuất khẩu.

Do đó, dự thảo Luật được xây dựng theo hướng hình thành khung chính sách liên ngành, tập trung tháo gỡ những “điểm nghẽn”, làm rõ các “điểm mờ” và bổ sung những “khoảng trống” phát sinh từ thực tiễn.

Dự thảo tiếp cận công nghiệp văn hóa từ góc độ phát triển một ngành kinh tế chiến lược theo chuỗi giá trị, đồng thời không quy định lại những nội dung đã được luật chuyên ngành điều chỉnh và không làm phát sinh thêm các thủ tục hành chính không cần thiết. Tinh thần chủ đạo là “Chuyển bản sắc văn hóa thành tài sản trí tuệ, chuyển tài sản trí tuệ thành dòng tiền tạo ra giá trị kinh tế”.

Dự thảo Luật hướng tới ba mục tiêu lớn gồm: xác lập vị trí của công nghiệp văn hóa trong cơ cấu kinh tế Việt Nam; kết nối chuỗi giá trị nhằm gia tăng giá trị kinh tế, xuất khẩu và thu hút đầu tư chiến lược; đồng thời lan tỏa bản sắc văn hóa, thương hiệu và sức mạnh mềm Việt Nam trên trường quốc tế.

Dự thảo Luật hướng tới hình thành khung kết nối giữa con người, chủ thể sáng tạo, doanh nghiệp, tài sản trí tuệ và các công đoạn trong chuỗi giá trị; hỗ trợ xác lập, quản lý, định giá, giao dịch và thương mại hóa tài sản trí tuệ; tháo gỡ những điểm nghẽn trong đào tạo văn hóa, nghệ thuật và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Cùng với đó là phát triển đồng bộ cơ sở vật chất, không gian sáng tạo, các tổ hợp, cụm công nghiệp sáng tạo và hạ tầng văn hóa số; mở rộng thị trường, nâng cao năng lực doanh nghiệp, thúc đẩy tiêu dùng, xúc tiến thương mại, xuất khẩu sản phẩm và dịch vụ văn hóa. Các cơ chế hỗ trợ tài chính, ưu đãi đầu tư cũng được đặt ra nhằm huy động nguồn lực xã hội và thu hút các nhà đầu tư chiến lược.

KIẾN TẠO KHÔNG GIAN TĂNG TRƯỞNG CHO CÔNG NGHIỆP VĂN HÓA

Tại Hội thảo, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường cho biết dự thảo Luật hướng tới xây dựng hành lang pháp lý chuyên biệt, tạo động lực cho công nghiệp văn hóa và phát huy giá trị văn hóa Việt Nam trong nền kinh tế hiện đại.

Theo ông Cường, TP. Hồ Chí Minh xác định công nghiệp văn hóa vừa đáp ứng yêu cầu phát triển văn hóa, vừa có thể trở thành động lực tăng trưởng mới. Thành phố đang từng bước xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và có sức cạnh tranh trong khu vực.

Từ thực tiễn này, Thành phố kiến nghị dự thảo Luật không chỉ tập trung quản lý mà cần hướng tới kiến tạo thị trường và hệ sinh thái phát triển, với các chính sách hỗ trợ về tài chính, đất đai, quy hoạch, đầu tư, thuế, thủ tục hành chính, sở hữu trí tuệ và hạ tầng văn hóa.

Thành phố cũng đề xuất có cơ sở pháp lý để phát triển các trung tâm, cụm, khu công nghiệp văn hóa và tổ hợp sáng tạo, tạo liên kết giữa văn nghệ sĩ, người sáng tạo, doanh nghiệp, nhà đầu tư, cơ sở đào tạo và thị trường.

Bên cạnh đó, kiến nghị cụ thể hóa cơ chế hợp tác công - tư, xã hội hóa đầu tư, quản lý và khai thác hạ tầng văn hóa; có cách tiếp cận mở với các mô hình mới trong bối cảnh công nghệ, kinh tế số và trí tuệ nhân tạo phát triển; thúc đẩy liên kết vùng, tạo điều kiện để các địa phương phát huy lợi thế riêng và tham gia vào các chuỗi giá trị văn hóa, du lịch, sáng tạo của vùng và cả nước.

Theo ông Vương Duy Biên, nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, với nguồn tài nguyên văn hóa phong phú, lực lượng sáng tạo trẻ, thị trường hơn 100 triệu dân cùng sự phát triển của công nghệ và kinh tế số, việc Luật được triển khai trên thực tiễn có thể tạo điều kiện khai thác tốt hơn các tiềm năng này và đóng góp lớn hơn cho GDP.

Từ góc độ thực tiễn, bà Huỳnh Ngọc Vân, Giám đốc Bảo tàng Áo dài, chia sẻ kinh nghiệm về mô hình tự chủ tài chính, đồng thời hoạt động bảo tàng có thể đóng góp vào công nghiệp văn hóa. Theo bà, cần xem tính kế thừa là nền tảng trước khi hướng tới mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận. Đồng thời nhấn mạnh yếu tố con người cũng là yếu tố then chốt đối với sự phát triển của công nghiệp văn hóa.

Mặt khác, ông Đoàn Đức Dương, đại diện Công ty Cổ phần Đất Việt, cho rằng phát triển văn hóa và phát triển công nghiệp văn hóa có sự khác biệt. Phát triển văn hóa gắn nhiều hơn với gìn giữ, bảo tồn các giá trị truyền thống, trong khi công nghiệp văn hóa hướng tới tạo ra những giá trị cụ thể, trực tiếp cho kinh tế. Từ đó, ông Dương đề nghị dự thảo Luật bổ sung các định nghĩa cụ thể để làm rõ nội dung và cơ sở thực hiện.