Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng: Chuyển mạnh tư duy thu hút FDI từ đại trà sang chọn lọc

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh quan điểm này tại Diễn đàn Nhịp cầu Phát triển Việt Nam lần thứ 6 (Vietnam Connect Forum- VCF 2026) với chủ đề “Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và kinh tế tư nhân trong nước hợp lực tạo sức bật tăng trưởng bền vững trong giai đoạn mới” chiều ngày 13/5/2026. Diễn đàn dưới sự chỉ đạo chuyên môn nội dung của Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam và Tạp chí Kinh tế Việt Nam chủ trì tổ chức.

Theo Phó Thủ tướng, chủ đề Hội nghị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao hơn, chất lượng hơn, bền vững hơn và có khả năng chống chịu cao hơn trước những tác động của khu vực và toàn cầu. Ông cũng đánh giá cao Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược cùng Tạp chí Kinh tế Việt Nam đã phối hợp tổ chức diễn đàn hết sức thiết thực và có ý nghĩa này.

ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TIẾP TỤC LÀ ĐIỂM SÁNG CỦA NỀN KINH TẾ TRONG BỐI CẢNH CẠNH TRANH

Thế giới đang bước vào một giai đoạn chuyển dịch sâu sắc với biến động nhanh, phức tạp và khó lường. Phó Thủ tướng chỉ rõ tình trạng cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, phát triển trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, dữ liệu và công nghệ chiến lược đang làm thay đổi căn bản phương thức cạnh tranh và hợp tác kinh tế toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, cạnh tranh thu hút đầu tư quốc tế cũng thay đổi mạnh mẽ. Nếu như trước đây lợi thế chủ yếu là chi phí lao động thấp và ưu đãi đầu tư thì hiện nay các nhà đầu tư quan tâm nhiều hơn tới chất lượng, thể chế, tính ổn định chính sách, hạ tầng chiến lược, nguồn nhân lực chất lượng cao, năng lượng xanh, hạ tầng dữ liệu, năng lực đổi mới sáng tạo và độ tin cậy, ổn định của môi trường đầu tư.

Phó Thủ tướng cho rằng đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội rất lớn để Việt Nam tái định vị vai trò trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu, chuyển đổi và làm mới động lực tăng trưởng dựa trên ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển kinh tế tư nhân.

Năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, mặc dù tình hình quốc tế còn nhiều biến động phức tạp và khó lường, kinh tế xã hội tiếp tục đạt được nhiều kết quả quan trọng và khá toàn diện.

Theo đó, tăng trưởng GDP năm 2025 đạt khoảng 8,02%, quy mô nền kinh tế đạt khoảng 514 tỷ USD. Trong Quý 1/2026 tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, ước đạt khoảng 7,83%; kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn được bảo đảm, thu ngân sách xuất nhập khẩu, đầu tư và tiêu dùng tiếp tục tăng trưởng tích cực.

Đặc biệt, khu vực đầu tư nước ngoài tiếp tục là điểm sáng quan trọng của nền kinh tế. Lũy kế đến nay, Việt Nam có hơn 46.500 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký hơn 543 tỷ USD, vốn thực hiện lũy kế đạt khoảng 357,6 tỷ USD. Khu vực FDI hiện đóng góp khoảng trên 20% GDP, khoảng 70% kim ngạch xuất khẩu và tạo việc làm cho hàng triệu lao động.

Trong bối cảnh dòng vốn FDI toàn cầu suy giảm tại nhiều khu vực, Việt Nam tiếp tục duy trì vị trí trong nhóm các quốc gia thu hút FDI hàng đầu Asian. “Điều này phản ánh niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp quốc tế đối với triển vọng phát triển, ổn định chính trị- xã hội và môi trường đầu tư kinh doanh của Việt Nam”, Phó Thủ tướng khẳng định.

Đáng chú ý, trong những năm gần đây, Việt Nam là địa điểm ghi nhận sự hiện diện và mở rộng đầu tư của nhiều tập đoàn lớn trong các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, công nghệ cao, năng lượng, logistics, tài chính, đổi mới sáng tạo và dịch vụ hiện đại; qua đó góp phần hình thành các hệ sinh thái sản xuất và chuỗi cung ứng cung ứng mới tại Việt Nam.

FDI THẾ HỆ MỚI CẦN CÙNG VIỆT NAM TẠO RA GIÁ TRỊ, NĂNG LỰC VÀ VỊ THẾ MỚI TRONG CHUỖI GIÁ TRỊ TOÀN CẦU

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, Phó Thủ tướng cũng thẳng thắn nhìn nhận rằng chất lượng và hiệu quả liên kết giữa khu vực FDI với khu vực kinh tế trong nước vẫn chưa đạt được như kỳ vọng.

Thực tế nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn tham gia ở phân khúc giá trị gia tăng thấp, tỷ lệ nội địa hóa trong một số ngành công nghiệp còn hạn chế, năng lực hấp thụ của doanh nghiệp trong nước còn chưa theo kịp yêu cầu của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đến nay, Việt Nam đã đạt được kết quả tích cực với việc thu hút nhiều vốn đầu tư nhưng yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới phải nâng cao hơn nữa chất lượng hợp tác, mức độ lan tỏa và khả năng cộng hưởng giữa khu vực FDI với nền kinh tế trong nước.

Quan điểm xuyên suốt của Việt Nam luôn coi khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận quan trọng không thể thiếu của nền kinh tế quốc gia, được khuyến khích phát triển lâu dài, bình đẳng, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh với các khu vực kinh tế khác.

Tuy nhiên, trong giai đoạn phát triển mới, Việt Nam chuyển mạnh tư duy từ thu hút FDI đại trà sang hợp tác đầu tư có chọn lọc, chất lượng, hiệu quả và bền vững.

FDI thế hệ mới không chỉ đến Việt Nam để sản xuất, để khai thác thị trường mà cần cùng Việt Nam tạo ra giá trị mới, năng lực mới và vị thế mới trong chuỗi giá trị toàn cầu.

NĂM ĐỊNH HƯỚNG THU HÚT FDI THẾ HỆ MỚI

Trên tinh thần đó, Phó Thủ tướng cho biết thời gian tới, Chính phủ Việt Nam sẽ tập trung triển khai 5 định hướng lớn.

Thứ nhất, tiếp tục đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ phát triển.

“Chính phủ sẽ tiếp tục cắt giảm thực chất các thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với tăng cường giám sát, thúc đẩy số hóa toàn diện và thực hiện hiệu quả cơ chế một cửa, nâng cao tính minh bạch, ổn định và khả năng dự báo của chính sách”, Phó Thủ tướng nêu rõ.

Thứ hai, đổi mới định hướng thu hút đầu tư nước ngoài theo hướng có chọn lọc, lấy chất lượng, công nghệ, đổi mới sáng tạo, giá trị gia tăng, hiệu quả sử dụng đất, bảo vệ môi trường và liên kết với doanh nghiệp trong nước làm tiêu chí chủ yếu.

Theo đó, Việt Nam ưu tiên thu hút các dự án trong lĩnh vực bán dẫn, điện tử, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu, công nghệ sinh học, dược phẩm, năng lượng sạch, vật liệu mới, logistics hiện đại, dịch vụ tài chính, đổi mới sáng tạo và các ngành công nghệ chiến lược.

Thứ ba, phát triển mạnh doanh nghiệp trong nước và công nghiệp hỗ trợ để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Phó Thủ tướng khẳng định “đây là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược lâu dài. Nhà nước sẽ tiếp tục có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, tiêu chuẩn chất lượng, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, tiếp cận tín dụng và kết nối các tập đoàn đa quốc gia.”

Theo ông, mục tiêu không chỉ là tăng số lượng doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng mà quan trọng hơn là từng bước hình thành đội ngũ doanh nghiệp Việt Nam có khả năng trở thành nhà cung ứng cấp 1, cấp 2 trong các chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Thứ tư, tập trung phát triển hạ tầng chiến lược và nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ thu hút FDI thế hệ mới.

Phó Thủ tướng cho biết Chính phủ đang quyết liệt triển khai các dự án hạ tầng giao thông chiến lược, hạ tầng logistics, năng lượng, hạ tầng số, dữ liệu, khu công nghiệp thế hệ mới; đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ liên kết giữa Nhà nước, Nhà trường, Nhà đầu tư nhằm đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của các ngành công nghệ cao và công nghệ chiến lược.

Thứ năm, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với khu vực FDI, bảo đảm hài hòa giữa lợi ích nhà nước, nhà đầu tư và người dân, giữ vững độc lập, tự chủ, an ninh kinh tế và phát triển bền vững.

Phó Thủ tướng khẳng định Việt Nam sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho các nhà đầu tư hoạt động đúng pháp luật, hiệu quả và lâu dài nhưng cũng kiên quyết xử lý các hành vi chuyển giá, gian lận thương mại, vi phạm môi trường, sử dụng công nghệ lạc hậu, vi phạm sở hữu trí tuệ.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào năm 2045. Để đạt được mục tiêu đó, Việt Nam cần một mô hình tăng trưởng mới dựa trên đổi mới sáng tạo, công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và sự cộng hưởng hiệu quả giữa các khu vực kinh tế.

Phó Thủ tướng mong muốn cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục đồng hành lâu dài cùng Việt Nam, không chỉ coi Việt Nam là điểm đến đầu tư mà là đối tác phát triển chiến lược trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đồng thời, ông cũng yêu cầu các doanh nghiệp Việt Nam chủ động đổi mới tư duy, nâng cao năng lực quản trị, năng lực công nghệ và khả năng hợp tác để tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất và chuỗi cung ứng quốc tế.

“Chính phủ Việt Nam cam kết tiếp tục đồng hành, lắng nghe và hành động cùng cộng đồng doanh nghiệp; tiếp tục xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định, an toàn và cạnh tranh quốc tế”. Khẳng định điều này, Phó Thủ tướng tin tưởng rằng với sự đồng hành và hợp lực giữa khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và khu vực kinh tế trong nước, Việt Nam sẽ tạo được sức bật mới cho tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn phát triển mới.