Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo phải đi vào dây chuyền sản xuất và quy trình quản trị, chứ không chỉ dừng lại ở phần mềm quản lý văn phòng, trong đó lưu ý chú trọng đến năng lực hấp thụ và làm chủ công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa...

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh nhiệm vụ tại diễn đàn Năng suất Chất lượng Quốc gia 2026 được tổ chức ngày 14/8. 

Diễn đàn diễn ra vào thời điểm cả nước đang triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm giai đoạn 2026 – 2030, với mục tiêu tăng trưởng “02 con số” một cách bền vững, đưa Việt Nam trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho hay sau gần 40 năm đổi mới, tiềm lực nền kinh tế của Việt Nam đã có bước tiến vượt bậc. Nhưng phải thẳng thắn nhìn nhận, mô hình tăng trưởng vẫn dựa nhiều vào mở rộng nguồn lực hơn là vào hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Kinh nghiệm của khu vực cho thấy không quốc gia nào vượt qua được bẫy thu nhập trung bình mà không trải qua một giai đoạn tăng tốc quyết liệt về năng suất.

Bản thân năng suất hôm nay cũng đã khác: không còn là làm nhanh hơn cách làm cũ, mà là tạo ra giá trị mới bằng công nghệ, dữ liệu và phương thức quản trị mới – đồng thời phải đạt chuẩn về chất lượng, môi trường thì mới được thị trường chấp nhận.

Do đó, Phó Thủ tướng nhấn mạnh ba định hướng lớn:

Thứ nhất, chuyển từ làm theo phong trào sang chuyển đổi sâu về thực chất, đo lường được; lấy chỉ tiêu năng suất làm thước đo điều hành. Để đạt được các mục tiêu đã đặt ra trong Nghị quyết số 57-NQ/TW về đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng đạt trên 55% và yêu cầu năng suất lao động khu vực kinh tế tư nhân tăng bình quân 8,5 – 9,5%/năm trong Nghị quyết số 68-NQ/TW, đề nghị nghiên cứu, đưa các chỉ tiêu năng suất, chất lượng vào hệ thống chỉ tiêu điều hành của từng bộ, ngành, từng địa phương, từng tập đoàn, tổng công ty. Từ đó có cách thức đo lường, đánh giá và công bố để cải tiến năng suất một cách liên tục.

Thứ hai, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành nguồn tạo ra năng suất mới; chất lượng và tiêu chuẩn phải trở thành tấm hộ chiếu ra thị trường.

Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo phải đi vào dây chuyền sản xuất và quy trình quản trị, chứ không chỉ dừng lại ở phần mềm quản lý văn phòng; trong đó lưu ý chú trọng đến năng lực hấp thụ và làm chủ công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Bên cạnh đó, hạ tầng chất lượng quốc gia cần phải được hiện đại hóa, số hóa và đi trước một bước để hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn ngày càng cao của các thị trường lớn trên thế giới.

Thứ ba, phải huy động đồng bộ cả ba lực lượng: doanh nghiệp nhà nước, kinh tế tư nhân và chính khu vực công. Trên cơ sở các yêu cầu của Nghị quyết số 79-NQ/TW, đề nghị mỗi tập đoàn, tổng công ty xây dựng chương trình năng suất riêng, có mục tiêu định lượng và lan tỏa xuống chuỗi cung ứng.

Các chính sách hỗ trợ phải chuyển từ dàn trải sang có trọng tâm, trọng điểm; lấy mức tăng năng suất thực tế làm thước đo, không lấy số lượng doanh nghiệp được hỗ trợ làm thành tích. 

Đặc biệt, khu vực công cũng phải nâng cao năng suất của chính mình: sau khi vận hành chính quyền địa phương hai cấp, mỗi cơ quan phải phục vụ người dân, doanh nghiệp với quy trình gọn hơn, chi phí tuân thủ thấp hơn; từ đó giúp giảm chi phí của toàn nền kinh tế.

Từ những định hướng trên, thời gian tới Phó Thủ tướng đề nghị các cơ quan, tổ chức liên quan nghiên cứu, triển khai một số nhiệm vụ sau. 

Một là, Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương sơ kết việc thực hiện Quyết định số 36/QĐ-TTg ngày 11/01/2021 của Thủ tướng Chính phủ ban hành "Kế hoạch tổng thể nâng cao năng suất dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2021-2030"; trên cơ sở đó nghiên cứu việc trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch nâng cao năng suất quốc gia cho giai đoạn mới, hoàn thành trong quý III năm 2026. 

Kế hoạch mới phải làm rõ được các giải pháp thực hiện các chỉ tiêu mới mà Nghị quyết 57 và Nghị quyết 68 đã đặt ra; đặc biệt là cần bổ sung những nội dung còn thiếu là năng suất dựa trên trí tuệ nhân tạo và dữ liệu, năng suất xanh, năng suất khu vực công, tiêu chuẩn và đo lường số…

Hai là, hoàn thành và đưa vào vận hành bộ chỉ tiêu đo lường năng suất ở cấp nền kinh tế, cấp ngành, địa phương và doanh nghiệp; xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về năng suất; công bố Báo cáo Năng suất Việt Nam hằng năm bằng tiếng Việt và tiếng Anh.

Ba là, hiện đại hóa hạ tầng chất lượng quốc gia; ưu tiên đầu tư năng lực đo lường, thử nghiệm, chứng nhận phục vụ các công nghệ chiến lược và dự án trọng điểm quốc gia; đẩy mạnh tiêu chuẩn số, chứng chỉ hiệu chuẩn số, mở rộng thừa nhận lẫn nhau về kết quả đánh giá sự phù hợp; chủ động tham gia xây dựng tiêu chuẩn quốc tế đối với công nghệ mới.

Bốn là, phát triển nguồn nhân lực cho năng suất: hình thành đội ngũ chuyên gia năng suất quốc gia đạt chuẩn khu vực; nghiên cứu đưa nội dung năng suất, chất lượng, đổi mới sáng tạo vào chương trình đào tạo đại học và giáo dục nghề nghiệp; đẩy mạnh đào tạo kỹ năng số cho người lao động.

Năm là, tăng cường hợp tác quốc tế; phát huy vai trò của Tổ chức Năng suất Châu Á, Tổ chức Lao động Quốc tế và các đối tác; tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm của các nền kinh tế đã thành công trong chuyển đổi kép.