VnEconomy - Nhịp sống kinh tế Việt Nam & Thế giới

Kỳ vọng về Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP.Hồ Chí Minh

Sun, 03 May 2026 00:00:00 GMT

Từ góc nhìn doanh nghiệp và nhà đầu tư, Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP.Hồ Chí Minh không chỉ giải bài toán vốn mà còn được kỳ vọng góp phần tháo gỡ các “điểm nghẽn” của startup, từ tiếp cận hạ tầng, thị trường đến nâng cao năng lực vận hành thông qua hệ sinh thái khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo.

“Mô hình hợp tác công – tư của Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP. Hồ Chí Minh đặc biệt ý nghĩa khi kết hợp định hướng chiến lược từ khu vực công với tính linh hoạt và kỷ luật thị trường của khu vực tư nhân. Đồng thời, tỷ trọng 60% vốn tư nhân là tín hiệu mạnh mẽ về niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp, đồng thời tạo nền tảng đầu tư bền vững hơn.

Đặc biệt, cơ chế “chấp nhận rủi ro có kiểm soát” với ngưỡng lên tới 50% phần vốn nhà nước – tương đương khoảng 100 tỷ đồng – là một bước tiến mang tính đột phá. Điều này cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt từ tư duy bảo toàn vốn sang thúc đẩy đầu tư đổi mới sáng tạo - là yếu tố then chốt để hình thành hệ sinh thái công nghệ năng động.

Tôi cho rằng việc khu vực công (chiếm 40%) sẵn sàng chia sẻ một phần rủi ro không chỉ giúp giảm bớt rào cản tâm lý cho nhà đầu tư mà còn mở ra cơ hội cho dòng vốn chảy vào các lĩnh vực có tiềm năng dài hạn nhưng rủi ro cao như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học hay năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, chia sẻ rủi ro không đồng nghĩa với nới lỏng kỷ luật đầu tư; ngược lại, cần đi kèm với hệ thống quản trị minh bạch, quy trình và năng lực quản lý quỹ chuyên nghiệp để bảo đảm rủi ro được kiểm soát và gắn với giá trị dài hạn.

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút vốn ngày càng gay gắt trong khu vực, tôi đánh giá TP. Hồ Chí Minh vẫn có nhiều lợi thế như quy mô thị trường lớn, hệ thống đại học và nghiên cứu mạnh, cũng như cộng đồng startup năng động. Để Quỹ thực sự phát huy vai trò “vốn mồi”, cần hội tụ được các yếu tố: nguồn dự án chất lượng cao, cơ chế vận hành hiệu quả và sớm tạo ra các trường hợp thành công để củng cố niềm tin thị trường.

Từ góc độ nhà đầu tư, tôi nhìn nhận các lĩnh vực công nghệ sâu, dù đòi hỏi vốn lớn và thời gian hoàn vốn dài, vẫn sẽ đóng vai trò quyết định đối với năng lực cạnh tranh dài hạn. Vì vậy, Quỹ không chỉ cung cấp vốn mà còn cần đóng vai trò xúc tác, hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua giai đoạn đầu và thu hút thêm các nguồn lực đầu tư trong và ngoài nước.

Đối với Sunwah Group, việc tham gia Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP. Hồ Chí Minh thể hiện niềm tin dài hạn của chúng tôi vào triển vọng của Việt Nam và định hướng trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và công nghệ hàng đầu của TP. Hồ Chí Minh. Khoản đầu tư của chúng tôi không chỉ là quyết định tài chính mà còn sự tiếp nối tự nhiên với các hoạt động của Sunwah Innovations - nền tảng đổi mới sáng tạo của Tập đoàn nhằm hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp tại Việt Nam và khu vực. Với mạng lưới tại Trung Quốc và Đông Nam Á, chúng tôi có thể tận dụng để kết nối startup Việt Nam tiếp cận đối tác công nghệ, nhà đầu tư chiến lược và thị trường quốc tế, qua đó góp phần đưa Quỹ trở thành nền tảng kết nối vốn, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong khu vực”.

“Tôi cho rằng Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP. Hồ Chí Minh ra đời đúng vào thời điểm hệ sinh thái startup công nghệ Việt Nam đang chuyển mình. Ý tưởng và nhân lực chúng ta không thiếu, nhưng cơ chế tài chính và kết nối thị trường vẫn là khoảng trống lớn. Vì vậy, kỳ vọng đặt ra không chỉ là hỗ trợ vốn ban đầu, mà là kích hoạt toàn bộ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của thành phố, từ định hướng công nghệ, kết nối thị trường cho đến chuẩn hóa phương thức quản trị.

Cụ thể hơn, Quỹ cần tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực mà Việt Nam có lợi thế cạnh tranh trong khu vực, đồng thời đóng vai trò cầu nối thực chất giữa nhà trường, doanh nghiệp lớn và startup. Việc kết nối này không nên dừng ở các biên bản ghi nhớ (MoU) mà cần đi vào chiều sâu, thông qua chia sẻ hạ tầng, mở cửa thị trường và chuyển giao kinh nghiệm vận hành.

Một kỳ vọng quan trọng khác là Quỹ sẽ giúp các startup xây dựng nền tảng quản trị minh bạch ngay từ sớm. Đây là điều kiện cần để hệ sinh thái khởi nghiệp trong nước có thể tiếp cận các nhà đầu tư quốc tế ở các giai đoạn tiếp theo. Khi đó, Quỹ có thể trở thành cánh tay nối dài giữa chính quyền, doanh nghiệp lớn, startup và dòng vốn quốc tế.

Tuy nhiên, vốn chỉ là một phần của bài toán. Khi bước vào giai đoạn tăng trưởng, startup cần hạ tầng sẵn sàng, thị trường để thử nghiệm và kinh nghiệm vận hành. Ở góc độ doanh nghiệp công nghệ, chúng tôi tin rằng VNG có thể đóng góp ở cả ba khía cạnh này, từ hạ tầng kỹ thuật như cloud, eKYC, thanh toán, đến các nền tảng kỹ thuật mà một startup mất nhiều thời gian, chi phí để xây dựng trong giai đoạn đầu. Về thị trường, VNG có thể tạo điều kiện để startup thử nghiệm sản phẩm trên hệ sinh thái của chúng tôi trước khi mở rộng quy mô. Về vận hành, chúng tôi có thể chia sẻ kinh nghiệm 20 năm xây dựng các sản phẩm công nghệ ở quy mô lớn, đặc biệt ở thị trường quốc tế, cho startup. Các hình thức đồng hành sẽ được xây dựng phù hợp với từng giai đoạn phát triển của startup, với định hướng đóng góp thực chất thay vì chỉ dừng lại ở vai trò nhà đầu tư vốn.

Theo quan sát từ thực tế, điểm nghẽn lớn nhất của startup Việt không nằm ở ý tưởng, mà ở khả năng đưa sản phẩm ra thị trường và duy trì tăng trưởng khi mở rộng quy mô. Nhiều doanh nghiệp gặp khó trong việc tiếp cận khách hàng đầu tiên đủ lớn để kiểm chứng mô hình kinh doanh, duy trì năng lực vận hành khi tăng trưởng nhanh và thiếu một hệ sinh thái hỗ trợ hiệu quả.

Đây chính là điểm mà Quỹ có thể tạo ra khác biệt, thông qua việc kết nối startup với doanh nghiệp lớn để mở lối vào thị trường, hỗ trợ tiếp cận hạ tầng dùng chung và nâng cao năng lực vận hành trong giai đoạn tăng trưởng sớm. Nếu làm được điều này, Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP. Hồ Chí Minh không chỉ giải quyết bài toán vốn mà còn góp phần giải quyết bài toán “sống còn” của startup Việt”.

“Chúng tôi đánh giá mô hình hợp tác công – tư của Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP. Hồ Chí Minh là rất thực tiễn và hiệu quả. Mô hình này không chỉ kết hợp được kỷ luật và tốc độ của khu vực tư nhân với định hướng chiến lược của Nhà nước, mà còn góp phần giảm thiểu rủi ro giai đoạn đầu thông qua các cơ chế hỗ trợ như miễn thuế thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần startup đổi mới sáng tạo, qua đó củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Với Nghị quyết 98/2023/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù riêng cho TP. Hồ Chí Minh, đây là lần đầu tiên thành phố áp dụng cơ chế chấp nhận rủi ro có kiểm soát và miễn trừ trách nhiệm cho nhà quản lý quỹ nếu tuân thủ đúng quy trình, ngay cả khi khoản đầu tư không thành công. Điều này giúp tháo gỡ rào cản tâm lý, cho phép Quỹ thực hiện các quyết định đầu tư có tính toán vào các lĩnh vực mới nổi như AI, bán dẫn và công nghệ xanh. Tuy nhiên, để giảm thiểu rủi ro, Quỹ cần áp dụng chiến lược quản lý danh mục chặt chẽ, phân bổ hợp lý theo từng lĩnh vực và giai đoạn, qua đó vừa nắm bắt cơ hội dài hạn, vừa duy trì khả năng chống chịu trước các khoản đầu tư rủi ro cao.

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút vốn ngày càng gia tăng trong khu vực, TP.Hồ Chí Minh tiếp tục khẳng định lợi thế với vai trò “động cơ số” của nền kinh tế, sở hữu nguồn nhân lực công nghệ dồi dào và hệ sinh thái khởi nghiệp năng động. Nếu được vận hành hiệu quả, Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP. Hồ Chí Minh có thể đóng vai trò như một “bảo chứng thể chế”, giúp giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư và gia tăng sức hấp dẫn của startup đối với dòng vốn tư nhân và quốc tế. Đồng thời, việc kết nối với các doanh nghiệp lớn trong hệ sinh thái sẽ giúp startup rút ngắn thời gian mở rộng quy mô và tiếp cận thị trường.

Từ góc độ nhà đầu tư, các lĩnh vực ưu tiên như AI, bán dẫn, công nghệ sinh học hay năng lượng tái tạo đều đòi hỏi nguồn vốn lớn và thời gian hoàn vốn dài, trong khi Việt Nam vẫn thiếu nguồn vốn “kiên nhẫn”. Bên cạnh đó, khung pháp lý trong một số ngành có thể chưa theo kịp tốc độ phát triển công nghệ. Do đó, việc áp dụng chiến lược quản lý danh mục chặt chẽ, phân bổ hợp lý theo từng giai đoạn và lĩnh vực là yếu tố then chốt để vừa nắm bắt cơ hội dài hạn, vừa kiểm soát rủi ro.

Trong bối cảnh đó, việc tham gia Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP. Hồ Chí Minh hoàn toàn phù hợp với chiến lược dài hạn của VinaCapital trong việc đồng hành cùng tăng trưởng của Việt Nam. Chúng tôi không chỉ cung cấp vốn mà còn mang đến kinh nghiệm đầu tư, mạng lưới toàn cầu và khả năng kết nối nhà đầu tư quốc tế, qua đó hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam mở rộng quy mô và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực.

Chúng tôi kỳ vọng, với nền tảng pháp lý và sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước và khu vực tư nhân, Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP. Hồ Chí Minh sẽ trở thành bệ phóng cho các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo tham vọng nhất, góp phần định hình hệ sinh thái công nghệ của TP. Hồ Chí Minh trong thời gian tới”.

Khoa học công nghệ: Động lực đưa thủy sản Việt Nam bứt phá

Fri, 01 May 2026 01:00:00 GMT

Ngành thủy sản Việt Nam đang duy trì đà tăng trưởng ấn tượng với kim ngạch xuất khẩu hơn 11 tỷ USD mỗi năm, đã vươn lên thứ ba thế giới về giá trị xuất khẩu. Tuy nhiên, trước những thách thức về giống, môi trường và công nghệ, việc đẩy mạnh đổi mới sáng tạo trở thành yêu cầu cấp thiết.

Ông có thể đánh giá tổng quan về kết quả nổi bật mà ngành thủy sản Việt Nam đã đạt được và định hướng chiến lược của ngành trong thời gian tới?

Ngành thủy sản Việt Nam đang ghi nhận những kết quả ấn tượng cả về sản lượng và giá trị xuất khẩu. Năm 2025, tổng sản lượng thủy sản đạt gần 10 triệu tấn, với kim ngạch xuất khẩu khoảng 11,3 tỷ USD, đưa Việt Nam vươn lên vị trí thứ tư thế giới về sản lượng và đứng thứ ba về giá trị xuất khẩu.

Đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì trong quý 1/2026, khi sản lượng thu hoạch đạt 2,184 triệu tấn, tăng 3,2% so với cùng kỳ năm 2025; trong đó cá đạt 1,6219 triệu tấn (tăng 2,8%) và tôm đạt 229,8 nghìn tấn (tăng 6,2%). Kim ngạch xuất khẩu thủy sản trong quý 1/2026 đạt 2,64 tỷ USD, tăng gần 8% so với cùng kỳ năm trước.

Các nhóm sản phẩm thủy sản chủ lực tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam, trong đó: tôm giữ vị trí dẫn đầu với kim ngạch khoảng 4,6 tỷ USD mỗi năm, khẳng định lợi thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế; cá tra với giá trị xuất khẩu xấp xỉ 2 tỷ USD/năm, góp phần duy trì vị thế của Việt Nam trong phân khúc thủy sản nước ngọt. Bên cạnh đó, khai thác biển mang lại nguồn thu đáng kể, ước đạt từ 3,5 đến 3,7 tỷ USD mỗi năm. Đáng chú ý, nuôi biển được đánh giá là lĩnh vực còn nhiều dư địa phát triển, trở thành động lực tăng trưởng mới cho toàn ngành trong thời gian tới.

Không chỉ đóng góp lớn cho tăng trưởng kinh tế, ngành thủy sản hiện còn tạo sinh kế cho hơn 4 triệu lao động, giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế biển và góp phần bảo đảm chủ quyền quốc gia trên biển.

Về định hướng dài hạn, ngành đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt sản lượng 9,8 triệu tấn, kim ngạch xuất khẩu từ 14-16 tỷ USD. Để duy trì sản lượng hải sản, trong bối cảnh sẽ phải giảm đánh bắt trên biển, chúng ta phải phát triển nuôi biển trở thành ngành công nghiệp quy mô lớn. Tầm nhìn đến năm 2045, thủy sản tiếp tục là ngành kinh tế mũi nhọn, đưa Việt Nam trở thành trung tâm chế biến thủy sản sâu, nằm trong nhóm ba quốc gia hàng đầu thế giới.

Theo ông, những thách thức lớn nhất mà ngành thủy sản Việt Nam đang đối mặt hiện nay là gì?

Ngành thủy sản Việt Nam hiện đang đối mặt với nhiều vấn đề lớn cần được giải quyết đồng bộ nhằm hướng tới phát triển bền vững. Trong lĩnh vực giống, đặc biệt là giống tôm, sự phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu vẫn còn cao, trong khi công nghệ chọn giống trong nước còn chậm phát triển.

Đối với nuôi biển, hoạt động hiện nay chủ yếu diễn ra ở khu vực gần bờ, dẫn đến nguy cơ ô nhiễm môi trường và hiệu quả kinh tế chưa cao. Trong khi các quốc gia như Na Uy và Trung Quốc đã phát triển các mô hình nuôi biển công nghiệp quy mô lớn, hiện đại, thì Việt Nam vẫn còn tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún.

Trong khai thác thủy sản, đội tàu còn nhỏ, công nghệ bảo quản lạc hậu khiến tổn thất sau thu hoạch ở mức cao, từ 15-40%. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hiện đại hóa đội tàu, cải tiến công nghệ bảo quản, đồng thời giảm cường lực khai thác và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư quy mô lớn. Bên cạnh đó, các vấn đề về môi trường như ô nhiễm vùng nuôi ven bờ và dịch bệnh gia tăng cũng đang là thách thức, đòi hỏi phải phát triển nuôi xa bờ gắn với công nghệ xử lý môi trường hiệu quả.

Vậy, ông cho biết đâu là giải pháp khoa học và công nghệ trọng tâm để phát triển bền vững ngành thủy sản?

Trong giai đoạn 2021-2025, lĩnh vực thủy sản và kiểm ngư đã triển khai 113 nhiệm vụ khoa học và công nghệ, trong đó 60 nhiệm vụ đã được nghiệm thu, mang lại nhiều kết quả thiết thực cho sản xuất. Đáng chú ý, công tác nghiên cứu và sản xuất giống đã giúp ngành chủ động hơn 80% nguồn cung con giống thủy sản chủ lực, với trên 95% đạt tiêu chuẩn sạch bệnh. Cùng với đó, các quy trình công nghệ về nuôi trồng, chế phẩm sinh học, xử lý môi trường, phòng trị bệnh, khai thác và bảo quản đã được ứng dụng rộng rãi, chiếm khoảng 90% diện tích và sản lượng, góp phần duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định của ngành ở mức 4-5% mỗi năm.

Khoa học công nghệ được đánh giá là yếu tố then chốt thúc đẩy sự phát triển của ngành thủy sản trong thời gian qua, đặc biệt đối với cá tra. Sau hơn 25 năm phát triển, ngành cá tra đã hình thành chuỗi sản xuất tương đối hoàn chỉnh, từ con giống, thức ăn, dinh dưỡng, quy trình nuôi, an toàn sinh học, vaccine, thu hoạch đến chế biến và xuất khẩu, bao gồm cả các sản phẩm giá trị gia tăng.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy các đề tài nghiên cứu hiện nay vẫn chủ yếu tập trung vào các giải pháp kỹ thuật đơn lẻ như nâng cao tỷ lệ sống, cải tiến thức ăn giai đoạn đầu hay tối ưu quy trình nuôi, trong khi yêu cầu đặt ra là phải chuyển sang nghiên cứu theo chuỗi giá trị, mang tính liên ngành và liên lĩnh vực.

Trong lĩnh vực nuôi biển, các kỹ thuật và mô hình sản xuất hiện nay tại Việt Nam chủ yếu tập trung vào hai đối tượng chính là cá chim và cá nhụ. Đây được xem là những đối tượng nuôi tiềm năng, cần tiếp tục hoàn thiện quy trình kỹ thuật trong thời gian tới nhằm nâng cao hiệu quả, tạo ra sản lượng ổn định với quy mô lớn phục vụ xuất khẩu.

Với giá trị kinh tế cao và nhu cầu tiêu thụ rộng, đặc biệt tại các thị trường như Trung Quốc, Đài Loan và Singapore, cá chim và cá nhụ được kỳ vọng sẽ trở thành những sản phẩm chủ lực, góp phần thúc đẩy phát triển nuôi biển theo hướng công nghiệp và bền vững.

Bên cạnh đó, lĩnh vực tiềm năng như rong biển - một ngành công nghiệp lớn trên thế giới trong các lĩnh vực thực phẩm và mỹ phẩm, nhưng tại Việt Nam vẫn chưa được khai thác hiệu quả do hạn chế về vùng nguyên liệu. Các đối tượng nuôi mới như cá chim vây vàng, cá cam cũng đang trong giai đoạn khởi động, song được đánh giá có tiềm năng lớn nhờ nhu cầu cao từ các thị trường như Nhật Bản và Trung Quốc.

Trong giai đoạn tới, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là động lực then chốt thúc đẩy ngành thủy sản phát triển bền vững. Trọng tâm sẽ là nghiên cứu, phát triển các giống thủy sản chủ lực theo hướng sạch bệnh, sinh trưởng nhanh và thích ứng tốt với điều kiện nuôi. Đồng thời, ngành sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, công nghệ sinh học và công nghệ số vào toàn bộ chuỗi sản xuất, từng bước hình thành các mô hình nuôi trồng thủy sản thông minh.

Đáng chú ý, ngành thủy sản sẽ hướng tới phát triển theo mô hình kinh tế tuần hoàn và kinh tế xanh, góp phần bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên và nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm.

Về cơ chế, ngành cần thúc đẩy tự chủ thực chất trong khoa học và công nghệ, thông qua việc giao quyền đi đôi với trách nhiệm, kiểm soát theo hiệu quả đầu ra và cho phép thương mại hóa các sản phẩm nghiên cứu.

Đòn bẩy “vốn mồi” và tư duy “chấp nhận rủi ro”

Fri, 01 May 2026 00:00:00 GMT

Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP. Hồ Chí Minh ra mắt ngày 17/4/2026, được tổ chức và vận hành theo mô hình công ty cổ phần, đánh dấu bước chuyển từ cơ chế hỗ trợ hành chính sang đầu tư theo nguyên tắc thị trường trong phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Thưa ông, TP. Hồ Chí Minh vừa cho ra mắt Quỹ Đầu tư mạo hiểm với vốn điều lệ thời gian đầu dự kiến 500 tỷ đồng. Ông có thể chia sẻ thêm về quyết định trong việc triển khai mô hình quỹ đầu tư theo cơ chế thị trường vào thời điểm này?

Việc thành lập Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP. Hồ Chí Minh là bước đi cụ thể hóa thời hai chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số:

Thứ nhất, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Thứ hai, Nghị quyết số 98/2023/QH15 của Quốc hội ngày 24/6/2023 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP. Hồ Chí Minh.

Theo Đề án đã được Ủy ban Nhân dân TP. Hồ Chí Minh phê duyệt tại Quyết định số 1267/QĐ-UBND ngày 4/3/2026, Công ty cổ phần Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.Hồ Chí Minh được thành lập với vốn điều lệ ban đầu dự kiến 500 tỷ đồng trong năm 2026. Trong đó ngân sách thành phố góp 200 tỷ đồng (tương đương 40%) và khu vực tư nhân, doanh nghiệp góp 300 tỷ đồng (60%).

Quỹ ra đời trong bối cảnh hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo phát triển nhanh, kéo theo nhu cầu ngày càng lớn về các định chế tài chính phù hợp, đặc biệt ở giai đoạn đầu. Trên cơ sở đó, thành phố lựa chọn mô hình Quỹ Đầu tư mạo hiểm vận hành theo cơ chế thị trường, có kiểm soát rủi ro, nhằm mở rộng khả năng tiếp cận vốn và đa dạng hóa công cụ tài chính cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Đáng chú ý, Quỹ được thiết kế theo mô hình hợp tác công – tư, trong đó ngân sách nhà nước đóng vai trò “vốn mồi”, góp phần tạo tín hiệu tích cực cho thị trường và thu hút thêm nguồn lực xã hội tham gia vào hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của thành phố. Đồng thời, Quỹ cũng là công cụ thúc đẩy cơ chế phối hợp “4 nhà” – nhà nước, viện/trường, doanh nghiệp và cộng đồng, xã hội dân sự – qua đó tăng cường liên kết giữa nghiên cứu, đào tạo, sản xuất và thị trường, giúp các kết quả đổi mới sáng tạo được thương mại hóa hiệu quả hơn.

Có thể nói, đây là thời điểm “chín muồi” để thành phố triển khai mô hình này, khi các yếu tố về thể chế, thị trường và hệ sinh thái đã hội tụ tương đối đầy đủ. Đặc biệt, sự quan tâm, chỉ đạo quyết liệt từ lãnh đạo Trung ương, trực tiếp là đồng chí Tổng Bí thư, cùng với sự chỉ đạo sâu sát của lãnh đạo Thành ủy TP.Hồ Chí Minh, đã tạo động lực và niềm tin mạnh mẽ cho việc hình thành Quỹ. Việc ra đời Quỹ Đầu tư mạo hiểm của thành phố vì vậy không chỉ mang ý nghĩa về mặt tài chính, mà còn là một dấu mốc quan trọng trong tiến trình phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, khẳng định vai trò tiên phong của TP.Hồ Chí Minh trong cả nước.

Cụ thể, cơ chế “vốn mồi” của Quỹ trong việc giúp chuyển từ hỗ trợ hành chính sang đầu tư thực chất cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo như thế nào?

Cơ chế “vốn mồi” đóng vai trò dẫn dắt và tạo tín hiệu thị trường. Sự tham gia của ngân sách thành phố (40%) đã lập tức kích hoạt dòng vốn đối ứng 300 tỷ đồng (60%) từ khu vực tư nhân, với sự góp vốn mạnh mẽ từ các tập đoàn kinh tế hàng đầu như Sovico, Vingroup, Becamex, FPT, VNG.

Đáng chú ý , dòng vốn này không chỉ mang theo tiền mà còn mang theo kinh nghiệm quản trị, mạng lưới khách hàng và kênh thị trường mà các tập đoàn này đang sở hữu. Chính sự đồng hành toàn diện này là giá trị thực sự, giúp Quỹ dịch chuyển từ hỗ trợ hành chính sang đầu tư thực chất, chuyên nghiệp, tiệm cận thông lệ quốc tế.

Quỹ được tổ chức dưới hình thức công ty cổ phần, đảm bảo sự tách bạch giữa quyền sở hữu và quyền điều hành. Nhà nước tham gia với vai trò cổ đông góp vốn mồi, tập trung vào kiến tạo thể chế, giám sát tuân thủ và bảo đảm minh bạch; không can thiệp vào các quyết định đầu tư cụ thể.

Mức độ trao quyền tự chủ cho các startup trong thử nghiệm và phát triển công nghệ khi quỹ vận hành theo nguyên tắc thị trường là như thế nào? TP. Hồ Chí Minh sẽ cân bằng ra sao giữa quyền tự quyết của doanh nghiệp với yêu cầu bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn ngân sách, thưa ông?

Khởi nghiệp sáng tạo đòi hỏi sự linh hoạt và tính tự chủ rất cao để thử nghiệm các mô hình, công nghệ mới. Quỹ là một doanh nghiệp vận hành theo cơ chế thị trường, nên hoàn toàn tôn trọng quyền tự quyết của startup được đầu tư theo thỏa thuận trong hợp đồng đầu tư. Việc lựa chọn dự án đầu tư do Quỹ quyết định trên cơ sở đánh giá chuyên nghiệp các điều kiện, tiêu chí đáp ứng cụ thể của dự án đã thẩm định.

Quỹ hoàn toàn tự quyết trên cơ sở định hướng các nhóm đối tượng mục tiêu cụ thể tại đề án thành lập quỹ với sự ưu tiên là các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp có dự án khởi nghiệp sáng tạo có hàm lượng tri thức và công nghệ cao, phù hợp với định hướng tái cơ cấu kinh tế của Thành phố. Thành phố xác định rõ: khu vực tư nhân làm tốt hơn ở đâu, Thành phố sẽ trao quyền để họ thực hiện ở đó.

Tác động của mô hình Quỹ này chính là việc thu hút vốn của các nhà đầu tư trong và ngoài nước vào Thành phố để đầu tư cho startup, xây dựng Thành phố trở thành điểm đến cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và quỹ đầu tư, đồng thời thúc đẩy phát triển những lĩnh vực ưu tiên của Thành phố.

TP. Hồ Chí Minh hiện chiếm gần 50% số startup của cả nước nhưng nguồn vốn đầu tư mạo hiểm nội địa vẫn còn hạn chế. Quỹ này sẽ giúp giải quyết “khoảng trống vốn” này các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo như thế nào?

Dù hệ sinh thái khởi nghiệp phát triển nhanh, chúng ta vẫn còn thiếu các định chế tài chính nội địa đủ mạnh, khiến nhiều dự án tiềm năng rơi vào “khoảng trống vốn” ở giai đoạn đầu. Quỹ Đầu tư mạo hiểm ra đời nhằm hỗ trợ giải quyết vấn đề này bằng việc thẩm định những dự án tiềm năng từ vòng gọi vốn sớm – thời điểm có rủi ro cao và khó tiếp cận tín dụng truyền thống nhất. Tác động mang lại là hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế số và công nghệ cao, được trợ lực kịp thời, giữ chân các startup công nghệ xuất sắc ở lại thị trường nội địa thay vì chuyển sang các quốc gia khác để thu hút vốn đầu tư.

Đầu tư mạo hiểm vốn có mức độ rủi ro cao. Theo ông, cơ chế chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong đề án sẽ tạo ra môi trường đầu tư mới như thế nào?

Điểm đột phá lớn nhất của Đề án chính là việc thiết lập khung chấp nhận rủi ro có kiểm soát đối với vốn nhà nước. Về mặt chính sách, chúng ta chấp nhận một thực tế: trong đầu tư mạo hiểm, không phải dự án nào cũng thành công. Vì vậy, thay vì áp dụng yêu cầu bảo toàn vốn cứng nhắc cho từng dự án, chúng tôi đánh giá hiệu quả dựa trên tổng thể danh mục đầu tư trong chu kỳ vận hành. Tổng mức tổn thất tối đa được đặt ở ngưỡng 50% phần vốn nhà nước trong vốn điều lệ của Quỹ. Đây là một cơ chế rõ ràng và minh bạch.

Đề án còn áp dụng cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với người đại diện vốn và cá nhân có thẩm quyền nếu đã tuân thủ đúng quy trình. Cách tiếp cận này đã giải tỏa tâm lý e ngại trong khu vực công. Sự tiên phong dấn thân của vốn mồi Nhà nước sẽ khích lệ tinh thần dám nghĩ dám làm, kiến tạo một môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch, giúp hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của Thành phố bứt phá và thu hút mạnh mẽ nguồn lực xã hội.

Thành phố đặt mục tiêu kinh tế đổi mới sáng tạo và công nghệ cao đóng góp khoảng 20–25% GRDP vào năm 2030. Theo ông, Quỹ Đầu tư mạo hiểm sẽ đóng vai trò như thế nào trong việc hiện thực hóa mục tiêu này?

Hoạt động của Quỹ không chỉ là rót vốn mà là một công cụ kiến tạo chiến lược của Thành phố. Quỹ được xác định là một trong những công cụ tài chính then chốt để hiện thực hóa mục tiêu nâng cao tỷ trọng kinh tế số và các lĩnh vực công nghệ cao trong GRDP. Quỹ cung cấp nguồn vốn mạo hiểm kết hợp với tư vấn quản trị, hỗ trợ mở rộng thị trường và kết nối mạng lưới nhà đầu tư chuyên nghiệp.

Về tầm nhìn dài hạn, hoạt động của Quỹ được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành một thế hệ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo có năng lực cạnh tranh mạnh mẽ ở tầm quốc gia và khu vực. Điều này sẽ khẳng định vị thế tiên phong của TP.Hồ Chí Minh trong hệ sinh thái khởi nghiệp và đóng góp thiết thực vào việc nâng cao tỷ trọng kinh tế tri thức trong cơ cấu GRDP bền vững của Thành phố.

Phát triển hành lang sông Sài Gòn: Cần “cú hích” từ quy hoạch tích hợp

Thu, 30 Apr 2026 04:48:28 GMT

Trao đổi với Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy, TS. Huỳnh Đạt Vũ Khoa, Giám đốc Mạng lưới Năng lượng và Biển AVSE Global, đồng thời là Cố vấn cao cấp tại Viện Địa kỹ thuật Na Uy, nhấn mạnh để hành lang sông Sài Gòn phát huy hiệu quả, Thành phố cần một bài toán tài chính linh hoạt và cơ chế quản trị vượt ra khỏi những tư duy ngắn hạn.

Theo ông, quy hoạch hành lang sông Sài Gòn cần những yếu tố nào để trở thành “xương sống” trong cấu trúc phát triển của TP.Hồ Chí Minh, đặc biệt là khi đô thị đang mở rộng và hướng tới mô hình đa trung tâm?

Để sông Sài Gòn thực sự trở thành xương sống của TP.Hồ Chí Minh thay vì chỉ là dải cảnh quan ven nước, cần bảo đảm ba nhóm yếu tố cốt lõi.

Thứ nhất, tầm nhìn dài hạn, nhất quán và được bảo vệ về mặt thể chế. Báo cáo chiến lược của Viện Quy hoạch vùng Paris và Tổ chức Khoa học và Chuyên gia Việt Nam toàn cầu xác định hành lang sông Sài Gòn là dòng chảy cơ hội theo khung “CƠ HỘI”, kéo dài toàn bộ 80 km qua địa bàn thành phố, với định hướng phân vùng chức năng từ thượng nguồn Củ Chi đến hạ lưu Cần Giờ.

Trong đó, “C-Ơ-H-Ộ-I” được diễn giải thành 5 trụ cột chiến lược gồm: Connection (gắn kết cộng đồng và vùng), Opulence (thịnh vượng toàn diện), Happiness (hạnh phúc), Openness (mở ra thế giới) và Innovation (đổi mới bền vững).

Trên trục sông Sài Gòn, TP.Hồ Chí Minh có thể khai thác 4 nhóm cơ hội trọng điểm gồm: đổi mới kinh tế - công nghệ; kết nối kinh doanh và định vị trung tâm khu vực; nâng cao chất lượng sống và phát triển du lịch, văn hóa sông nước. Với vai trò “xương sống” vật lý, sông Sài Gòn là không gian hiếm hoi có thể đồng thời hiện thực hóa các nhóm cơ hội này.

Tầm quan trọng của tầm nhìn này thể hiện qua số liệu: TP.Hồ Chí Minh hiện đóng góp khoảng 22% GDP cả nước, nhưng tổn thất kinh tế do ngập lụt đang ở mức 1,3 tỷ USD/năm và được dự báo tăng lên 8,7 tỷ USD, tương đương 3% GRDP vào năm 2050 nếu không có can thiệp quy hoạch đúng hướng. Trong bối cảnh đó, đầu tư vào quy hoạch hành lang sông bền vững không phải là chi phí, đó là “bảo hiểm kinh tế chiến lược”.

Thứ hai, cần tích hợp hành lang sông vào quy hoạch tổng thể, đặc biệt trong bối cảnh TP.Hồ Chí Minh phát triển mô hình siêu đô thị sau sáp nhập. Hành lang sông không thể là một dự án riêng lẻ mà phải trở thành trục xuyên suốt các quyết định về giao thông, nhà ở, công nghiệp và hạ tầng xanh. Trong quá trình định hình bản sắc đô thị, lợi thế sông nước Sài Gòn cần được đặt ở vị trí trung tâm chiến lược. Khi được quy hoạch đúng tầm, sông Sài Gòn không chỉ là hạ tầng mà còn là yếu tố nhận diện của siêu đô thị. Nghị quyết 98/2023/QH15 tạo cơ sở pháp lý để Thành phố chủ động phát triển không gian sông nước đến tầm nhìn 2060, trong khi Quyết định 1528/QĐ-TTg xác định TP.Hồ Chí Minh trở thành trung tâm giao thương, tài chính và logistics, với sông Sài Gòn là trục kết nối then chốt.

Thứ ba, yêu cầu về mô hình quản trị đa tầng, có khả năng điều phối liên tỉnh. Sông Sài Gòn kết nối với Bình Dương, Tây Ninh, Bình Phước ở thượng nguồn và với hệ thống cảng Cái Mép - Thị Vải ở hạ lưu. Đề xuất có thể thành lập một ban quản lý tài nguyên nước cấp vùng, tương tự các Water Authority ở Hà Lan hay Ủy ban Lưu vực sông (Comité de Bassin) tại Pháp, đảm bảo tính đồng bộ dài hạn mà không có bộ máy nào trong từng địa phương riêng lẻ có thể thay thế.

Trong thực tế triển khai, theo ông, đâu là thách thức lớn nhất để chuyển các định hướng quy hoạch hành lang sông Sài Gòn thành các dự án cụ thể và đồng bộ trên thực địa?

Dù định hướng chiến lược đã dần rõ nét, quá trình triển khai trên thực tế vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Theo đánh giá, khoảng cách giữa tầm nhìn và năng lực thực thi đang bị chi phối bởi bốn nhóm lực cản chính.

Thứ nhất, điều kiện địa chất phức tạp. Tầng đất yếu Holocen chiếm khoảng 63% diện tích Thành phố, với độ dày từ 2-16m ở khu vực trung tâm và có thể vượt 30m tại vùng phía Nam. Dữ liệu quan trắc cho thấy tốc độ lún trung bình trong giai đoạn 2006-2020 dao động 2-5cm mỗi năm, tại một số khu vực đô thị hóa cao đạt 7 - 8 cm/năm. TP.Hồ Chí Minh hiện đứng trong nhóm 10 thành phố chìm nhanh nhất thế giới, cùng với Thượng Hải, Jakarta và Bangkok.

Hệ quả là mọi công trình ven sông đều phải tính đến biến dạng dài hạn và tương tác với mực nước ngầm, đòi hỏi khảo sát địa kỹ thuật chuyên sâu và giải pháp thiết kế đặc thù, không thể áp dụng máy móc tiêu chuẩn từ các đô thị khác.

Thứ hai, tình trạng phân tán đất đai và mức độ cứng hóa bờ sông cao. Dọc hơn 106 km sông qua địa bàn thành phố, tỷ lệ bờ kè cứng tại khu vực trung lưu lên tới 73%, trong khi hạ lưu khoảng 48%. Cùng với đó, quyền sử dụng đất đan xen giữa nhiều loại hình như cảng, công nghiệp, dân cư và nông nghiệp, gây khó khăn cho việc tổ chức không gian thống nhất.

Thứ ba, rủi ro phát triển thiếu kết nối. Kinh nghiệm từ Bangkok (Thái Lan) cho thấy, nhiều dự án ven sông Chao Phraya là rất đáng ghi nhận nhưng thiếu quy hoạch tích hợp, dẫn đến hai bờ bị chia cắt bởi hàng rào tư nhân, không gian công cộng không liên tục. Tính kết nối vật lý liên tục dọc hai bờ là điều kiện tiên quyết.

Thứ tư, mô hình tài chính chưa đủ đa dạng. Với quy mô hành lang dài 80 km, nguồn ngân sách công không thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu đầu tư. Do đó, cần cơ cấu huy động vốn hỗn hợp, gồm nhượng quyền có thời hạn tại khu vực công viên Thanh Đa (300 ha), phát triển mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD) quanh các ga metro ven sông và áp dụng PPP linh hoạt theo từng phân khu.

Kinh nghiệm từ Copenhagen (Đan Mạch) và Bordeaux (Pháp) cho thấy khi có khung pháp lý rõ ràng và tầm nhìn dài hạn ổn định, khu vực tư nhân sẵn sàng tham gia đầu tư mạnh vào các khu vực ven nước vốn trước đây bị bỏ hoang.

Trong bối cảnh TP.Hồ Chí Minh mở rộng không gian phát triển và tăng cường liên kết vùng, vai trò của logistics đường thủy trên sông Sài Gòn có thể được khai thác hiệu quả hơn như thế nào để giảm áp lực cho đường bộ?

Đây là tiềm năng đang bị khai thác dưới mức, tạo nên một nghịch lý đối với đô thị hình thành từ văn hóa sông nước và càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh hiện nay.

Trong tiến trình định hình mô hình siêu đô thị sau sáp nhập, TP.Hồ Chí Minh đứng trước yêu cầu tối ưu liên kết không gian và xây dựng bản sắc rõ nét. Khi đó, logistics đường thủy không còn là bài toán giao thông đơn thuần mà trở thành một cấu phần cốt lõi của chiến lược phát triển vùng. Bản sắc sông nước Sài Gòn, nếu được hiện thực hóa qua hệ thống vận tải thủy hiệu quả, có thể chuyển hóa từ giá trị văn hóa thành lợi thế cạnh tranh kinh tế thực chất của siêu đô thị mới.

Về lợi thế địa lý, dòng sông kết nối trực tiếp TP.Hồ Chí Minh với cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, mạng lưới kênh rạch Đồng bằng sông Cửu Long và các khu công nghiệp lớn tại Bình Dương, Đồng Nai. Tuy nhiên, phần lớn hàng hóa vẫn phải vận chuyển bằng đường bộ, tạo ra sự bất hợp lý về chi phí và lưu thông.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy vận tải đường thủy có thể mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Tại Paris (Pháp), việc sử dụng sà lan điện trên sông Seine giúp giảm hàng chục nghìn lượt xe tải mỗi năm, đồng thời tiết kiệm đáng kể năng lượng và giảm phát thải. So với đường bộ, vận tải đường thủy tiêu thụ ít hơn khoảng 4 lần năng lượng và phát thải CO2 thấp hơn đến 5 lần.

Bài học chiến lược quan trọng nhất là các tập đoàn như IKEA và CEVA Logistics chuyển sang vận tải đường thủy không xuất phát từ yếu tố môi trường, mà từ hiệu quả kinh tế và vận hành. Vì vậy, logistics đường sông không nên được định vị trước hết như một giải pháp “xanh”, mà cần chứng minh rõ lợi ích về chi phí, năng lực vận chuyển và tối ưu chuỗi cung ứng; yếu tố môi trường nên được xem là giá trị gia tăng đi kèm.

Nghiên cứu về logistics đô thị vùng Paris cho thấy thành phố đã quy hoạch 13 bến trung chuyển dọc sông Seine, từ cầu Bercy đến Grenelle, hình thành mạng lưới chia sẻ hàng hóa hiệu quả. Mô hình này có thể tham chiếu để phát triển khu vực Tân Thuận - Khánh Hội trên sông Sài Gòn.

Vấn đề tĩnh không cầu trên sông Sài Gòn đang được quan tâm. Theo ông, cần tính toán ra sao khi xây dựng cầu mới để vừa đảm bảo giao thông đường bộ, vừa không hạn chế vận tải thủy trong dài hạn?

Đây là vấn đề kỹ thuật - quy hoạch đặc biệt nhạy cảm, nhưng thường bị xử lý theo tư duy ngắn hạn. Một cây cầu thiết kế sai tĩnh không có thể làm gián đoạn lưu thông đường thủy trong nhiều thập kỷ và rất khó khắc phục.

Theo các đánh giá hiện trạng, đoạn trung lưu sông Sài Gòn có tới 73% bờ đã được kè hóa và tập trung nhiều cầu, làm gia tăng tính không đồng nhất trong vận hành giao thông thủy. Sự chênh lệch tĩnh không giữa các cầu đã hình thành các nút thắt cổ chai trên toàn tuyến.

Trong khi đó, tình trạng lún nền kéo dài 2-5 cm/năm khiến khoảng cách thực giữa mặt nước và đáy cầu có xu hướng thu hẹp theo thời gian ở một số vị trí, tạo ra rủi ro địa kỹ thuật dài hạn chưa được tính đầy đủ trong thiết kế hiện hành.

Bài học thực tiễn cho thấy, trên tuyến đường thủy NW-1 của Ấn Độ (sông Ganga), nhiều cầu có tĩnh không thấp đã hạn chế nghiêm trọng khả năng khai thác của tàu hàng cỡ lớn trên toàn tuyến. Trong khi đó, tại Đồng bằng sông Cửu Long - khu vực đóng góp lớn cho sản xuất nông nghiệp và xuất khẩu - chi phí logistics vẫn ở mức cao do hạ tầng đường thủy chưa được đầu tư tương xứng.

Ngược lại, các mô hình thành công cho thấy cách tiếp cận dài hạn. Tại Rotterdam (Hà Lan), cầu Erasmusbrug được thiết kế với đoạn mở lớn, cho phép tàu trọng tải lớn lưu thông mà không ảnh hưởng giao thông đường bộ. Tại Đức, Hamburg Port Authority đã nâng cấp luồng sông Elbe, cải thiện tĩnh không để tiếp nhận tàu container cỡ lớn. Những nơi này có điểm chung là không đánh đổi một phương thức vận tải để phục vụ phương thức khác.

Từ các kinh nghiệm này, có thể rút ra ba nguyên tắc gồm: phân loại chức năng từng đoạn sông trước khi thiết kế cầu, trong đó đoạn trung tâm cần đảm bảo tĩnh không tối thiểu 15-25m cho vận tải dài hạn; luật hóa quy chuẩn tĩnh không thống nhất toàn hành lang trước khi phê duyệt dự án mới; ưu tiên hạ tầng ngầm cho giao thông đường bộ tại khu vực trung tâm.

Từ kinh nghiệm quốc tế, theo ông, đâu là bài học quan trọng nhất trong việc cân bằng giữa phát triển kinh tế, không gian công cộng và bảo tồn hệ sinh thái sông đô thị?

Thông điệp cốt lõi rút ra là các dự án tái sinh sông thành công trên thế giới không đặt kinh tế và sinh thái trong thế đối lập, mà chứng minh sinh thái chính là nền tảng tạo ra giá trị kinh tế. Theo Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP), rừng ngập mặn có thể tạo ra giá trị hệ sinh thái từ 33.000-57.000 USD/ha/năm; mỗi USD đầu tư phục hồi mang lại lợi ích gấp nhiều lần chi phí. Với quy mô gần 72.000 ha, rừng ngập mặn Cần Giờ được đánh giá có tiềm năng lớn về tín chỉ carbon và giá trị dài hạn.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy hiệu quả rõ rệt của cách tiếp cận này. Tại Cheonggyecheon Stream (Seoul, Hàn Quốc), dự án khôi phục dòng suối đã giúp gia tăng giá trị đất, cải thiện môi trường và kích hoạt dòng vốn đầu tư lớn. Tại Hà Lan, chương trình Room for the River lựa chọn mở rộng không gian cho sông thay vì kiểm soát cứng, qua đó giảm rủi ro lũ và nâng cao chất lượng đô thị.

Tuy nhiên, các mô hình này cũng đi kèm cảnh báo. Dự án làm sạch Singapore River cho thấy chi phí có thể rất lớn và đòi hỏi xử lý môi trường đồng bộ trước khi phát triển không gian ven sông. Trong khi đó, tình trạng lún đất tại Jakarta (Indonesia) là hệ quả của khai thác nước ngầm và bê tông hóa kéo dài, buộc thành phố phải tính đến phương án di dời.

Từ các bài học này, điểm chung nổi bật là thành công không đến từ những quyết định ngắn hạn, mà từ sự kiên định với tầm nhìn dài hạn, nhất quán qua nhiều giai đoạn phát triển. Đây cũng là yêu cầu then chốt đối với TP.Hồ Chí Minh trong quá trình khai thác và tái sinh không gian sông Sài Gòn.

Đón cơ hội từ thị trường carbon

Thu, 30 Apr 2026 03:47:54 GMT

Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng từ xây dựng khung pháp lý sang triển khai thực tế thị trường carbon. Phát triển các dự án tạo tín chỉ carbon, tham gia thị trường carbon đang mở ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp Việt.

“Hiện nay, việc tuân thủ các tiêu chí yêu cầu giảm phát thải không còn mang tính khuyến khích, mà đã trở thành một điều kiện tiên quyết với các doanh nghiệp.

Để có thể tận dụng các cơ hội, vượt qua thách thức khi đáp ứng các yêu cầu giảm phát thải và tham gia sàn giao dịch carbon, các doanh nghiệp cần cách tiếp cận có tính chiến lược dài hạn.

Theo đó, doanh nghiệp cần coi giảm phát thải không chỉ là yêu cầu tuân thủ hành chính mà còn quản lý hàng hóa tín chỉ và hạn ngạch có hiệu quả. Đồng thời doanh nghiệp cần nhìn nhận thị trường carbon, sàn giao dịch carbon như một phương thức hỗ trợ giảm phát thải chứ không chỉ nhìn dưới góc độ tìm kiếm lợi nhuận.

Trên cơ sở cách tiếp cận đó, tôi cho rằng các doanh nghiệp cần lưu ý 3 vấn đề.

Thứ nhất, các doanh nghiệp cần chủ động xây dựng năng lực về thị trường carbon, hiểu biết về các sản phẩm carbon, sự khác biệt giữa hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon cũng như các quyền và quy định pháp lý liên quan, có sự chủ động quản lý.

Đồng thời, doanh nghiệp cần xây dựng nguồn nhân lực nội bộ chuyên về carbon như có các cán bộ am hiểu về carbon, hạch toán carbon… Tín chỉ carbon được giao dịch trên sàn nên các doanh nghiệp cần phải quản lý, tối ưu hóa lợi ích kinh tế. Điều này không chỉ áp dụng với các doanh nghiệp nằm trong diện phân bổ hạn ngạch hay các doanh nghiệp đang có dự án tạo tín chỉ carbon mà cả các doanh nghiệp đang có mức phát thải cao cũng cần phải quan tâm.

Thực tế hiện nay mới chỉ có 110 doanh nghiệp thuộc diện áp dụng hạn ngạch nhưng trong thời gian tới, số lượng chắc chắn sẽ thay đổi. Vì vậy, các doanh nghiệp cần phải chủ động trong lĩnh vực này.

Thứ hai, các doanh nghiệp cũng cần nắm bắt các quy định về thuế, tài chính có liên quan. Ví dụ như luật thuế thu nhập doanh nghiệp có quy định thu nhập chuyển nhượng kết quả giảm phát thải, chuyển nhượng tín chỉ carbon lần đầu sau khi phát hành của doanh nghiệp được cấp tín chỉ carbon được miễn thuế…

Thứ ba, doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch dài hạn để đảm bảo chi phí tuân thủ đối với các yêu cầu giảm phát thải là tốt nhất. Bởi dư địa giảm phát thải trong sản xuất của một số ngành có giới hạn, do đó, doanh nghiệp có thể lựa chọn đầu tư công nghệ hiện đại, tối ưu để giảm phát thải.

Trong trường hợp không thể tìm được công nghệ giảm phát thải hoặc chi phí đầu tư công nghệ quá lớn, doanh nghiệp có thể nghiên cứu áp dụng các biện pháp khác như mua hạn ngạch, bù trừ tín chỉ. Sàn giao dịch carbon trong nước sẽ là công cụ để hỗ trợ doanh nghiệp đạt được mục tiêu này”.

“Việc thiết lập một hệ thống tín chỉ carbon vận hành hiệu quả không chỉ giúp Việt Nam huy động nguồn lực tài chính cho mục tiêu Net Zero vào năm 2050, mà còn là đòn bẩy nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Quá trình này mở ra cơ hội đổi mới sáng tạo, củng cố vị thế thị trường và thu hút đầu tư quốc tế. Song trong bối cảnh gần 1/3 lượng phát thải toàn cầu đã được bao phủ bởi các cơ chế định giá carbon, thị trường đang đòi hỏi khắt khe hơn về tính minh bạch và chất lượng dự án. Do đó, việc hỗ trợ doanh nghiệp hiểu và thích ứng với các tiêu chuẩn kỹ thuật là yếu tố then chốt khi Việt Nam chuẩn bị vận hành thí điểm thị trường carbon trong thời gian tới.

Trong hành trình này, Australia khẳng định cam kết đồng hành cùng Việt Nam thông qua các hỗ trợ về tài chính, kỹ thuật và chia sẻ kinh nghiệm vận hành thực tiễn. Với lịch sử hỗ trợ hơn 3 tỷ AUD cho sự phát triển của Việt Nam trong 50 năm qua, Australia hiện xem hợp tác khí hậu và năng lượng là một trụ cột chiến lược.

Kể từ khi hai nước cùng cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, hợp tác trong các lĩnh vực khí hậu, môi trường và năng lượng đã trở thành một trụ cột quan trọng trong quan hệ song phương.

Để hiện thực hóa các cam kết chiến lược, Australia đã và đang hợp tác chặt chẽ với Việt Nam thông qua nhiều nền tảng kỹ thuật và tài chính. Thông qua chương trình Nền tảng đối tác doanh nghiệp (BPP), Australia đã đầu tư gần 10 triệu AUD để thử nghiệm các mô hình sản xuất lúa phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long và phát triển thị trường carbon tự nguyện. Chương trình Aus4Innovation (33,5 triệu AUD) đang thúc đẩy hệ sinh thái nông nghiệp thông minh thích ứng với khí hậu, có khả năng tạo ra tín chỉ carbon chất lượng cao.

Bên cạnh đó, thông qua Quan hệ Đối tác tài chính khí hậu (ACFP), Australia đã hỗ trợ tài chính ưu đãi cho doanh nghiệp sản xuất xe điện trong nước triển khai đội xe buýt điện đầu tiên tại Việt Nam, đồng thời đóng góp vào quỹ cho vay ủy thác tại VPBank để phát triển hạ tầng bền vững.

Việc hợp tác với các tổ chức quốc tế như UNOPS cũng giúp cung cấp các hỗ trợ tổng thể từ cấp độ chính sách, pháp lý đến nâng cao năng lực triển khai thực tế cho Việt Nam”.

“Việt Nam hiện có 110 doanh nghiệp được lựa chọn thí điểm phân bổ hạn ngạch (trong số 2.166 cơ sở thuộc danh mục phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính) để tham gia thị trường trong giai đoạn vận hành thí điểm. Trong số đó có 51/61 doanh nghiệp đến từ ngành xi măng.

Chủ thể tham gia thị trường carbon trong giai đoạn thí điểm đa phần là các doanh nghiệp có quyền mua bán, tuân thủ phân bổ hạn ngạch.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, tôi nhận thấy nhu cầu tham gia thị trường là rất lớn. Có thể nói, cứ 10 doanh nghiệp thì có tới 9 đơn vị đang chuyển đổi xanh có nhu cầu tham gia. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cần hiểu rõ vai trò, vị trí của mình như thế nào trong thị trường này.

Trước khi có thị trường carbon, các doanh nghiệp đã tiên phong chuyển đổi xanh ở Việt Nam đều xuất phát từ yêu cầu của thị trường. Hầu hết các doanh nghiệp thành viên Hiệp hội Doanh nghiệp xanh TP. Hồ Chí Minh đều có sản phẩm, hàng hóa xuất khẩu ra thị trường quốc tế, trong đó có những đơn vị đã xuất khẩu sang 165 nước trên thế giới.

Thực tế, vấn đề lớn nhất với các doanh nghiệp không nằm ở công nghệ hay nguồn tài chính mà là nhận thức về cơ hội cũng như các rủi ro liên quan (cả về tài chính và pháp lý). Các quy định về quyền sở hữu tín chỉ carbon vẫn chưa thực sự rõ ràng. Đây là một trong những lý do khiến doanh nghiệp còn băn khoăn, e ngại đầu tư để tạo ra hàng hóa này. Bởi khi bỏ chi phí để tạo ra tín chỉ, doanh nghiệp cần chắc chắn về quyền sở hữu hàng hóa cũng như khả năng sinh lời.

Hiện nay, khi đã có các văn bản quy định rõ ràng hơn, thời gian tới các doanh nghiệp sẽ bắt đầu tham gia. Tuy nhiên, để tạo ra một hàng hóa là tín chỉ carbon, doanh nghiệp cần từ 1,5 đến 2 năm, với quy trình kỹ thuật phức tạp, hệ thống MRV và các thủ tục pháp lý… đòi hỏi cần nguồn lực lớn.

Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp vẫn chưa có bộ phận chuyên trách về quản lý carbon. Vì vậy, dù ý chí tham gia của doanh nghiệp đã có, việc triển khai trên thực tế vẫn còn hạn chế.

Có thể khẳng định, các doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn sẵn sàng tham gia thị trường carbon nếu có cơ hội. Các doanh nghiệp nhận thấy cơ hội này ở Việt Nam nhiều hơn so với các nước trên thế giới”.

“Trong hành trình hướng tới mục tiêu Net Zero, tín chỉ carbon removal (hấp thụ/loại bỏ carbon) không chỉ là một công cụ hỗ trợ mà đã trở thành yếu tố cốt lõi mang tính quyết định.

Khác với các loại tín chỉ “tránh phát thải” (avoidance) vốn chỉ nhằm giảm bớt lượng khí thải, tín chỉ removal trực tiếp hấp thụ/loại bỏ lượng CO₂ đã tồn tại trong khí quyển và lưu trữ chúng lâu dài. Các phương thức lưu trữ phổ biến thông qua rừng, đất, đại dương hoặc các vật liệu như than sinh học (biochar). Trong thực tế luôn có những ngành sản xuất “khó giảm” phát thải tuyệt đối, do đó, chỉ có loại bỏ carbon mới giúp cân bằng lại phần dư thừa này để đạt Net Zero.

Để công cụ này thực sự hiệu quả và được quốc tế công nhận, Nhà nước cần hoàn thiện khung pháp lý dựa trên các trụ cột, bao gồm xác lập vị trí pháp lý, đưa tín chỉ removal vào chiến lược quốc gia và hệ thống kiểm kê khí nhà kính gắn với Đóng góp quốc gia NDC.

Chính sách cần phân định rõ ràng giữa tín chỉ giảm phát thải và tín chỉ loại bỏ carbon, đồng thời quy định các tiêu chí chất lượng cốt lõi như: tính bổ sung (không trùng lặp), tính lâu dài (lưu trữ bền vững) và không rò rỉ phát thải sang nơi khác. Nếu không có các tiêu chí này, tín chỉ sẽ không được thị trường quốc tế công nhận.

Một trụ cột quan trọng khác là hệ thống MRV (đo lường - báo cáo - thẩm định) chuẩn hóa. Đây chính là “hạ tầng niềm tin” của thị trường carbon. Nhà nước cần ban hành hướng dẫn chuẩn về MRV, xây dựng cơ sở dữ liệu hệ số phát thải, thiết lập đường cơ sở phát thải và xác định thực hành phổ biến cho từng ngành. Việc chuẩn hóa giúp đảm bảo tín chỉ được tạo ra có thể so sánh, kiểm chứng và giao dịch trên thị trường quốc tế. Đặc biệt, cần làm rõ cơ chế sở hữu tín chỉ và phân bổ lợi ích, nhất là trong các dự án liên quan đến nông nghiệp, rừng và cộng đồng, nhằm tạo động lực dài hạn và tránh tranh chấp.

Ngoài ra, sự thành công của thị trường carbon phụ thuộc rất lớn vào khả năng thực thi của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống dữ liệu chuẩn theo các chứng chỉ quốc tế (như ISO 14064, GHG Protocol). Nếu không có dữ liệu chuẩn, doanh nghiệp không thể chứng minh được lượng carbon đã hấp thụ.

Tín chỉ carbon không phải nguồn thu cố định mà biến động theo giá thị trường và đi kèm nhiều chi phí vận hành (MRV, thẩm định), do đó, cần có mô hình tài chính chuyên nghiệp (NPV, IRR) để đánh giá hiệu quả đầu tư.

Điều quan trọng là doanh nghiệp phải nâng cao năng lực làm việc với các đơn vị thẩm định và các sàn giao dịch tín chỉ toàn cầu, đảm bảo tính minh bạch tuyệt đối.

Theo tôi, tín chỉ carbon removal là chìa khóa để hoàn thiện bài toán Net Zero, nơi việc giảm phát thải không còn đủ mà cần phải loại bỏ carbon khỏi khí quyển. Để khai thác hiệu quả công cụ này, cần một hệ thống chính sách đủ mạnh và một cộng đồng doanh nghiệp đủ năng lực. Khi đó, carbon không còn là chi phí phải giảm mà sẽ trở thành một loại tài sản có thể đo lường, chứng minh và thương mại hóa, mở ra không gian cạnh tranh mới cho doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường toàn cầu”.

“Theo xu hướng, hầu hết các quốc gia cũng như thương hiệu lớn đều đặt ra mục tiêu Net Zero. Trong lộ trình đến Net Zero, họ sẽ thực hiện rất nhiều hoạt động liên quan xuyên suốt chuỗi cung ứng. Điển hình như thị trường EU có Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) đang đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về phát thải carbon với hàng hóa, buộc doanh nghiệp phải mua chứng chỉ carbon hoặc chuyển đổi sản xuất xanh.

Việc thực hiện này sẽ bắt đầu dựa trên số liệu hoạt động của năm 2026. Do đó, các doanh nghiệp phải chuẩn bị rất rõ ràng để đến hết năm 2026 có thể minh bạch được lượng phát thải của các sản phẩm khi đi vào thị trường châu Âu.

Là một đơn vị xác minh, xác nhận kết quả kiểm kê phát thải khí nhà kính cũng như các chương trình tín dụng carbon, chúng tôi nhận thấy rất nhiều đơn vị tại Việt Nam đang muốn thực hiện, ví dụ như kiểm kê phát thải sản phẩm để đưa vào chuỗi cung ứng quốc tế.

Tuy nhiên, thực tế họ gặp những hạn chế về thông tin hệ số phát thải và dữ liệu hoạt động trong giai đoạn lịch sử trước đó chưa được ghi chép đầy đủ, rõ ràng. Đây là khó khăn lớn nhất khi muốn làm kiểm kê hay trung hòa carbon.

Ví dụ trong nông nghiệp, toàn bộ quá trình từ vườn ươm, làm đất, canh tác đến phân bón...đều phải được ghi nhận, có minh chứng rõ ràng về hóa đơn, chứng từ cũng như hệ số phát thải từ các nguồn được quốc tế công nhận. Trong các ngành sản xuất như xi măng, sắt thép cũng vậy, nguồn nguyên liệu đầu vào của họ thường chưa có đủ cơ sở dữ liệu.

Tôi cho rằng với vị trí ở đầu nguồn của chuỗi cung ứng, là nhà cung cấp, nên doanh nghiệp Việt Nam khi xuất khẩu hàng hóa ra thị trường quốc tế cần phải có dữ liệu về phát thải của sản phẩm, quá trình sản xuất và nhà máy trước khi đưa hàng vào chuỗi cung ứng. Trong trường hợp dữ liệu chưa đầy đủ nhưng doanh nghiệp đã có định hướng rõ ràng thì có thể lựa chọn những “năm cơ sở” là những năm có thông tin rõ ràng nhất, kết hợp với các nguồn hệ số phát thải được công nhận quốc tế để thực hiện.

Chúng tôi đã hỗ trợ một số đơn vị kiểm kê phát thải sản phẩm, trung hòa carbon, kiểm kê phát thải nhà máy,… tất cả đều phải truy xuất và có dữ liệu từ một quá trình dài. Việc này hoàn toàn khả thi nhưng cần có một kế hoạch rõ ràng về việc thu thập thông tin gì để phục vụ mục tiêu đó.

Việc giao dịch tín chỉ carbon để bù đắp lượng phát thải cũng rất quan trọng. Những doanh nghiệp Việt Nam có nguồn lực tạo ra tín chỉ carbon và giao dịch quốc tế nên tập trung phát triển các dự án này để đem lại lợi ích kinh tế”.

“Với vai trò là doanh nghiệp trong ngành công nghiệp năng lượng - lĩnh vực có phát thải CO₂ lớn, chúng tôi xác định việc tham gia vào các giải pháp giảm phát thải không chỉ là trách nhiệm mà là xu hướng tất yếu.

Trong khoảng 5 năm gần đây, chúng tôi cùng các đối tác Nhật Bản đã chủ động nghiên cứu các phương án thu hồi và chôn lấp CO₂. Trong đó trọng tâm nghiên cứu khu vực tiềm năng/tận dụng các mỏ dầu khí đã cạn kiệt cũng như hệ thống công trình ngoài khơi hiện hữu để lưu trữ CO₂ dưới lòng đất.

Đây là lợi thế rất lớn của ngành công nghiệp năng lượng Việt Nam so với nhiều ngành khác, bởi chúng ta có sẵn hạ tầng dầu khí và hiểu biết địa chất tích lũy qua nhiều năm. Nếu tận dụng tốt lợi thế này, chi phí đầu tư có thể giảm đáng kể so với việc xây dựng mới hoàn toàn.

Hiện nay, chúng tôi đang trong giai đoạn hoàn thiện các phương án nghiên cứu xác định vị trí tiềm năng thử nghiệm lưu giữ CO₂. Dự kiến đến cuối năm 2026 có thể hoàn thành thiết kế để tiến tới lập kế hoạch triển khai thử nghiệm. Trong 5-10 năm tới, chúng tôi đặt mục tiêu có thể thực hiện chôn lấp CO₂ ở quy mô thử nghiệm đến thương mại thực tế.

Qua tham khảo tài liệu từ Mỹ, Nhật Bản, Australia và các nước Đông Nam Á tiên phong như Indonesia, Malaysia, có thể thấy họ đã từng bước tiến hành chôn lấp CO₂ và tạo ra lợi nhuận. Bên cạnh đó, Chính phủ các nước này cũng có những chính sách thu hút nhà đầu tư, ví dụ như quy định mức giá cụ thể cho chôn lấp mỗi tấn CO₂. Điều này giúp thu hút nguồn vốn nước ngoài và mang lại lợi ích kinh tế cho doanh nghiệp.

Chúng tôi kỳ vọng ngành dầu khí trong tương lai có thể tận dụng các mỏ cạn kiệt và hệ thống giàn khoan ngoài biển để thực hiện chôn lấp CO₂ tương tự như các nước tiên tiến. Điều này không chỉ giúp giảm phát thải cho ngành công nghiệp năng lượng mà còn mang lại lợi nhuận cho doanh nghiệp. Do đó, một chính sách thu hút đầu tư rõ ràng từ Chính phủ là hết sức cần thiết. Chúng tôi đang trình các cơ quan Chính phủ xem xét về cơ chế chính sách để đảm bảo mang lại lợi nhuận từ việc chôn lấp CO₂ này.

Về định lượng, dự án của chúng tôi đang phối hợp với đối tác Nhật Bản với kỳ vọng sẽ triển khai chôn lấp khoảng 4 triệu tấn CO₂/năm trong vòng 5 năm tới. Để thực hiện quy mô này, cần một hệ thống thử nghiệm với khoảng 5 giếng khoan.

Tại Mỹ, theo chính sách tín dụng thuế 45Q, chi phí chôn lấp dao động từ 80 USD đến hơn 100 USD/tấn. Khi doanh nghiệp chôn lấp được 1 tấn CO₂, họ sẽ nhận được mức lợi nhuận tương đương. Điều này giống như khai thác dầu khí: nếu khai thác một thùng dầu được 100 USD thì khi chôn ngược lại một tấn CO₂ cũng có thể thu về giá trị tương ứng. Đây là hướng đi tiềm năng và hiệu quả hơn nhiều so với các biện pháp như trồng rừng.

Khi thị trường carbon vận hành, chúng tôi kỳ vọng sẽ thu hút được nhiều nhà đầu tư; thậm chí có thể hướng tới chôn lấp CO₂ xuyên biên giới”.

Khát vọng dân tộc: Động lực giúp Việt Nam bứt phá trong cuộc đua công nghệ

Thu, 30 Apr 2026 02:19:20 GMT

Khát vọng dân tộc từng nhiều lần đưa Việt Nam vượt qua thách thức. Trong kỷ nguyên công nghệ, tinh thần vươn lên và khát khao sánh vai cùng thế giới tiếp tục trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng và đổi mới.

Thưa Giáo sư, Việt Nam đang đặt mục tiêu phát triển công nghệ chiến lược nhằm rút ngắn khoảng cách với các nền kinh tế phát triển. Theo ông, Việt Nam hiện có những điều kiện nào để hiện thực hóa mục tiêu này, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao?

Trong bối cảnh hiện nay, “công nghệ chiến lược” mang hàm ý rất rõ: đó là những công nghệ cốt lõi, có vai trò quyết định đối với năng lực phát triển và vị thế của một quốc gia. Đây cũng là những lĩnh vực có khả năng lan tỏa mạnh, thúc đẩy nhiều ngành kinh tế và góp phần giải quyết các bài toán phát triển then chốt.

Thời gian qua, các chủ trương, chính sách như Nghị quyết 57-NQ/TW cùng hệ thống luật, nghị định liên quan đã đặt nền tảng quan trọng cho phát triển khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay là làm thế nào để chuyển hóa các định hướng đó thành hành động cụ thể.

Nói cách khác, vấn đề cốt lõi là tìm ra con đường và cơ chế phù hợp để đi từ điểm xuất phát hiện tại đến mục tiêu phát triển các công nghệ chiến lược trong tương lai, qua đó rút ngắn khoảng cách với các nền kinh tế phát triển.

Ở đây, cần nhìn rõ khái niệm “bắt kịp”. Về bản chất, việc bắt kịp chỉ có thể xảy ra khi chúng ta tăng tốc nhanh hơn. Trong khi đó, các quốc gia đi trước vẫn không ngừng tiến lên, chứ không đứng yên chờ đợi. Vì vậy, để thu hẹp khoảng cách, Việt Nam cần nhìn thẳng vào năng lực thực chất của mình và lựa chọn hướng đi phù hợp.

Vậy đâu là nền tảng quan trọng giúp Việt Nam tham gia hiệu quả vào cuộc đua công nghệ, đặc biệt trong các lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo và bán dẫn?

Theo tôi, Việt Nam đang có một số nền tảng thuận lợi để tham gia vào quá trình phát triển công nghệ.

Một là, khung chiến lược và pháp lý. Đây là yếu tố rất quan trọng. Lãnh đạo Đảng và Nhà nước đã nhìn nhận rõ vai trò của khoa học - công nghệ, đồng thời xác định tầm nhìn cả ngắn hạn và dài hạn. Việc ban hành các nghị quyết, chính sách và hoàn thiện hành lang pháp lý đã tạo nền tảng cần thiết để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và thu hút đầu tư công nghệ.

Hai là, niềm tin của các doanh nghiệp quốc tế. Nhiều tập đoàn nước ngoài đánh giá cao sự ổn định về chính trị, thể chế và môi trường đầu tư của Việt Nam. Khi các doanh nghiệp lớn hiện diện và hoạt động hiệu quả sẽ hình thành hiệu ứng lan tỏa, tiếp tục thu hút thêm nhà đầu tư tham gia vào hệ sinh thái.

Ba là, yếu tố con người. Người Việt Nam có truyền thống hiếu học, chăm chỉ và khả năng tiếp thu nhanh - đây là lợi thế quan trọng trong các lĩnh vực công nghệ mới, nơi năng lực học hỏi và thích nghi đóng vai trò then chốt.

Bốn là, khát vọng vươn lên của dân tộc. Trong lịch sử, khát vọng này nhiều lần trở thành động lực phát triển. Tinh thần muốn sánh vai với các quốc gia tiên tiến chính là nguồn năng lượng mạnh mẽ thúc đẩy đổi mới và sáng tạo.

Có thể nói, đây là những nền tảng quan trọng để Việt Nam tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực công nghệ. Tuy nhiên, đi cùng cơ hội cũng là áp lực. Trong bối cảnh các quốc gia đều đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo hay bán dẫn, Việt Nam phần nào đang đối mặt với tâm lý “FOMO” - lo ngại bị bỏ lại phía sau. Điều này khiến các khái niệm như AI hay bán dẫn được nhắc đến nhiều, nhưng không phải lúc nào cũng đi kèm với sự hiểu biết đầy đủ và năng lực triển khai thực chất.

Ông có thể phân tích rõ hơn về tâm lý “FOMO” này? Việt Nam nên bắt đầu từ đâu để tránh chạy theo xu hướng mà vẫn phát triển hiệu quả?

Đánh giá về con đường phát triển công nghệ, có thể nói Việt Nam không đi “lệch hướng”, bởi khả năng theo dõi và cập nhật xu hướng thế giới là khá tốt. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay lại nằm ở tâm lý “FOMO” - lo ngại bị bỏ lại phía sau.

Trong khi đó, Việt Nam đang hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi: chính sách và pháp lý ngày càng hoàn thiện, sự quan tâm của nhà đầu tư quốc tế, nguồn nhân lực chất lượng và khát vọng vươn lên mạnh mẽ. Vấn đề là chúng ta cần tiến từng bước vững chắc, biết lựa chọn mục tiêu và điểm khởi đầu phù hợp với thực lực.

Thay vì theo đuổi những mục tiêu quá lớn theo kiểu “lấy trứng chọi đá”, Việt Nam nên ưu tiên những việc có tính khả thi cao. Việc chọn đúng điểm bắt đầu không chỉ giúp tiết kiệm nguồn lực mà còn tạo niềm tin - cả với nhà đầu tư lẫn xã hội - rằng chúng ta thực sự làm được, từ đó tránh tâm lý nản chí.

Cốt lõi ở đây là phải đánh giá đúng năng lực của mình. Khi định vị được mình đang ở đâu, chúng ta mới có thể xây dựng lộ trình phù hợp và từng bước tiến tới các mục tiêu cao hơn. Tuy nhiên, “việc dễ” được lựa chọn cũng phải nằm trong chiến lược phát triển tổng thể, chứ không phải làm những việc rời rạc, ngắn hạn.

Về dài hạn, mục tiêu không thể dừng lại ở gia công hay làm thuê. Theo định hướng của Luật Công nghệ cao và các chiến lược phát triển công nghệ lõi, Việt Nam cần từng bước tiến tới tự chủ công nghệ. Quá trình này có thể bắt đầu từ việc vận hành công nghệ do đối tác chuyển giao, sau đó tiến tới sửa chữa, nâng cấp và cuối cùng là cải tiến để làm chủ.

Trong bối cảnh công nghệ thay đổi rất nhanh, việc làm chủ công nghệ mang lại ba lợi ích quan trọng: đáp ứng nhu cầu trong nước, nâng cao uy tín để thu hút hợp tác quốc tế và giảm phụ thuộc vào nhập khẩu, qua đó tiết kiệm nguồn lực cho nền kinh tế.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, vai trò của Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp là then chốt. Việt Nam hiện mới có một số tập đoàn công nghệ lớn, nhưng để tạo đột phá, cần phát triển một hệ sinh thái rộng hơn với hàng chục, thậm chí hàng trăm doanh nghiệp công nghệ.

Đã qua rồi giai đoạn tự hào với “công nghệ tua-vít”. Trong giai đoạn tới, trọng tâm phải là những lĩnh vực cốt lõi như dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) - những nền tảng quyết định năng lực cạnh tranh của quốc gia.

Vậy, làm thế nào để Việt Nam có thể phát triển từ vài doanh nghiệp công nghệ lớn hiện nay lên hàng chục, rồi hàng trăm doanh nghiệp trong thời gian tới?

Việt Nam cần thay đổi tư duy theo hướng hỗ trợ các doanh nghiệp mới, đặc biệt là những startup có tầm nhìn. Chính phủ cần chấp nhận rủi ro trong đầu tư: có thể có nhiều dự án thất bại, nhưng chỉ cần 2-3 dự án thành công cũng đã là xứng đáng. Ngay cả khi Nhà nước tài trợ cho một cá nhân đi học và sau đó người đó không làm việc trong khu vực công mà chuyển sang doanh nghiệp tư nhân, thì đó vẫn là một đóng góp cho xã hội.

Quan trọng là không chỉ dừng ở định hướng, mà phải hành động cụ thể thông qua việc hướng dẫn, hỗ trợ chiến lược và cấp vốn cho các ý tưởng đột phá. Nếu Chính phủ thành lập các quỹ đầu tư quy mô lớn với cơ chế giải ngân và ràng buộc trách nhiệm rõ ràng sẽ tạo ra làn sóng doanh nghiệp và nhà khoa học tham gia nghiên cứu, phát triển sản phẩm.

Trong bài toán phát triển công nghệ, để tạo động lực cho toàn xã hội, Nhà nước không nên chỉ tập trung nguồn lực vào một vài tập đoàn lớn. Thay vào đó, cần mở rộng hỗ trợ tới doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như các cá nhân có năng lực thực sự. Khi xuất hiện những câu chuyện thành công từ các doanh nghiệp nhỏ được Nhà nước hậu thuẫn, hiệu ứng lan tỏa sẽ rất mạnh mẽ. Khi đó, người dân sẽ có niềm tin rằng “người khác làm được, mình cũng có thể làm được” - đó chính là cách tạo ra động lực quốc gia.

Hiện nay, đội ngũ nhà khoa học Việt Nam có nền tảng tốt nhưng vẫn còn nặng về lý thuyết. Để thay đổi, cần tạo điều kiện để họ tham gia các diễn đàn quốc tế, đồng thời đưa vào môi trường sản xuất thực tế. Các nhà nghiên cứu cần được “nhúng” vào nhà máy, trực tiếp làm việc với máy móc để hiểu và phát triển công nghệ phù hợp với thực tiễn.

Cần thấy rằng ngành công nghiệp bán dẫn có mức độ phức tạp rất cao, khác biệt so với nhiều ngành khác. Đây không phải là lĩnh vực có thể phát triển chỉ bằng cách nhập máy móc về lắp ráp, mà đòi hỏi năng lực vận hành, tổ chức sản xuất ở trình độ cao và kinh nghiệm tích lũy lâu dài. Điều này cần một hệ sinh thái đồng bộ, trong đó kỹ sư, công nhân kỹ thuật và các nhà khoa học phối hợp chặt chẽ với nhau.

Thành công của TSMC là một minh chứng rõ nét. Nhà sáng lập Morris Chang đã có thời gian dài làm việc trong ngành công nghiệp chế tạo tại Mỹ, tích lũy kinh nghiệm về quản lý sản xuất, công nghệ bán dẫn và hợp tác quốc tế. Sau hơn 25 năm làm việc tại Texas Instruments, ông trở về và thành lập TSMC vào năm 1987 với sự hỗ trợ của chính quyền Đài Loan (Trung Quốc).

Câu chuyện này cho thấy, thành công trong công nghệ cao thường đến từ việc học hỏi trong môi trường tiên tiến, kết hợp với việc xây dựng một hệ thống toàn diện - từ tri thức, nhân lực đến tư duy quản lý - cùng với sự hỗ trợ hiệu quả từ Nhà nước để từng bước hướng tới tự chủ công nghệ.

Theo Giáo sư, điểm chung của các quốc gia thành công trong phát triển công nghệ lõi là gì? Việt Nam có thể học hỏi những gì từ các mô hình này?

Từ kinh nghiệm phát triển của các quốc gia, có thể rút ra nhiều bài học để Việt Nam tham khảo.

Chẳng hạn, Nhật Bản đã thực hiện cuộc cải cách mang tính bước ngoặt từ thế kỷ 19, xác định rõ mục tiêu “học phương Tây, theo kịp và vượt phương Tây”. Để hiện thực hóa, nước này đã dịch toàn bộ tinh hoa tri thức từ các ngôn ngữ lớn như Anh, Pháp, Đức sang tiếng Nhật. Đồng thời, họ vẫn kiên định với triết lý “Văn minh Tây phương, văn hóa Nhật Bản” - tức là tiếp thu công nghệ nhưng không đánh mất bản sắc.

Bài học của Đài Loan (Trung Quốc) lại bắt đầu từ những nền tảng rất cơ bản. Trong giai đoạn đầu, hoạt động sản xuất chủ yếu là gia công đơn giản, nhưng từ đó họ từng bước nâng cấp năng lực, chuyển dịch lên các khâu có giá trị cao hơn. Nhờ chiến lược này, Đài Loan đã xây dựng được những tập đoàn công nghệ hàng đầu như TSMC và tham gia sâu vào hệ sinh thái toàn cầu cùng các doanh nghiệp như Nvidia. Điều này cho thấy, phát triển công nghệ không chỉ là câu chuyện của một ngành, mà là sự đồng thuận và quyết tâm của cả xã hội, với sự gắn kết chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp và giới khoa học.

Bên cạnh đó, yếu tố con người và tính kỷ luật là nền tảng cốt lõi tạo nên thành công. Công nghệ và sản phẩm luôn xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, chính tính kỷ luật giúp biến những nhu cầu đó thành các giải pháp hiệu quả và bền vững.

Tựu trung lại, chính sách của Nhà nước đóng vai trò quyết định. Việc phát hiện, trọng dụng và đãi ngộ nhân tài, cùng với tầm nhìn của người lãnh đạo, là chìa khóa để mở ra con đường phát triển công nghệ trong dài hạn.

Như một triết lý đã nói: “Đừng khinh đốm lửa nhỏ, vì đốm lửa nhỏ có thể đốt cháy rừng lớn; đừng khinh lỗ hổng nhỏ, vì lỗ hổng nhỏ có thể làm đắm con thuyền lớn”. Những thay đổi nhỏ, nếu được tích lũy đúng hướng, có thể tạo ra bước ngoặt lớn cho cả một quốc gia.

[Trực tiếp] Tọa đàm “Khi thị trường đổi chiều: Hành trình thích ứng của SMEs”

Wed, 29 Apr 2026 01:55:00 GMT

Các tổ chức tín dụng đang chuyển từ mô hình dựa vào tài sản thế chấp sang kiến tạo số, xây hệ sinh thái: đánh giá doanh nghiệp dựa trên dữ liệu, dòng tiền và các mô hình chấm điểm tín dụng, kết hợp với cơ chế bảo lãnh. Sự dịch chuyển này đang tái định hình dòng chảy vốn, tạo lợi thế cho các doanh nghiệp minh bạch, nhưng cũng đặt ra thách thức lớn với những doanh nghiệp chậm chuyển đổi...

Những vấn đề chính được trao đổi tại tọa đàm:

Thực trạng hoạt động và vai trò của khu vực SMEs trong nền kinh tế;
Tình hình tiếp cận tín dụng của SMEs hiện nay;

Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng vay vốn của SMEs (tài sản bảo đảm, minh bạch tài chính, quản trị…);
Mức độ phù hợp của mô hình tín dụng truyền thống đối với SMEs;
Xu hướng chuyển đổi sang mô hình tín dụng dựa trên dữ liệu và dòng tiền;
Vai trò của chuyển đổi số trong nâng cao khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp;
Mức độ sẵn sàng của SMEs trong việc chuẩn hóa dữ liệu và tham gia hệ sinh thái số;
Thực trạng và hiệu quả hoạt động của các cơ chế bảo lãnh tín dụng cho SMEs;
Những khó khăn trong kết nối giữa doanh nghiệp, ngân hàng và các quỹ hỗ trợ;
Khuyến nghị chính sách hỗ trợ SMEs cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng trong giai đoạn tới.

Toạ đàm có sự tham gia của các khách mời:

TS. Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam;
GS.TS. Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam.

Điều hành tọa đàm: Nhà báo Ngô Xuân Vũ, Phó Tổng Thư ký Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy.

Trân trọng kính mời quý độc giả theo dõi tọa đàm trên các nền tảng VnEconomy.vn, FanPage VnEconomy vào lúc 9h ngày 29/4/2026.

Chương trình có sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank), một trong những định chế tiên phong trong phát triển giải pháp tài chính hiện đại, bền vững. Với định hướng KHÁCH HÀNG LÀ TRUNG TÂM, VietinBank không ngừng đổi mới, đa dạng hóa sản phẩm tín dụng, thúc đẩy tài chính xanh và chuyển đổi số, qua đó góp phần khơi thông nguồn lực, hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi, phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế mới.

-Tạp chí Kinh tế Việt Nam - VnEconomy

[Trực tiếp] Tọa đàm “Ngân hàng đồng hành cùng doanh nghiệp: Từ cấp vốn đến kiến tạo tăng trưởng”

Tue, 28 Apr 2026 01:57:10 GMT

Khái niệm “ngân hàng kiến tạo số” phản ánh sự chuyển dịch vai trò của ngân hàng từ cung cấp vốn sang tham gia sâu hơn vào vận hành, quản trị và tạo giá trị cho doanh nghiệp thông qua các nền tảng số. Mô hình này mở ra cơ hội tiếp cận tín dụng nhanh hơn, tối ưu dòng tiền và kết nối hệ sinh thái kinh doanh.

Tọa đàm sẽ làm rõ các vấn đề sau:

Khái niệm “ngân hàng kiến tạo số” và sự khác biệt so với ngân hàng số truyền thống;
Các mô hình vận hành của ngân hàng kiến tạo số (ngân hàng nền tảng, ngân hàng mở, tài chính tích hợp…);
Mức độ “kiến tạo số” của các ngân hàng Việt Nam hiện nay;
Giá trị mà ngân hàng kiến tạo số mang lại cho ngân hàng, doanh nghiệp và nền kinh tế;
Điều kiện để doanh nghiệp thực sự hưởng lợi từ mô hình ngân hàng kiến tạo số;
Những điểm nghẽn cản trở sự phát triển của ngân hàng kiến tạo số;
Thách thức về an ninh dữ liệu và bảo mật khi phát triển mô hình ngân hàng kiến tạo số.

Toạ đàm có sự hiện diện của các chuyên gia:

Ông Trần Quốc Chính, Phó Chủ tịch Tập đoàn CMC, Tổng Giám đốc CMC Cyber Security;

PGS.TS Đặng Ngọc Đức, Viện trưởng Viện Công nghệ Tài chính, Trường Đại học Đại Nam;

Nhà báo Ngô Xuân Vũ, Phó Tổng thư ký Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy.

Trân trọng kính mời quý độc giả theo dõi tọa đàm trên các nền tảng VnEconomy.vn, FanPage VnEconomy vào lúc 9h ngày 28/4/2026.

-Tạp chí Kinh tế Việt Nam - VnEconomy

Kinh tế Việt Nam 2026: Kiến tạo động lực tăng trưởng từ hạ tầng số

Tue, 28 Apr 2026 01:32:49 GMT

Dù đạt mức tăng trưởng ấn tượng 8,02% trong năm 2025, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn đối mặt với những thách thức nội tại về chất lượng và năng suất. Vì vậy, đã đến lúc phải chuyển dịch từ mô hình tích lũy nguồn lực truyền thống sang tối ưu hóa dựa trên nền tảng kinh tế số và thể chế thực thi. Trong đó, cần thay đổi tư duy đầu tư công, xác lập mô hình tăng trưởng xanh và vận hành hiệu quả các cơ chế thử nghiệm (Sandbox) để AI và kinh tế số thực sự trở thành động lực của nền kinh tế.

“Bức tranh kinh tế vĩ mô năm 2025 cho thấy chúng ta đạt được tốc độ tăng trưởng cao và ấn tượng, khoảng 8,02%, nhưng mô hình tăng trưởng phía sau dường như vẫn chưa thoát khỏi cái bóng của phương thức truyền thống dựa trên tín dụng. Chất lượng tăng trưởng hiện nay đang bộc lộ những dấu hiệu đáng quan tâm, đặc biệt là biến số về Năng suất nhân tố tổng hợp (TFP). Điều này thôi thúc chúng ta phải tạo ra một hiệu ứng tăng trưởng mang tính hệ thống hơn.

Về kinh tế số, không nên coi đây là một khu vực kinh tế riêng biệt. Dù chúng ta đặt ra các chỉ tiêu pháp lệnh trong Nghị quyết Đại hội Đảng, nhưng thực tế tỷ trọng kinh tế số năm 2025 mới chỉ đạt 14,02%, còn khoảng cách khá xa so với mục tiêu 20%. Tôi cho rằng chúng ta nên nhìn nhận kinh tế số như một “hạ tầng của tăng trưởng” hơn là một khu vực kinh tế đơn thuần; bởi khi đóng vai trò hạ tầng, nó sẽ mang tính chất kiến tạo cho toàn bộ nền kinh tế.

Báo cáo Đánh giá kinh tế Việt Nam năm 2025 của Đại học Kinh tế Quốc dân đã chỉ ra một điểm bản chất: kinh tế số lõi hiện chiếm khoảng 60%, nhưng động lực thực sự phải nằm ở tác động lan tỏa đến các ngành kinh tế quốc dân khác thông qua hệ số lan tỏa và tác động xuôi - ngược. Mục tiêu đảo ngược cấu trúc thành 60% là kinh tế số lan tỏa và 40% là kinh tế số lõi sẽ rất khó đạt được ngay, nên trước mắt chúng ta cần đầu tư đồng bộ cả công nghệ lõi, bán dẫn và hạ tầng năng lượng số.

Quan trọng hơn, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp bách phải chuyển dịch tư duy từ việc “tích lũy thêm nguồn lực” sang “tối ưu hóa nguồn lực” vì các nguồn lực truyền thống đang dần hạn hẹp và tác động cận biên ngày càng giảm dần. Chúng ta đã có đủ các Nghị quyết cho mọi thành phần kinh tế, từ kinh tế tư nhân đến kinh tế nhà nước và tới đây là FDI, nhưng thiếu sự phối hợp hợp lý và một tầm nhìn kiến tạo chung. Vai trò của thể chế lúc này chính là kết nối các nguồn lực này lại với nhau.

Bên cạnh đó, đầu tư công cũng cần được hiểu theo cách mới, tập trung vào tác động lan tỏa và khả năng kích hoạt hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh năm 2026 với nhiều biến số địa chính trị, tăng trưởng nhanh và xanh thôi là chưa đủ, mà phải gắn chặt với năng lực chống chịu của nền kinh tế. Chúng ta cần một “lá chắn” vững chắc dựa trên cơ sở một quan điểm đánh giá toàn diện và tầm nhìn mang tính kiến tạo tăng trưởng, tối ưu hóa nguồn lực để đạt được mục tiêu bền vững trong những năm tới”.

“Về sức khỏe cộng đồng doanh nghiệp, không có một bức tranh chung duy nhất. Trong khi các tập đoàn lớn đang rất sôi nổi với các dự án mới nhờ chính sách tháo gỡ, thì khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa và hộ kinh doanh lại trầm lắng hơn nhiều. Kết quả điều tra hơn 1.000 hộ kinh doanh của VCCI cho thấy các hộ kinh doanh chủ yếu đang “cầm cự” trước sức ép chi phí vận tải và nguyên liệu tăng mạnh do biến động địa chính trị.

Chính phủ đã có những nỗ lực đột phá với tinh thần “vướng là gỡ” thông qua quy trình lập pháp thần tốc, điển hình là việc sửa Luật Thuế giá trị gia tăng ngay sau khi có hiệu lực, hay việc Thủ tướng Chính phủ quyết liệt đưa mức thuế xăng dầu về 0%. Đây là minh chứng cho một tư duy điều hành mới, sẵn sàng phá vỡ rào cản truyền thống.

Tuy nhiên, việc thực thi vẫn đáng lo ngại khi khối lượng văn bản quá lớn khiến các bộ không kịp ban hành hướng dẫn; chẳng hạn Luật Đầu tư có hiệu lực từ đầu năm 2026 nhưng thiếu Nghị định hướng dẫn khiến địa phương phải trả lại hồ sơ dự án, gây ùn tắc cho doanh nghiệp. Việc ban hành văn bản rút gọn có hiệu lực ngay như Nghị định số 46/2026/NĐ-CP ngày 26/1/2026 đôi khi cũng gây xáo trộn, khiến doanh nghiệp không kịp trở tay.

Về trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ đang đi quá nhanh so với cách tiếp cận truyền thống. Các hệ thống AI mới thậm chí đã khiến ngành ngân hàng phải “báo động đỏ” về bảo mật. Doanh nghiệp Việt Nam tuy năng động nhưng đang lo ngại về xu hướng sa thải nhân lực và rào cản về quy mô nhỏ và vừa khiến họ khó thuê nhân tài công nghệ cao. Đặc biệt, doanh nghiệp nội đang bị lép vế ngay trên sân nhà trước các tập đoàn xuyên quốc gia do chi phí tuân thủ quy định trong nước quá cao.

Muốn phát triển công nghệ, cần ban hành ít chính sách, hãy để không gian phát triển trước khi luật hóa. Theo đó, chúng ta nên áp dụng cách tiếp cận ‘Light-touch regulation’ (quản lý nhẹ nhàng) mang tính hỗ trợ và kiến tạo không gian thử nghiệm”.

“Đánh giá một cách khách quan và khoa học, chất lượng tăng trưởng của Việt Nam hiện nay vẫn chưa thực sự bền vững.

Thứ nhất, sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế diễn ra quá chậm; từ năm 2020 đến 2025, tỷ trọng ngành dịch vụ chỉ tăng thêm được một điểm phần trăm, trong khi mục tiêu của một nước công nghiệp hóa thì tỷ trọng này phải trên 60%.

Thứ hai, giá trị gia tăng trong nội ngành vẫn rất thấp. Việt Nam vẫn lệ thuộc quá mức vào khu vực FDI với mô hình gia công, lắp ráp là chính, chưa thể làm chủ công nghệ để đạt giá trị gia tăng cao. Tăng trưởng vẫn chủ yếu dựa vào chiều rộng mà thiếu chiều sâu.

Thứ ba, vấn đề năng suất. Đầu tư cho khoa học, công nghệ của Việt Nam hiện nay vẫn chưa đạt mức 2% GDP mục tiêu, trong khi mặt bằng thế giới là 2,2%. Đặc biệt, chỉ số TFP của Việt Nam tăng trưởng âm trong năm vừa qua phản ánh sự suy giảm vai trò của các yếu tố chiều sâu như công nghệ, quản trị và hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Thứ tư, mâu thuẫn với mục tiêu tăng trưởng xanh. Chúng ta đặt mục tiêu tăng trưởng cao nhưng càng tăng trưởng thì càng phát thải. Cường độ phát thải trên GDP của Việt Nam cao hơn mặt bằng chung khu vực và tốc độ tăng trưởng phát thải khoảng 6%/năm. Trong khi đó, các nguồn lực cho chuyển đổi xanh lại rất khiêm tốn: tín dụng xanh chỉ chiếm 4,2% tổng dư nợ và chỉ có 3,6% lao động liên quan đến lĩnh vực này.

Về khía cạnh kinh tế số, Việt Nam đã đặt mục tiêu kinh tế số chiếm khoảng 20% GDP vào năm 2025, nhưng hiện nay con số này mới chỉ là 14,02%, vẫn còn thiếu hụt 6 điểm phần trăm, khiến nó chưa đủ quy mô để tạo ra cú hích năng suất. Chúng ta đang chứng kiến sự bùng nổ của thương mại điện tử và logistics, nhưng mảng quan trọng nhất là sản xuất thông minh và nông nghiệp thông minh lại phát triển rất hạn chế.

Tôi cho rằng cần phải đặt kinh tế số và chuyển đổi xanh trong một tổng thể cơ cấu lại nền kinh tế gắn với mô hình phát triển mới. Theo đó, cần đầu tư mạnh mẽ vào ngành công nghiệp chế biến, chế tạo – ngành đóng góp GDP lớn nhất – để nâng cao năng suất và tăng cường khả năng tự chủ thay vì phụ thuộc vào khối FDI.

Việt Nam cũng cần một lộ trình ưu tiên, trong đó, ngành nào “khỏe” như dịch vụ, du lịch thì đi trước, ngành khó như nông nghiệp thì đi sau bởi việc tiếp cận của nông dân, nhất là ở vùng cao còn nhiều hạn chế. Tăng trưởng cao trong giai đoạn tới bắt buộc phải gắn liền với chuyển đổi số và chuyển đổi xanh mới có thể đi dài và bền vững”.

“Theo tôi, nên tập trung vào các vấn đề cần xử lý để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 – một đích đến đầy kỳ vọng nhưng có cơ sở từ kết quả hơn 8% của năm 2025. Việt Nam có những tiền đề thể chế rất tốt từ các Nghị quyết của Bộ Chính trị và Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Tuy nhiên, tôi cho rằng vấn đề lớn nhất hiện nay nằm ở khâu thực thi chứ không phải ở khâu thiết kế chính sách.

Việt Nam là một trong những quốc gia được đánh giá có tốc độ xây dựng chính sách rất nhanh nhưng chính sự thần tốc này lại dẫn đến sai sót ở các văn bản hướng dẫn cấp thấp hơn, trong khi vai trò của dữ liệu thời gian thực vẫn còn mờ nhạt. Năm 2025, có 173 văn bản ban hành chậm hơn hiệu lực của luật; năm 2026 với khối lượng khổng lồ gần 90 luật mới, nếu không có văn bản hướng dẫn kịp thời, cơ hội của nền kinh tế sẽ vụt mất.

Thêm vào đó là tâm lý “ngại” của cán bộ thực thi. Như trường hợp một dự án tài trợ 4 tỷ đồng cho sáng kiến số đã bị đình trệ chỉ vì cơ quan thẩm định không dám làm do không biết dựa vào đâu để định giá giá trị của các dòng code.

Về mức độ sẵn sàng cho kinh tế số, dù có tốc độ thay đổi chính sách nhanh nhất khu vực, nhưng khả năng hấp thụ của doanh nghiệp vẫn là một dấu hỏi lớn khi 48% doanh nghiệp nhỏ và vừa đã từ bỏ giải pháp chuyển đổi số ngay sau dịch Covid-19. Chúng ta đang thảo luận nhiều về giao kết hợp đồng trên nền tảng số, nhưng việc thực thi và giải quyết tranh chấp sau đó dường như vẫn bị bỏ ngỏ.

Tôi tin rằng cơ chế thử nghiệm (Sandbox) sẽ đóng vai trò quan trọng trong thời gian tới để gắn kết kinh tế số với đổi mới sáng tạo. Theo đó, cần có những Sandbox về tài chính cho tài sản trí tuệ – cho phép dùng trí tuệ để thế chấp vay vốn – hay các Sandbox về dịch chuyển dữ liệu xuyên biên giới tại các khu thương mại tự do để tránh rào cản từ các quy định bảo vệ dữ liệu hiện hành.

Tuy nhiên, cần tránh “bẫy Sandbox”, đó là tâm lý: thử nghiệm nên không cần vội, dẫn đến việc nghiên cứu Sandbox còn lâu hơn cả luật bình thường hoặc dùng Sandbox để trì hoãn những việc lẽ ra có thể luật hóa ngay”.

“Kinh tế số thực chất là việc ứng dụng hiệu quả công nghệ số để thay đổi mô hình tăng trưởng, đó là trách nhiệm chung của toàn xã hội chứ không phải của riêng một cơ quan nào. Theo Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, chúng ta tập trung vào 5 trụ cột: thể chế, nhân lực, hạ tầng, dữ liệu và công nghệ chiến lược, trong đó thể chế phải là điều kiện tiên quyết và đi trước một bước. Chính sách được ban hành nhanh nhưng đưa vào cuộc sống là việc khó, vì đặc thù kinh tế số thay đổi từng ngày. Chúng tôi đang cùng các bộ, ngành hướng tới các Sandbox cụ thể, như mô hình “Kinh tế hàng không tầm thấp” tại Điện Biên để rút kinh nghiệm và lan tỏa.

Về dữ liệu, đây là tư liệu sản xuất mới, nhưng vướng mắc hiện nay là làm sao khai phá được dữ liệu mà vẫn đảm bảo cân đối giữa an ninh quốc phòng và phát triển kinh tế.

Về công nghệ chiến lược, cần tránh việc gia công giá trị gia tăng thấp, mà phải thực sự kiểm soát và làm chủ theo danh mục công nghệ đã được Thủ tướng ban hành.

Về mặt điều phối, không cần quá nhiều cơ quan chồng chéo gây khó khăn trong triển khai. Hiện nay, hệ thống chỉ đạo đã được thiết lập xuyên suốt từ Ban Chỉ đạo Trung ương, do lãnh đạo cao nhất của Đảng và Nhà nước trực tiếp chỉ đạo, đến các ban ngành địa phương. Trong đó, kinh tế số là một mắt xích quan trọng.

Để đạt hiệu quả thực chất, mỗi bộ, ngành phải cụ thể hóa mục tiêu số vào chương trình hành động, có cơ chế đo lường định kỳ và gắn chặt với trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu. Chúng tôi đang cấp tốc hoàn thiện các Nghị định hướng dẫn để khi luật có hiệu lực là thực thi được ngay. Đồng thời, Bộ Khoa học và Công nghệ đang tập trung xây dựng Chương trình phát triển Kinh tế số và Xã hội số giai đoạn mới nhằm thể hiện rõ nét trách nhiệm của từng thành phần trong nền kinh tế và tạo ra chuyển biến thực chất hơn là chỉ chú trọng số lượng văn bản”.

“Câu hỏi về việc cân bằng giữa hỗ trợ tăng trưởng và ổn định vĩ mô là một vấn đề rất rộng, nhưng nếu nhìn vào các rủi ro hệ thống từ chính sách tiền tệ và đầu tư công có thể thấy hiện nay, chiến lược của Việt Nam đang dựa quá lớn vào các dự án hạ tầng khổng lồ. Theo kế hoạch đầu tư trung hạn 2026 - 2030, Việt Nam cần tới 38,5 triệu tỷ đồng (một con số quá lớn so với mức vài trăm nghìn tỷ đồng của 10 năm trước), trong đó riêng đầu tư công chiếm 8,2 triệu tỷ đồng.

Như vậy, tổng đầu tư toàn xã hội cần thiết trong 5 năm tới ước tính chiếm khoảng 39 - 40% GDP mỗi năm, trong khi hiện nay chỉ khoảng 30%. Với đầu tư công 8,2 triệu tỷ đồng cũng sẽ nâng thâm hụt ngân sách lên khoảng 5% GDP/năm, so với mức 3% hiện tại. Điều này có thể tạo ra sự thiếu hụt trong cân đối tiết kiệm - đầu tư trong nước, buộc phải vay nợ nước ngoài hoặc phụ thuộc vào thị trường chứng khoán. Hệ quả tất yếu là thâm hụt thương mại khổng lồ vì các dự án lớn như đường sắt cao tốc hay điện hạt nhân đòi hỏi nhập khẩu máy móc thiết bị rất lớn, gây sức ép tỷ giá rất lớn.

Cần lưu ý bài học giai đoạn 2006 - 2012 khi đầu tư công nở rộ sau gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) đã để lại những hậu quả như thế nào. Khi nhu cầu vốn quá lớn mà tiết kiệm trong nước không đủ, sức ép sẽ dồn lên hệ thống ngân hàng, dẫn đến cuộc đua lãi suất và lạm phát hai con số. Nếu Ngân hàng Trung ương quá dễ dãi trong việc đáp ứng tín dụng, tiền sẽ mất giá, khi đó người dân sẽ không đổ vốn vào sản xuất nữa mà chuyển sang trú ẩn vào ngoại tệ, vàng và bất động sản.

Điều đáng quan ngại là xu hướng thúc đẩy đầu tư qua các dự án BT. Thực tế, phần lớn các dự án này bản chất là bất động sản, không phục vụ sản xuất hàng hóa để thu ngoại tệ mà rủi ro là kích hoạt các vòng xoáy bong bóng.

Các quốc gia thành công như Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc đều thực hiện chiến lược đầu tư hạ tầng dựa trên nền sản xuất hàng hóa hướng về xuất khẩu mạnh mẽ để tạo thặng dư ngoại tệ khổng lồ làm nguồn lực.

Trong khi đó, thặng dư thương mại của Việt Nam hiện nay lại chủ yếu là khối FDI – chiếm tới 80% giá trị xuất khẩu trong quý 1/2026. Việt Nam chỉ thu được phần nhỏ từ thuế và nhân công rẻ, trong khi lợi nhuận FDI lại có xu hướng chảy ra nước ngoài do chênh lệch lãi suất.

Vì vậy, Việt Nam cần có những đột phá chính sách như ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp nội địa xuất khẩu thông qua ưu đãi vốn dài hạn, nội địa hóa nguyên liệu và xây dựng thương hiệu quốc gia như mô hình quả Kiwi của New Zealand. Chính sách tiền tệ lúc này phải là “mỏ neo” ổn định, tỷ giá phải linh hoạt để hấp thụ cú sốc, tránh lặp lại bài học khủng hoảng Thái Lan năm 1997 do sự cứng nhắc trong điều hành”.

Thực phẩm và đồ uống: Lĩnh vực năng động và thiết yếu nhất trên toàn cầu

Thu, 23 Apr 2026 01:00:00 GMT

Những tiến bộ công nghệ trong chế biến và đóng gói cũng đang nâng cao hiệu quả sản xuất và thời hạn sử dụng của các mặt hàng. Tuy nhiên, thị trường phải đối mặt với những thách thức như sự phức tạp về quy định, gián đoạn chuỗi cung ứng và chi phí nguyên vật liệu ngày càng tăng. Mặc dù có những trở ngại này, ngành FB vẫn kiên cường với tiềm năng mạnh mẽ ở các thị trường mới nổi và các kênh bán lẻ kỹ thuật số.

Củng cố “lá chắn” năng lượng quốc gia

Thu, 23 Apr 2026 00:00:00 GMT

Những cú sốc từ xung đột quốc tế không chỉ đẩy chi phí nhiên liệu, lãi suất và tỷ giá tăng vọt, mà còn bộc lộ những “lỗ hổng” trong hạ tầng dự trữ quốc gia của Việt Nam. Trước yêu cầu cấp bách về việc khẩn trương hoàn thiện hệ thống kho dự trữ dầu thô và xăng dầu tại các địa điểm chiến lược như Nghi Sơn, Dung Quất, các chuyên gia nhấn mạnh cần một tư duy quản trị tổng thể và nhất quán...

“Trong thời gian qua, công tác dự trữ quốc gia luôn nhận được sự quan tâm từ Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, thể hiện rõ nét qua việc phê duyệt Chiến lược phát triển dự trữ quốc gia đến năm 2030 tại Quyết định 305/QĐ-TTg ban hành ngày 12/4/2024. Chiến lược này đã xác định lộ trình phát triển dự trữ đối với nhiều mặt hàng thiết yếu, trong đó nhấn mạnh đến mặt hàng xăng dầu và dầu thô.

Trước đó, ngày 18/7/2023, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 861/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch hạ tầng dự trữ, cung ứng xăng dầu, khí đốt quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đây là một trong 38 quy hoạch ngành quốc gia trọng điểm, tạo cơ sở pháp lý để Bộ Công Thương phối hợp cùng các bộ, ngành và địa phương triển khai xác định địa điểm, quy mô cũng như lộ trình đầu tư hệ thống kho dự trữ đồng bộ.

Về tình hình thực hiện, trong khi hệ thống kho dự trữ sản phẩm xăng dầu đã được các đơn vị đầu mối đầu tư xây dựng khá mạnh mẽ, thì hạ tầng dự trữ dầu thô hiện vẫn chủ yếu gắn liền với các nhà máy lọc dầu như Dung Quất và Nghi Sơn. Trước thực tế đó, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo và giao Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng quốc gia Việt Nam (PetroVietnam) nghiên cứu đề án đầu tư xây dựng kho dự trữ dầu thô tại Nghi Sơn. Yêu cầu đặt ra là phải xác định cụ thể quy mô, phân kỳ đầu tư, nguồn vốn và lộ trình triển khai; đồng thời đề xuất các cơ chế, chính sách ưu đãi nhằm tháo gỡ những vướng mắc về vận hành và quản lý dầu thô dự trữ vốn đang được dư luận quan tâm.

Song song với dự án tại Nghi Sơn, Thủ tướng cũng giao Bộ Công Thương tiếp tục phối hợp với các bên liên quan để nghiên cứu, triển khai hạ tầng dự trữ tại các địa điểm chiến lược khác như Dung Quất và Long Sơn theo đúng quy hoạch ngành quốc gia. Việc thực hiện đồng bộ giữa Chiến lược dự trữ quốc gia và Quy hoạch hạ tầng sẽ là yếu tố then chốt giúp sớm hoàn thiện hệ thống dự trữ năng lượng, đáp ứng các mục tiêu an ninh năng lượng đã được phê duyệt”.

“Để giải quyết căn cơ vấn đề xăng dầu và năng lượng hiện nay, Việt Nam cần một tư duy tổng thể, phân định rõ ràng giữa các kịch bản ngắn hạn, trung hạn và dài hạn thay vì cách tiếp cận mang tính tình thế.

Hiện nay, các giải pháp ngắn hạn chủ yếu tập trung vào các công cụ can thiệp trực tiếp của Nhà nước như ngoại giao kinh tế hay giảm thuế, phí xăng dầu để hỗ trợ thị trường. Tuy nhiên, cần xác định rõ thời hạn của các biện pháp này và cần có kế hoạch cụ thể cho giai đoạn trung hạn thay vì chỉ dừng lại ở các bước ứng phó tức thời. Một hệ thống chính sách năng lượng bền vững phải dựa trên ba trụ cột chính.

Thứ nhất, đảm bảo và đa dạng hóa nguồn cung. Đây là yếu tố then chốt, đòi hỏi chúng ta phải vừa đảm bảo nguồn cung truyền thống, vừa nỗ lực đa dạng hóa, cơ cấu lại các loại hình năng lượng mới.

Thứ hai, chuyển đổi cơ cấu và tiết kiệm năng lượng. Trong cả trung và dài hạn, cần thúc đẩy việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả từ phía người dân đến doanh nghiệp. Song, thách thức thực tế hiện nay là việc chuyển đổi sang xe điện không hề đơn giản, vì sẽ tạo áp lực rất lớn lên hệ thống truyền tải và điều độ điện lưới khi nhu cầu sạc tăng vọt. Do đó, cần chính sách khuyến khích điện mặt trời áp mái cho hộ gia đình để giải quyết nhu cầu tại chỗ trong ngắn hạn.

Thứ ba, cải cách cơ chế giá và điều tiết nhu cầu. Chúng ta cần thay đổi cấu trúc giá điện, đặc biệt là xóa bỏ việc bù chéo giữa điện công nghiệp và điện sinh hoạt. Cần áp dụng cơ chế giá theo khung giờ (cao điểm và thấp điểm) để điều chỉnh hành vi tiêu dùng. Hiện nay, việc thiếu hệ thống đồng hồ đo điện theo giờ khiến người dân không có động lực thay đổi giờ giấc sử dụng thiết bị (như máy giặt, máy sấy), dẫn đến khó khăn trong việc điều tiết phụ tải hệ thống.

Đặc biệt, vấn đề cốt yếu nhất mà Việt Nam đang thiếu là tính nhất quán trong chính sách. Trong quan hệ đối tác, việc thay đổi đối tác cung ứng xăng dầu hay đột ngột dừng các dự án điện lớn dễ tạo ra tâm lý e ngại cho các đối tác quốc tế về sự ổn định của thị trường Việt Nam.

Trong điều hành ngành, chính sách đối với điện gió, điện mặt trời thời gian qua có hiện tượng lúc mở ra quá rộng với giá cao, lúc lại thắt chặt quá mức. Điều này cho thấy sự thiếu hụt các tính toán chi tiết và kịch bản ứng phó bài bản.

Nếu không sớm xây dựng được các kịch bản chi tiết và duy trì tính nhất quán trong điều hành, chúng ta sẽ mãi ở trong tình thế “ăn đong”, bị động trước mọi biến động của thị trường năng lượng thế giới”.

“Hiện nay, một trong những vấn đề quan trọng là chiến lược dự trữ năng lượng quốc gia. Các quốc gia thành viên IEA (Cơ quan Năng lượng quốc tế) đều duy trì mức dự trữ ít nhất 90 ngày để bình ổn thị trường khi khủng hoảng. Tại Việt Nam, nguy cơ không chỉ nằm ở giá cả mà là sự thiếu hụt nhiên liệu. Năng lực sản xuất dầu diesel trong nước hiện chỉ đáp ứng được hơn 10%, phần lớn vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu. Nếu hệ thống logistics (gồm: đường sắt, đường thủy và hàng không) ngưng trệ do thiếu dầu diesel, nền kinh tế sẽ tê liệt.

Câu chuyện về chuyển đổi Net Zero là một quá trình rất dài, có thể đến năm 2050 hoặc kéo dài hơn nữa, tùy theo lộ trình của Chính phủ. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, đây là một áp lực cực kỳ lớn khi đặt vào bài toán an ninh năng lượng. Làm sao để đảm bảo cung ứng, làm sao để chúng ta vẫn tồn tại được trước những cú sốc của thị trường thế giới?

Ngoài ra, các nhà hoạch định chính sách còn đối mặt với sức ép thuế quan từ các đối tác lớn như Hoa Kỳ. Việc nhập khẩu LNG đôi khi không chỉ là bài toán năng lượng mà còn là công cụ để cân bằng thương mại, tránh bị áp thuế cao gây ảnh hưởng đến thị trường xuất khẩu và lao động trong nước.

Từ thực tế này, chúng ta cần rà soát và đánh giá lại tất cả các chiến lược phát triển năng lượng, cần tránh phụ thuộc quá nhiều vào nguồn nhập khẩu như LNG vì rủi ro rất cao.

Quyết sách về Net Zero là đúng, nhưng có lẽ hơi nhanh so với năng lực hiện tại của Việt Nam. Do đó, chúng ta cần cân nhắc điều chỉnh lộ trình thời gian sao cho phù hợp, đảm bảo vừa chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh, vừa giữ vững an ninh năng lượng quốc gia”.

“Cuộc xung đột hiện nay không chỉ là một vấn đề địa chính trị mà còn trực tiếp tạo ra áp lực tài chính nặng nề lên mọi thành phần kinh tế, từ doanh nghiệp đến người dân.

Cụ thể, cuộc xung đột đẩy nhanh tốc độ tăng lãi suất của chúng ta lên rất mạnh. Theo tính toán, với tổng dư nợ của toàn nền kinh tế vào khoảng 18 triệu tỷ đồng, chỉ cần lãi suất tăng thêm 1% mỗi năm, thì mỗi tháng các đối tượng vay vốn (đặc biệt là doanh nghiệp và người đầu tư bất động sản) phải chi trả thêm từ 30 đến 35 nghìn tỷ đồng. Nếu tình trạng lãi suất cao duy trì suốt cả năm 2026, tổng chi phí lãi vay phát sinh có thể chạm ngưỡng 300 đến 400 nghìn tỷ đồng vào cuối năm. Đây được coi là một con số “khổng lồ”, bào mòn lợi nhuận và nguồn lực tái đầu tư của doanh nghiệp.

Tiếp theo là chi phí đối với tỷ giá hối đoái. Chỉ trong 3 tháng đầu năm 2026, tỷ giá USD đã tăng 2,1%, trong đó có 1,4% là do tác động kể từ khi xung đột Trung Đông nổ ra. Với kim ngạch xuất khẩu 122 tỷ USD trong quý 1/2026, tỷ giá tăng giúp các doanh nghiệp xuất khẩu hưởng lợi khoảng 2,5 tỷ USD, nhưng ở chiều ngược lại, các nhà nhập khẩu phải chi thêm khoảng 2,6 tỷ USD.

Nền kinh tế Việt Nam nhập khẩu rất nhiều nguyên vật liệu, máy móc để phục vụ chính việc chế biến và xuất khẩu. Do đó, cái lợi từ tỷ giá không thể bù đắp được chi phí đầu vào tăng cao, biến đây trở thành một gánh nặng khác đối với nền kinh tế.

Một chi phí nữa là tiêu thụ xăng dầu của Việt Nam. Nếu nhìn toàn bộ nền kinh tế, con số này cũng rất đáng kể. Năm 2025, chúng ta nhập khoảng 26 đến 28 triệu m3/tấn xăng dầu. Tính riêng từng tháng, phải nhập khoảng 2,2 triệu m3/tấn. Nếu lấy chi phí bình quân của Petrolimex thì con số 2,2 triệu này trước khi cuộc xung đột xảy ra, tổng chi phí để nhập số hàng này là khoảng 50 nghìn tỷ đồng (xấp xỉ 2 tỷ USD).

Như vậy, chỉ cần giá xăng dầu tăng thêm 10%, nền kinh tế phải gánh thêm 5.000 tỷ đồng mỗi tháng. Tương tự, với mức tăng 20% và 30%, chi phí phát sinh sẽ tương ứng ở mức 10.000 tỷ đồng và 15.000 tỷ đồng. Tính chung cả năm, với mức giá xăng dầu này, nền kinh tế chúng ta sẽ tăng chi phí khoảng 150.000 tỷ đồng. Tổng hợp các con số trên cho thấy tổng chi phí phát sinh đối với nền kinh tế Việt Nam do tác động của cuộc xung đột này có thể khoảng 40 đến 50 tỷ USD. Con số này tương đương với khoảng 8 - 10% GDP của chúng ta trong năm nay.

Những tác động này sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng, động cơ tiêu dùng và ý định đầu tư. Vì vậy tôi khuyến nghị cần sớm có các biện pháp đảm bảo an ninh năng lượng và hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua “cơn bão” chi phí này, giảm thiểu rủi ro cho nền kinh tế”.

Nội dung đầy đủ các bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 16-2026 phát hành ngày 20/04/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây :

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-16-2026.html

Đón đọc Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 16-2026

Sun, 19 Apr 2026 01:08:00 GMT

Mời quý độc giả đón đọc Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 16-2026 phát hành ngày 20/04/2025 với nhiều chuyên mục hấp dẫn...

Bạn đọc thân mến,

Sức nóng vật lý của cuộc chiến ở Trung Đông trong hơn 50 ngày qua đã làm gia tăng “cơn khát” năng lượng toàn cầu, buộc các nền kinh tế phải điều chỉnh chiến lược an ninh năng lượng.

Việt Nam từ rất lâu đã luôn chú ý bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Gần đây nhất là hai nghị quyết của Bộ Chính trị về vấn đề này: Nghị quyết số 55-NQ/TW, ban hành ngày 11/2/2020 về định hướng chiến lược phát triển năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết số 70-NQ/TW, ban hành ngày 20/8/2025, về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Nghị quyết 70 xác định mục tiêu tổng quát đến năm 2030 là “bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia; cung cấp năng lượng đầy đủ, ổn định, chất lượng cao, giảm phát thải cho phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, nâng cao đời sống người dân, bảo vệ môi trường sinh thái. Từng bước chuyển đổi năng lượng đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước và cam kết quốc tế”.

Đó là các định hướng quan trọng để phát triển và bảo đảm an ninh năng lượng cho đất nước, cả trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.

Tuy nhiên, khi cuộc xung đột quân sự ở Trung Đông làm thay đổi diện mạo bản đồ nguồn cung năng lượng thế giới, tạo ra cuộc khủng hoảng năng lượng lớn chưa từng có trong nhiều thập kỷ qua, Việt Nam cũng như hầu hết các quốc gia khác phải thực hiện khẩn cấp các giải pháp trước mắt, nhằm duy trì và giữ ổn định “mạch đập” của nền kinh tế.

Ở tầm vĩ mô, Đảng và Nhà nước ta đã phản ứng rất kịp thời, nhanh chóng chỉ đạo thực hiện linh hoạt và có hiệu quả tức thì các chính sách bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, trước mắt là bảo đảm ổn định các hoạt động kinh tế - xã hội và quốc phòng - an ninh.

Hợp tác quốc tế để góp phần giải quyết cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay là một trong những lựa chọn đúng hướng. Tham dự và phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh trực tuyến Cộng đồng phát thải ròng bằng 0 châu Á (AZEC) mở rộng về tự chủ năng lượng, do Nhật Bản tổ chức ngày 15/4/2026, theo lời mời của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đề xuất 3 định hướng hợp tác quan trọng để giải quyết các vấn đề năng lượng và duy trì chuỗi cung ứng, trong đó nhấn mạnh tăng cường hợp tác và phối hợp chính sách giữa các nước nhằm đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, thuận lợi hóa thương mại và duy trì ổn định, thông suốt các chuỗi cung ứng.

Góp phần “giải bài toán” an ninh năng lượng của Việt Nam trước “cú sốc” Hormuz, ngày 17/4/2026, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/Vneconomy đã tổ chức tọa đàm về các giải pháp ứng phó của Việt Nam, trong đó tập trung phân tích những tác động trực tiếp và gián tiếp từ cuộc xung đột tại Trung Đông đối với nguồn cung năng lượng của Việt Nam, nhất là đánh giá mức độ phụ thuộc của Việt Nam vào nguồn dầu thô nhập khẩu từ khu vực Trung Đông; phân tích ảnh hưởng của giá dầu thế giới đến chỉ số giá tiêu dùng (CPI), lạm phát, chi phí sản xuất tại Việt Nam; phân tích khả năng rủi ro đối với các doanh nghiệp hạ nguồn (lọc hóa dầu) khi nguồn cung nguyên liệu đầu vào bị gián đoạn; đồng thời, đề xuất các giải pháp, như: điều tiết và điều chỉnh cấu trúc thị trường xăng dầu trong nước (bổ sung nguồn cung xăng sinh học E10), xây dựng và nâng cao năng lực dự trữ dầu mỏ, xăng dầu quốc gia để đối phó với các tình huống khẩn cấp trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn...

Để bạn đọc có thêm thông tin cập nhật về vấn đề an ninh năng lượng cho Việt Nam trong tình hình nguồn cung thế giới bị “nghẽn” ở Trung Đông, Tạp chí Kinh tế Việt Nam số ra tuần này tập trung cho tiêu điểm “Cú sốc Hormuz: Bài toán an ninh năng lượng cho Việt Nam”.

Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

-Tạp chí Kinh tế Việt Nam - VnEconomy

[Trực tiếp] Tọa đàm: “Cú sốc” Hormuz: Bài toán an ninh năng lượng cho Việt Nam

Fri, 17 Apr 2026 01:56:49 GMT

Tọa đàm: “Cú sốc” Hormuz: Bài toán an ninh năng lượng cho Việt Nam do Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy tổ chức và phát livestream trên nền tảng VnEconomy.vn, FanPage VnEconomy vào lúc 09h00 ngày 17/4/2026...

Tọa đàm sẽ tập trung vào 4 nội dung chính:

Thứ nhất: Phân tích bối cảnh và tầm quan trọng của Eo biển Hormuz.

Nhận diện rủi ro: Cung cấp cái nhìn về vị thế của eo biển Hormuz – “yết hầu” năng lượng thế giới, nơi lưu thông khoảng 20-30% lượng dầu thô toàn cầu.

Thứ hai: Phân tích những tác động trực tiếp và gián tiếp đến Việt Nam.

An ninh nguồn cung: Đánh giá mức độ phụ thuộc của Việt Nam vào nguồn dầu thô nhập khẩu từ khu vực Trung Đông.

Biến động kinh tế vĩ mô: Phân tích sự ảnh hưởng của giá dầu thế giới đến chỉ số giá tiêu dùng (CPI), lạm phát, chi phí sản xuất tại Việt Nam.

Chuỗi cung ứng: Phân tích các rủi ro đối với các doanh nghiệp hạ nguồn (lọc hóa dầu) khi nguyên liệu đầu vào bị gián đoạn.

Thứ ba: Chuyển đổi từ xăng khoáng truyền thống sang xăng sinh học E10.

Tập trung phân tích, đánh giá sự cần thiết của việc đẩy mạnh chuyển đổi từ xăng khoáng truyền thống sang xăng sinh học E10 nhằm giảm phụ thuộc vào dầu mỏ và xăng khoáng nhập khẩu, đồng thời giúp hệ thống năng lượng trở nên linh hoạt và tự chủ hơn trước các cú sốc thị trường quốc tế.

Thứ tư: Tập trung đánh giá, phân tích và đưa ra các giải pháp về việc xây dựng và nâng cao năng lực dự trữ dầu mỏ, xăng dầu quốc gia để đối phó với các tình huống khẩn cấp trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.

Tọa đàm sẽ có sự tham gia của các chuyên gia:

- Ông Nguyễn Anh Tuấn, Trưởng phòng quản lý kinh doanh xăng dầu và khí, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương

- Ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam.

- PGS.TS. Phạm Hoàng Lương, Giảng viên cao cấp Đại học Bách khoa Hà Nội, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam.

- Ông Nguyễn Xuân Hùng, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam.

- Nhà báo Ngô Xuân Vũ, Phó Tổng thư ký Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy, điều hành buổi tọa đàm.

Trân trọng kính mời quý độc giả theo dõi!

-Tạp chí Kinh tế Việt Nam/Vneconomy

Quản trị dữ liệu để vượt qua rào cản phòng vệ thương mại

Thu, 16 Apr 2026 00:00:00 GMT

Trao đổi với Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy, ông Chu Thắng Trung, Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương), khẳng định: “Để không bị loại khỏi cuộc chơi, doanh nghiệp buộc phải từ bỏ tư duy ‘đến đâu đỡ đến đấy’ và bắt đầu đầu tư thực chất vào năng lực quản trị dữ liệu để tự bảo vệ mình”.

Trong những năm gần đây, số lượng các vụ việc điều tra phòng vệ thương mại đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam có xu hướng gia tăng rõ rệt. Ông có thể phác thảo bức tranh toàn cảnh hiện nay, đâu là những nhóm mặt hàng nằm trong “vùng đỏ” có nguy cơ cao nhất trong năm 2026?

Có thể khẳng định, sự gia tăng các vụ việc điều tra phòng vệ thương mại đối với hàng xuất khẩu của Việt Nam hiện nay đã trở thành một đặc điểm mang tính cấu trúc, chứ không còn là hiện tượng nhất thời. Khi quy mô xuất khẩu của chúng ta tăng nhanh, độ mở lớn và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, thì tần suất bị điều tra cũng tăng tỷ lệ thuận theo đó.

Tính đến đầu năm 2026, hàng xuất khẩu của Việt Nam đã phải đối mặt với khoảng 300 vụ việc điều tra phòng vệ thương mại từ 25 thị trường. Riêng năm 2025, chúng ta ghi nhận 23 vụ việc từ 12 thị trường nhắm vào hàng hóa Việt Nam. Các thị trường khởi xướng điều tra nhiều và thường xuyên là Hoa Kỳ, Ấn Độ, Mexico, Canada, Liên minh châu Âu, Úc, Malaysia và Thái Lan. Trong đó, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường giám sát rất chặt chẽ, không chỉ ở các vụ chống bán phá giá truyền thống mà còn mở rộng sang các biện pháp chống lẩn tránh, gian lận xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp.

Về ngành hàng, nhóm có rủi ro cao nhất trong năm 2026 vẫn là thép, nhôm, gỗ và sản phẩm gỗ, vật liệu xây dựng, cùng một số sản phẩm công nghiệp chế tạo. Đây đều là những ngành có kim ngạch lớn, tăng trưởng nhanh và gắn liền với các chuỗi cung ứng toàn cầu phức tạp. Áp lực phòng vệ thương mại chắc chắn sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong thời gian tới.

Bên cạnh những yếu tố khách quan từ thị trường quốc tế, đâu là những nguyên nhân chủ quan từ phía nội tại doanh nghiệp khiến hàng hóa của Việt Nam dễ rơi vào “tầm ngắm” của các vụ kiện, thưa ông?

Qua thực tế theo dõi, chúng tôi nhận thấy có ba nguyên nhân chủ quan cốt lõi.

Thứ nhất, tình trạng tăng trưởng xuất khẩu quá nhanh vào một thị trường trong thời gian ngắn, đặc biệt khi giá bán giảm thấp hoặc thị phần tăng đột biến. Đối với cơ quan điều tra nước ngoài, đây thường là tín hiệu để họ xem xét khả năng có hành vi bán phá giá hoặc gây thiệt hại cho ngành sản xuất nội địa của họ.

Thứ hai, năng lực quản trị hồ sơ, dữ liệu kế toán, truy xuất nguồn gốc và tuân thủ chuỗi cung ứng của không ít doanh nghiệp còn hạn chế. Khi bị yêu cầu cung cấp dữ liệu về giá thành, chi phí, cấu trúc giao dịch, xuất xứ nguyên liệu, tỷ lệ nội địa hóa hay quan hệ liên kết, nhiều doanh nghiệp chuẩn bị không kịp, số liệu thiếu nhất quán hoặc không đáp ứng đúng chuẩn mà cơ quan điều tra yêu cầu.

Thứ ba, tư duy “làm thị trường trước, xử lý rủi ro sau” của một bộ phận doanh nghiệp. Doanh nghiệp thường chưa coi phòng vệ thương mại là một nội dung quản trị rủi ro bắt buộc. Doanh nghiệp ký hợp đồng xuất khẩu nhưng chưa đánh giá đầy đủ về nguy cơ pháp lý của thị trường, chưa theo dõi các mặt hàng tương tự đang bị áp thuế với nước thứ ba và chưa xây dựng hệ thống lưu trữ chứng từ đủ mạnh để sẵn sàng giải trình. Chính những khoảng trống đó khiến doanh nghiệp dễ rơi vào thế bị động khi có vụ việc phát sinh. Trong bối cảnh các nước gia tăng giám sát thương mại, năng lực tuân thủ thực chất đã trở thành một phần của năng lực cạnh tranh.

Một trong những cáo buộc gây thiệt hại nặng nề cho uy tín hàng Việt là “lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại”. Cục Phòng vệ thương mại đã triển khai hệ thống cảnh báo sớm như thế nào để bảo vệ doanh nghiệp trước các vụ kiện “liên đới” này?

Đây là một trọng tâm lớn của Cục trong những năm qua. Hệ thống cảnh báo sớm của chúng tôi hiện nay đã chuyển từ tư duy bị động sang tư duy quản trị rủi ro chuỗi cung ứng. Chúng tôi đã triển khai hệ thống cảnh báo sớm đối với các mặt hàng có nguy cơ bị điều tra hoặc bị xem xét về hành vi lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại, gian lận xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp.

Hệ thống này được xây dựng theo hướng định kỳ cảnh báo các nhóm sản phẩm và thị trường có rủi ro cao, đồng thời cập nhật danh mục cảnh báo để doanh nghiệp theo dõi. Trước đây, Cục đã từng cảnh báo định kỳ đối với khoảng 30 nhóm sản phẩm tại các thị trường. Hiện nay, việc cảnh báo tiếp tục được cập nhật thông qua các thông báo chuyên đề và Bản tin Phòng vệ thương mại và Cảnh báo sớm hàng tuần của Cục.

Điểm quan trọng là cảnh báo hiện không chỉ dừng ở việc “nêu tên mặt hàng” mà đi kèm cả các dấu hiệu rủi ro cụ thể. Cơ quan quản lý cũng lưu ý rất rõ nguy cơ khi doanh nghiệp sử dụng nguyên liệu hoặc cấu phần chính nhập khẩu từ các thị trường đang bị áp thuế, rồi gia công tại Việt Nam để xuất sang thị trường thứ ba.

Bên cạnh cảnh báo, chúng tôi phối hợp chặt chẽ với các hiệp hội, các thương vụ Việt Nam ở nước ngoài và cộng đồng doanh nghiệp để tập huấn về cách lưu trữ hồ sơ truy xuất, rà soát nguồn nguyên liệu và chuẩn hóa chứng từ xuất xứ. Qua đó, giúp doanh nghiệp chủ động phòng ngừa từ sớm. Mục tiêu không chỉ là xử lý khi vụ việc xảy ra, mà còn hỗ trợ doanh nghiệp tự phòng ngừa và tránh bị cuốn vào các vòng xoáy điều tra “liên đới” ngay từ đầu.

Từ góc độ cơ quan quản lý, ông đánh giá như thế nào về năng lực ứng phó với các vụ kiện phòng vệ thương mại của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay? Đâu là điểm yếu lớn nhất của doanh nghiệp khi làm việc với cơ quan điều tra nước ngoài?

Năng lực ứng phó của doanh nghiệp Việt Nam đã được cải thiện đáng kể so với trước đây. Ngày càng có nhiều doanh nghiệp hiểu rằng phòng vệ thương mại không phải là chuyện “xa vời”, mà là một phần của hoạt động xuất khẩu. Một số ngành hàng lớn đã chủ động phối hợp với hiệp hội, thuê tư vấn pháp lý, tổ chức đầu mối dữ liệu và tham gia trả lời bản câu hỏi tương đối bài bản. Cục Phòng vệ thương mại cũng thường xuyên đồng hành, hỗ trợ xử lý vụ việc cùng các doanh nghiệp.

Tuy nhiên, điểm yếu lớn nhất của nhiều doanh nghiệp vẫn là thiếu hệ thống dữ liệu chuẩn hóa và thiếu tính nhất quán trong giải trình. Trong các vụ điều tra, cơ quan nước ngoài thường yêu cầu bộ dữ liệu rất chi tiết, từ chi phí sản xuất, chi phí bán hàng, giao dịch xuất khẩu, giao dịch nội địa, cơ cấu cổ đông, quan hệ liên kết đến nguồn gốc nguyên liệu. Nếu doanh nghiệp trả lời chậm, số liệu mâu thuẫn hoặc không chứng minh được bằng chứng từ gốc, cơ quan điều tra có thể sử dụng các dữ liệu sẵn có theo hướng bất lợi cho doanh nghiệp. Khi đó, hệ quả thường là biên độ thuế rất cao. Đây là rủi ro mang tính kỹ thuật nhưng lại quyết định gần như toàn bộ kết quả của vụ việc.

Ngoài ra, một hạn chế khác là nhiều doanh nghiệp vẫn chưa duy trì được cơ chế phối hợp nội bộ giữa các bộ phận xuất khẩu, kế toán, sản xuất, pháp chế và mua hàng. Trong khi đó, một vụ việc phòng vệ thương mại thực chất là bài kiểm tra tổng hợp về quản trị doanh nghiệp. Do vậy, nếu chỉ giao cho một bộ phận xử lý thì rất khó theo đuổi đến cùng.

Chúng tôi cho rằng trong giai đoạn tới, doanh nghiệp nào coi việc chuẩn bị dữ liệu và tuân thủ là “hạ tầng xuất khẩu” thì doanh nghiệp đó sẽ có sức chống chịu tốt hơn.

Từ thực tế thành bại của các ngành hàng trước các rào cản phòng vệ thương mại, ông có thể chia sẻ một ví dụ thành công điển hình gần đây và bài học cốt lõi từ sự phối hợp giữa Cục với doanh nghiệp là gì?

Một ví dụ tích cực gần đây là vụ việc Úc chấm dứt điều tra và không áp thuế chống bán phá giá đối với sản phẩm thép cốt bê tông cán nóng dạng thanh của Việt Nam.

Theo thông tin công bố chính thức, ngày 16/12/2025, Ủy ban Chống bán phá giá Úc đã ban hành thông báo chấm dứt một phần điều tra đối với Việt Nam và không áp thuế đối với sản phẩm này. Đây là kết quả rất đáng chú ý trong bối cảnh nhiều thị trường đang siết chặt điều tra đối với các sản phẩm kim loại và thép.

Từ góc độ quản lý nhà nước, bài học cốt lõi ở đây là khi doanh nghiệp hợp tác đầy đủ, cung cấp thông tin minh bạch, đúng thời hạn và có chiến lược theo đuổi vụ việc ngay từ sớm, thì khả năng đạt được kết quả tích cực là hoàn toàn có cơ sở.

Thực tiễn cho thấy cơ quan điều tra nước ngoài, nhất là ở những thị trường có quy trình minh bạch, vẫn xem xét rất kỹ dữ liệu và lập luận do doanh nghiệp, hiệp hội và cơ quan quản lý cung cấp. Nói cách khác, kết quả không chỉ phụ thuộc vào bối cảnh chính sách, mà còn phụ thuộc rất lớn vào chất lượng hợp tác và năng lực chứng minh của phía Việt Nam.

Vậy theo ông, các hiệp hội và doanh nghiệp cần thay đổi tư duy quản trị, chuỗi cung ứng và chiến lược giá như thế nào để chủ động giảm thiểu rủi ro bị điều tra phòng vệ thương mại trong tương lai?

Theo chúng tôi, điều quan trọng nhất là phải chuyển từ tư duy “xử lý vụ việc” sang tư duy “quản trị rủi ro phòng vệ thương mại”. Điều này có nghĩa là ngay từ khi xây dựng kế hoạch xuất khẩu, doanh nghiệp phải xem xét cả yếu tố pháp lý của thị trường, diễn biến điều tra đối với các sản phẩm tương tự, mức độ phụ thuộc vào một thị trường, cơ cấu nguồn nguyên liệu và khả năng bị nghi ngờ lẩn tránh. Nếu xuất khẩu tăng quá nhanh vào một thị trường hoặc phụ thuộc quá lớn vào một nhóm khách hàng, rủi ro sẽ tăng lên đáng kể.

Về chuỗi cung ứng, doanh nghiệp cần đầu tư mạnh hơn cho truy xuất nguồn gốc, minh bạch hóa nguyên liệu đầu vào, nâng tỷ lệ nội địa hóa thực chất và sàng lọc đối tác cung ứng. Trong bối cảnh các vụ việc chống lẩn tránh ngày càng gia tăng, “sản xuất tại Việt Nam” không chỉ là nhãn mác mà phải được chứng minh bằng dữ liệu, quy trình và giá trị gia tăng thực chất.

Về chiến lược giá, doanh nghiệp cũng không nên theo đuổi cạnh tranh bằng giá thấp bằng mọi giá. Trong nhiều trường hợp, giá xuất khẩu giảm quá thấp, tăng trưởng quá nhanh nhưng hồ sơ chi phí không đủ mạnh sẽ dễ tạo điều kiện cho nguyên đơn nước ngoài khởi kiện. Do đó, cần chuyển sang cạnh tranh bằng chất lượng, tiêu chuẩn, tiến độ giao hàng, dịch vụ và độ tin cậy, thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá.

Đồng thời, các hiệp hội cần đóng vai trò đầu mối hơn nữa trong việc chia sẻ dữ liệu ngành, phổ biến cảnh báo sớm, tổ chức tập huấn và kết nối doanh nghiệp với cơ quan quản lý. Khi doanh nghiệp, hiệp hội và cơ quan nhà nước hình thành được cơ chế phối hợp thường xuyên, bài bản, thì năng lực phòng vệ của toàn ngành sẽ được nâng cao.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 15-2026 phát hành ngày 13/04/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://vneconomy.vn/don-doc-tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-15-2026.htm

Quý 1/2026: Nền kinh tế vượt qua “cơn gió ngược”

Wed, 15 Apr 2026 08:06:17 GMT

Trước những “cơn gió ngược” từ rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng, nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong quý 2/2026 là phải bảo đảm bằng được nguồn cung đầu vào, ổn định an ninh năng lượng và logistics, đồng thời theo dõi sát diễn biến cầu thế giới để có phản ứng chính sách phù hợp.

Kết quả tăng trưởng GDP quý 1/2026 là khá tích cực trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động khó lường. Theo bà, động lực tăng trưởng hiện tại đến từ những yếu tố nào?

Kết quả tăng trưởng GDP ước đạt 7,83% trong quý 1/2026 thực sự là một tín hiệu phản ánh những nỗ lực rất lớn trong công tác điều hành kinh tế vĩ mô và tinh thần vượt khó của toàn xã hội. Đáng chú ý là sự tăng trưởng khá đồng đều ở cả ba khu vực trọng yếu: nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,58%; công nghiệp và xây dựng tăng 8,92%; dịch vụ tăng 8,18%.

Tuy nhiên, khi bóc tách chi tiết cấu trúc tăng trưởng này từ cả phía cung và phía cầu, bức tranh kinh tế hiện ra với nhiều mảng màu đan xen, có điểm sáng nhưng vẫn bộc lộ sự thiếu đồng đều.

Nhìn từ phía cung, động lực vẫn đang tập trung mạnh vào một số ngành chủ lực, trong khi nhiều khu vực khác chưa có sự phục hồi tương xứng. Cụ thể, nông, lâm nghiệp và thủy sản tiếp tục khẳng định vai trò là “trụ đỡ” ổn định của nền kinh tế. Trong khi đó, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục đóng vai trò là “đầu tàu” dẫn dắt khi đạt mức tăng trưởng ấn tượng 9,73%, đóng góp lớn nhất (2,57 điểm phần trăm) vào mức tăng trưởng chung.

Diễn biến này phản ánh sự phục hồi tích cực của các đơn hàng xuất khẩu và năng lực sản xuất, đặc biệt tập trung ở các ngành điện tử, dệt may và sản xuất kim loại. Ngành khai khoáng cũng là một điểm nhấn khi tiếp tục duy trì đà tăng trưởng dương kể từ quý 4/2025, đạt mức 5,42%.

Ở khu vực dịch vụ, sức cầu nội địa phục hồi được thể hiện qua mức tăng 9,62% của ngành bán buôn, bán lẻ, sửa chữa ô tô, mô tô, xe máy, đóng góp 1,15 điểm phần trăm. Một diễn biến mang tính cơ cấu đáng mừng là sự tăng trưởng ổn định của các ngành dịch vụ có hàm lượng tri thức cao như chuyên môn khoa học, công nghệ, giáo dục, bước đầu cho thấy sự chuyển dịch nền kinh tế theo hướng chất lượng cao hơn.

Tuy nhiên, nhiều ngành quan trọng lại chưa bứt phá như kỳ vọng: xây dựng chỉ tăng 8,36%; vận tải kho bãi tăng 8,95%; dịch vụ lưu trú và ăn uống tăng 7,49%; kinh doanh bất động sản vẫn khá trầm lắng ở mức 4,71%; thông tin, truyền thông tăng 7,65% và hoạt động hành chính, dịch vụ hỗ trợ tăng 7,06%.

Nhìn từ phía cầu, tiêu dùng nội địa tiếp tục là điểm sáng đáng ghi nhận với mức tăng 8,45%. Đặc biệt, tiêu dùng cuối cùng của Nhà nước tăng vọt 11,66%. Mức tăng này phản ánh xu hướng mở rộng chi ngân sách để phục vụ các nhiệm vụ chính trị - hành chính cốt lõi, điển hình như công tác tổ chức Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, bầu cử các cấp, cũng như chi phí ổn định bộ máy sau quá trình sáp nhập đơn vị hành chính. Khu vực công đang thể hiện rõ vai trò dẫn dắt trong việc kích thích tổng cầu.

Tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình tăng 7,95%, chủ yếu nhờ hiệu ứng mùa vụ từ kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài. Đáng chú ý, cơ cấu tiêu dùng đang có sự dịch chuyển rõ nét theo hướng hiện đại và bền vững, ưu tiên các sản phẩm thân thiện môi trường (xe điện, thiết bị tiết kiệm năng lượng) và các dịch vụ trải nghiệm (du lịch, giải trí).

Bên cạnh đó, tích lũy tài sản tăng 7,18%, cho thấy nỗ lực giải ngân vốn đầu tư công và mở rộng sản xuất. Tuy nhiên, hiệu quả đầu tư và tốc độ lan tỏa vẫn còn hạn chế, chưa tạo đủ “cú hích” mạnh cho các ngành liên quan. Về khu vực ngoại thương, xuất nhập khẩu tiếp tục tăng mạnh (xuất khẩu tăng 19,1%, nhập khẩu tăng 27,0%). Trong đó, nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu phản ánh nhu cầu đầu vào cho sản xuất đang phục hồi, nhưng đồng thời cũng cho thấy một hạn chế tồn tại nhiều năm của nền kinh tế: giá trị gia tăng trong nước còn mỏng và nền kinh tế vẫn phụ thuộc lớn vào nguyên vật liệu nhập khẩu.

Nhìn chung, diễn biến kinh tế quý 1/2026 vẫn dựa chủ yếu vào các động lực truyền thống như sản xuất - xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng nội địa. Các động lực mới như khoa học công nghệ, kinh tế số đã cải thiện nhưng mới chỉ đóng vai trò hỗ trợ, chưa đủ lớn để trở thành động lực dẫn dắt thực sự.

Dù mức tăng 7,83% của quý 1/2026 là mức tăng tích cực, nhưng khoảng cách so với mục tiêu đặt ra cho thấy nội lực chưa thực sự đủ mạnh để bứt phá. Do vậy, cần nhận diện các nguyên nhân cốt lõi để có giải pháp trong các quý tiếp theo.

Thứ nhất, biến động địa chính trị tại Trung Đông đẩy giá dầu và chi phí vận tải lên cao, qua đó làm tăng chi phí sản xuất của doanh nghiệp. Chi phí đầu vào tăng trong khi sức cầu chưa phục hồi hoàn toàn đã làm thu hẹp biên lợi nhuận, khiến doanh nghiệp thận trọng hơn trong mở rộng sản xuất, đầu tư.

Thứ hai, các điểm nghẽn nội tại chưa được xử lý (năng suất lao động chưa cao, năng lực cạnh tranh doanh nghiệp yếu, môi trường thể chế chưa đột phá).

Thứ ba, sức mua nội địa phục hồi chậm hơn kỳ vọng (tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng chỉ tăng 10,9% theo giá hiện hành và khoảng 7% theo giá so sánh), người dân vẫn thắt chặt chi tiêu do lo ngại lạm phát.

Đầu tư công luôn được xem là “cỗ xe” kéo tăng trưởng mang tính chiến lược. Với số liệu giải ngân đạt 133,2 nghìn tỷ đồng trong 3 tháng đầu năm 2026, dòng vốn này đã tạo ra hiệu ứng lan tỏa đến các nhóm ngành sản xuất và việc làm trong xã hội như thế nào, thưa bà?

Ngay từ những ngày đầu năm 2026, Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương đã xác định việc thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm. Kế hoạch vốn đã được rà soát, phân bổ chi tiết 100%, gắn chặt với trách nhiệm người đứng đầu theo từng tháng, từng quý.

Kết quả, vốn đầu tư công thực hiện quý 1/2026 ước đạt 133,2 nghìn tỷ đồng, tăng 12,1% so với cùng kỳ năm trước và bằng 14,5% kế hoạch năm. Tỷ lệ 14,5% chưa đạt như mức kỳ vọng ban đầu là 20%, nhưng điều này hoàn toàn có thể lý giải bởi các yếu tố mang tính thời vụ. Quý 1 chủ yếu là thời gian thi công các dự án chuyển tiếp từ năm 2025. Các dự án mới bố trí vốn năm 2026 vẫn đang trong giai đoạn hoàn tất thủ tục, hồ sơ nên chưa phát sinh khối lượng thực hiện. Thêm vào đó, kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài 9 ngày trong tháng 2 cũng ảnh hưởng đến tiến độ thi công chung. Dù vậy, con số 133,2 nghìn tỷ đồng được bơm vào nền kinh tế đã đóng góp vô cùng quan trọng vào mức tăng trưởng GDP 7,83%.

Về hiệu ứng lan tỏa: việc đẩy nhanh tiến độ thi công, đặc biệt là tại các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia ngay từ quý 1, đã tạo ra một lực kéo trực tiếp, thúc đẩy tiêu thụ mạnh mẽ cho các ngành công nghiệp vật liệu xây dựng (sắt thép, xi măng, cát, đá, thiết bị cơ khí). Sự nhộn nhịp tại các đại công trường này không chỉ kích thích hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp xây lắp mà còn giải quyết trực tiếp bài toán việc làm cho lao động.

Hơn nữa, khi cơ sở hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng giao thông được hoàn thiện, nó sẽ tạo ra một môi trường đầu tư vượt trội. Đây chính là yếu tố dẫn dắt, kích hoạt các nguồn lực xã hội, thu hút mạnh mẽ vốn đầu tư tư nhân trong nước và dòng vốn FDI, tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng dài hạn trong năm 2026 và những năm tiếp theo.

Báo cáo quý 1/2026 cho thấy khu vực doanh nghiệp tiếp tục có nhiều biến động ở cả số doanh nghiệp thành lập mới và số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Nhìn vào cơ cấu ngành nghề, theo bà, đâu là điểm yếu hiện tại của khu vực kinh tế tư nhân?

Dưới góc độ cơ quan thống kê quốc gia, khi phân tích sâu dữ liệu quý 1/2026, chúng tôi nhìn nhận sự rút lui của hàng chục nghìn doanh nghiệp không đơn thuần là những con số cơ học. Đó là một bức tranh phản ánh cuộc thanh lọc khắc nghiệt và quá trình tái cấu trúc sâu sắc của nền kinh tế. Các yếu tố như cầu yếu, chi phí logistics, đầu vào tăng và thiếu đơn hàng… đều đang hiện hữu, nhưng đóng vai trò khác nhau tạo nên một “vòng lặp rủi ro” đánh trúng vào “gót chân Achilles” của khu vực tư nhân.

Thứ nhất, “gót chân Achilles” hiện nay chính là các ngành nhạy cảm với chuỗi cung ứng. Dẫn đầu làn sóng rút lui là ngành bán buôn, bán lẻ, sửa chữa ô tô, xe máy với gần 24,6 nghìn doanh nghiệp tạm ngừng và 4,4 nghìn doanh nghiệp giải thể. Tiếp đó là hai trụ cột cốt lõi: xây dựng (gần 8,6 nghìn tạm ngừng, 819 giải thể) và công nghiệp chế biến, chế tạo (gần 7,4 nghìn tạm ngừng, hơn 1,25 nghìn giải thể).

Thứ hai, rào cản từ sức cầu nội địa phục hồi chậm. Sự cẩn trọng trong chi tiêu của người dân khiến không gian thị trường bị thu hẹp đáng kể. Theo dữ liệu điều tra xu hướng sản xuất kinh doanh quý 1/2026, có tới 30,1% doanh nghiệp chế biến, chế tạo phản ánh khó khăn do nhu cầu thị trường thấp (tăng mạnh so với mức 20,9% của cùng kỳ năm 2025). Cầu yếu dẫn đến mức độ cạnh tranh nội bộ ngành gia tăng khốc liệt, với 48,9% doanh nghiệp đang chịu sức ép lớn từ hàng hóa đối thủ trong nước.

Thứ ba, cú sốc chi phí đẩy đang tác động tiêu cực trực diện đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Nếu tổng cầu yếu làm doanh nghiệp “suy giảm thể lực”, thì bão giá đầu vào chính là “cú đấm” bẻ gãy dòng tiền. Xung đột tại Trung Đông từ cuối tháng 2/2026 đã đẩy giá dầu Brent vọt lên trên 110 USD/thùng, kéo theo cước vận tải biển toàn cầu leo thang. Hệ lụy là 27,3% doanh nghiệp chế tạo bị thiếu hụt nguyên nhiên vật liệu (tăng 7,6 điểm % so với quý trước).

Trong ngành xây dựng, 70,1% nhà thầu khó khăn vì giá nguyên vật liệu tăng cao. Khi chi phí tăng nhưng không thể tăng giá bán do cầu yếu, biên lợi nhuận bị ăn mòn, doanh nghiệp buộc phải rút lui để “cắt lỗ”.

Thứ tư, áp lực từ sự phân hóa đơn hàng và nợ đọng kéo dài. Trong khi khu vực FDI (đặc biệt là điện tử, quang học) vẫn giữ được đơn hàng ổn định nhờ chu kỳ sản phẩm mới toàn cầu, thì khu vực doanh nghiệp trong nước lại khó khăn trong tìm kiếm hợp đồng. Đáng báo động nhất là ngành xây dựng với 44,6% doanh nghiệp thiếu hợp đồng mới, và 25,2% doanh nghiệp đang đứng bên bờ vực khủng hoảng tài chính do tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản không được thanh quyết toán.

Vì vậy, có thể nói sự rút lui của hàng chục nghìn doanh nghiệp là hệ quả của tác động kép: sự cộng hưởng của sức cầu nội địa phục hồi chậm (tác động bên trong) và cú sốc chi phí đẩy từ địa chính trị toàn cầu (tác động bên ngoài).

Tuy nhiên, thị trường cũng ghi nhận 96 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động (tăng 31,7% so với cùng kỳ năm 2025). Điều này cho thấy nền kinh tế đang trong giai đoạn “phá kén” và thanh lọc. Bài toán điều hành lúc này không thể chỉ là kích cầu chung chung, mà cần can thiệp trúng đích: bình ổn năng lượng, khơi thông nợ đọng và hạ nhiệt logistics.

Sự thẩm thấu của giá năng lượng toàn cầu và cước vận tải biển đã tác động đến lạm phát ra sao, thưa bà? Trong bối cảnh này, định hướng kiểm soát CPI thời gian tới cần những giải pháp cốt lõi nào?

Xung đột tại Trung Đông leo thang từ cuối tháng 2/2026, do đó, tác động lên Chỉ số giá sản xuất (PPI) trong quý 1 chưa thực sự bộc lộ rõ nét trên bình diện rộng, mà mới khu trú ở chi phí vận tải biển và hàng không. Vì vậy, mức độ lan tỏa trực tiếp sang CPI chung vẫn còn dư địa kiểm soát.

Tính chung quý 1/2026, CPI tăng 3,51% so với cùng kỳ năm 2025. Động lực tăng giá chính đến từ nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng (tăng gần 5,7%) và nhóm hàng ăn - dịch vụ ăn uống (tăng 4,5%). Đặc biệt, giá thịt lợn tăng do chi phí chăn nuôi cao và nguồn cung hạn chế dịp lễ.

Đáng chú ý, lạm phát cơ bản quý 1/2026 tăng 3,63%, nhỉnh hơn mức tăng CPI chung. Điều này xảy ra do giá lương thực (yếu tố làm giảm CPI chung trong quý) đã được loại trừ khỏi rổ tính lạm phát cơ bản.

Với diễn biến này, chúng tôi dự báo CPI bình quân năm 2026 sẽ dao động quanh mức 4,5 - 5,5%. Để neo giữ lạm phát trong mục tiêu, chúng tôi đề xuất 6 nhóm giải pháp: (i) tính toán kỹ lưỡng lộ trình, mức độ và thời điểm tăng giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý một cách đồng bộ; (ii) theo dõi chặt diễn biến giá năng lượng thế giới, linh hoạt sử dụng công cụ thuế, phí và Quỹ bình ổn giá xăng dầu; (iii) chủ động đa dạng hóa nguồn cung hàng hóa chiến lược, tránh đứt gãy do địa chính trị; (iv) kiểm soát chi phí vận tải nội địa, chống đầu cơ, tăng giá bất hợp lý; (v) Ngân hàng Nhà nước tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, phối hợp nhịp nhàng cùng chính sách tài khóa; (vi) tăng cường minh bạch thông tin điều hành giá để ổn định kỳ vọng lạm phát của công chúng.

Từ những dữ liệu nền tảng của quý 1/2026, theo bà, đâu sẽ là “cơn gió ngược” nguy hiểm nhất đối với nền kinh tế Việt Nam khi bước sang quý 2/2026?

Nền kinh tế Việt Nam với độ mở rất lớn luôn phải đối mặt đan xen giữa rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng nguyên vật liệu nhập khẩu và sự sụt giảm sức mua từ thị trường xuất khẩu. Tuy nhiên, rủi ro mang tính nguy hiểm và tức thời nhất trong ngắn hạn (quý 2) chính là khả năng đứt gãy chuỗi cung ứng nguyên, vật liệu nhập khẩu.

Với đặc thù phụ thuộc nhiều vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu (từ linh kiện điện tử, hóa chất, nhựa, đến nguyên phụ liệu dệt may), một cú sốc đình trệ logistics sẽ ngay lập tức kích hoạt “hiệu ứng dây chuyền” làm gián đoạn sản xuất, chậm tiến độ đơn hàng, giảm năng lực xuất khẩu và thậm chí ảnh hưởng đến cả tăng trưởng GDP trong ngắn hạn. Đây là rủi ro mang tính tức thời và trực diện, có thể làm gián đoạn hoạt động sản xuất ngay lập tức.

Trong khi đó, rủi ro tổng cầu suy giảm từ thị trường Mỹ hay EU mang tính chu kỳ và có “độ trễ”. Doanh nghiệp vẫn có khoảng thời gian xoay sở nhất định thông qua việc khai thác các thị trường mới từ các Hiệp định thương mại tự do (FTA). Tuy nhiên, nếu kéo dài, đây sẽ là yếu tố làm suy giảm tăng trưởng bền vững của xuất khẩu.

Vì vậy, trong công tác điều hành vĩ mô quý 2/2026, nhiệm vụ quan trọng hàng đầu là phải bảo đảm được nguồn cung đầu vào, ổn định an ninh năng lượng và logistics, đồng thời theo dõi sát diễn biến cầu thế giới để có phản ứng chính sách phù hợp.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 15-2026 phát hành ngày 13/04/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://vneconomy.vn/don-doc-tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-15-2026.htm

Tương lai ngành xây dựng gắn liền với phát triển bền vững

Fri, 10 Apr 2026 00:27:50 GMT

Trong bối cảnh công nghiệp hiện nay, môi trường xây dựng là một trong những đòn bẩy rõ ràng nhất để đạt được mục tiêu khử carbon và an ninh năng lượng quốc gia. Tác động của lĩnh vực này rất đáng kể: hệ thống xây dựng tiêu thụ khoảng 32% năng lượng toàn cầu và đóng góp khoảng 34% lượng khí thải CO₂ toàn cầu. Chính phủ các nước trên thế giới đã ban hành nhiều quy định khác nhau để khuyến khích việc áp dụng các công trình xanh và vật liệu tiết kiệm năng lượng. Nếu các chính sách hỗ trợ được duy trì và nhận thức của công chúng tiếp tục lên cao, nhu cầu thị trường xây dựng bền vững dự kiến sẽ tăng tốc đáng kể trong tương lai gần.

Nâng cao sức chống chịu cho logistics và xuất khẩu

Fri, 10 Apr 2026 00:15:48 GMT

Xung đột tại Trung Đông cùng đà tăng phi mã của giá nhiên liệu đang tạo ra áp lực rất lớn lên chuỗi cung ứng toàn cầu, đẩy các doanh nghiệp logistics và xuất khẩu Việt Nam vào thế khó. Việc chi phí vận tải biển tăng 25-35%, phí bảo hiểm leo thang và thời gian giao hàng kéo dài không chỉ bào mòn lợi nhuận mà còn trực tiếp đe dọa sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Trong bối cảnh “áp lực kép” từ chi phí đầu vào và sức mua toàn cầu sụt giảm, yêu cầu cấp thiết là phải xây dựng được cơ chế hỗ trợ đủ mạnh để nâng cao sức chống chịu cho hệ thống logistics quốc gia. Tuy nhiên, biến động hiện nay cũng là “phép thử” quan trọng để sàng lọc năng lực và thúc đẩy doanh nghiệp tái cấu trúc. Từ việc chuyển dịch trọng tâm sang các thị trường gần như Trung Quốc, ASEAN đến chiến lược tối ưu hóa vận hành và đẩy mạnh chuyển đổi số, nhiều doanh nghiệp đang nỗ lực tìm kiếm lối đi bền vững, sẵn sàng bứt phá khi thị trường hồi phục theo nguyên lý “lò xo nén”.

“Từ đầu tháng 3/2026, chi phí vận tải biển tăng mạnh từ 25-35%, thời gian vận chuyển hàng nông sản sang châu Âu kéo dài thêm 7-14 ngày do căng thẳng tại Trung Đông và giá nhiên liệu leo thang. Hệ quả là chi phí sản xuất nông nghiệp tăng 3-5%, làm suy giảm sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam. Khi giá dầu tăng, toàn bộ chuỗi giá trị từ đầu vào đến tiêu thụ đều chịu tác động dây chuyền, gây áp lực lớn lên doanh nghiệp trong bối cảnh sức mua toàn cầu giảm sút.

Thực tế, nhiều container trái cây tươi như xoài, thanh long, sầu riêng phải nằm chờ tại cảng do thay đổi lịch trình, khiến chất lượng giảm sút và chi phí bảo quản đội lên cao.

Ở lĩnh vực thủy sản, các đơn hàng cá tra sang Trung Đông cũng phải tạm hoãn hoặc giãn tiến độ. Doanh nghiệp rơi vào thế “tiến thoái lưỡng nan”: tiếp tục giao hàng thì rủi ro cao, dừng lại thì nguy cơ mất thị trường.

Trước tình hình này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xây dựng các kịch bản ứng phó theo hai giai đoạn.

Thứ nhất, trong ngắn hạn, Bộ kiến nghị Chính phủ ổn định giá vật tư đầu vào như phân bón, xăng dầu và xem xét giảm thuế nhập khẩu mặt hàng thiết yếu. Các giải pháp mở rộng tín dụng, giảm lãi suất và hỗ trợ vốn lưu động được đề xuất để tránh đứt gãy chuỗi cung ứng. Bên cạnh đó, cần triển khai cơ chế thu mua dự trữ lúa gạo và làm việc với các hãng tàu để ổn định tuyến vận chuyển, hạn chế hủy chuyến đột ngột.

Thứ hai, về dài hạn, ngành nông nghiệp định hướng tái cấu trúc, đa dạng hóa thị trường để giảm phụ thuộc vào các khu vực rủi ro địa chính trị; đồng thời đẩy mạnh tiêu thụ nội địa và nâng cao chất lượng sản phẩm nhằm thâm nhập sâu hơn vào các thị trường ổn định như EU, Mỹ, Nhật Bản. Điều này giúp tăng cường khả năng chống chịu của ngành trước các cú sốc từ bên ngoài”.

“Xung đột tại Trung Đông và giá nhiên liệu tăng cao đang tạo áp lực lớn lên doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng, vận tải và logistics. Sự biến động này làm tăng đồng thời chi phí nhiên liệu, cước vận chuyển, phí bảo hiểm rủi ro và chi phí vận hành toàn chuỗi. Các gián đoạn tại khu vực Trung Đông, đặc biệt là với dòng chảy năng lượng và vận tải biển, còn làm gia tăng rủi ro chậm trễ, thiếu ổn định lịch trình và gây sức ép lên hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp logistics.

Với Tổng công ty Bưu điện Việt Nam (Vietnam Post), biến động giá nhiên liệu trong thời gian qua đã và đang tạo áp lực trực tiếp đến chi phí vận hành, đặc biệt là chi phí vận chuyển, trung chuyển và tổ chức khai thác trên toàn mạng lưới. Khi chi phí đầu vào tăng cao, doanh nghiệp sẽ chịu tác động kép: vừa phải bảo đảm chất lượng dịch vụ, tiến độ phát hàng, vừa phải kiểm soát chi phí để duy trì hiệu quả sản xuất kinh doanh và năng lực cạnh tranh trên thị trường. Áp lực không chỉ dừng ở chi phí trực tiếp mà còn lan sang việc điều hành phương tiện, tối ưu cung đường, tải trọng và cơ cấu dịch vụ.

Trong bối cảnh đó, Vietnam Post đã chủ động triển khai nhiều giải pháp ứng phó như tăng cường rà soát, tối ưu chi phí vận hành, điều tiết sản lượng và tải trọng hợp lý, nâng hiệu quả khai thác trên mạng lưới, đồng thời nghiên cứu điều chỉnh chính sách giá, phụ phí ở mức phù hợp nhằm bù đắp một phần chi phí tăng thêm nhưng vẫn bảo đảm hài hòa với khả năng chấp nhận của thị trường và khách hàng.

Bên cạnh đó, Vietnam Post thắt chặt giám sát KPI tại công đoạn thu gom nhằm rút ngắn thời gian toàn trình. Việc kiểm soát, khai thác lại hàng hóa trước khi xuất cũng được tăng cường nhằm tránh hư hại hoặc phát sinh chi phí vận chuyển do tăng trọng lượng quy đổi (DIM) của kiện hàng.

Để hỗ trợ ngành logistics, Vietnam Post kiến nghị các cơ quan chức năng tiếp tục điều hành ổn định thị trường xăng dầu, đảm bảo nguồn cung liên tục. Cần có các chính sách hỗ trợ giảm áp lực chi phí, hoàn thiện hạ tầng đa phương thức và đẩy mạnh chuyển đổi số. Về dài hạn, cần cơ chế khuyến khích đầu tư phương tiện tiết kiệm nhiên liệu và nâng cao sức chống chịu cho chuỗi cung ứng, giữ được năng lực cạnh tranh trong bối cảnh giá năng lượng toàn cầu còn nhiều biến động.

Vietnam Post khuyến nghị khách hàng thực hiện đóng, bọc kiện hàng cẩn thận, lưu ý việc khai thông tin hàng hóa phải chi tiết, địa chỉ rõ ràng, tránh việc thay đổi thông tin đơn hàng làm gián đoạn thời gian vận chuyển hoặc ảnh hưởng đến việc khai thác hàng hóa khi phát hiện các mặt hàng không được khai báo; đặc biệt là hạn chế gửi các mặt hàng giá trị cao đi các khu vực nhạy cảm”.

“Năm 2021, khi đại dịch Covid-19 xảy ra, phần lớn các nhà máy bị đình trệ, chuỗi cung ứng bị gián đoạn. Tuy nhiên, trong bối cảnh đó, tôi nhận thấy ngành thực phẩm lại có xu hướng tăng trưởng mạnh. Vì vậy, tôi chuyển hướng sang xuất khẩu các mặt hàng như bún, bánh tráng, phở vào hệ thống siêu thị tại châu Âu và Mỹ. Trong giai đoạn này, tôi tiếp tục mở rộng được thị trường sang Mỹ, Pháp, Đức, Hàn Quốc.

Đến thời điểm hiện tại, khi ngành nông sản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh, tôi tiếp tục chuyển hướng sang lĩnh vực này. Việt Nam có lợi thế rất lớn khi tham gia nhiều Hiệp định thương mại tự do, mở ra cơ hội tiếp cận tới gần 190 quốc gia. Vì vậy, các sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam hiện nay đang được nhiều thị trường đón nhận.

Qua nhiều lần biến động của thị trường, tôi nhận thấy một điểm chung là sau mỗi biến động, nhu cầu thường tăng mạnh hơn so với trước đó. Trong bối cảnh hiện tại, tôi cho rằng nhu cầu trong thời gian tới sẽ còn tăng cao hơn so với những năm gần đây.

Về sự chuẩn bị, công ty tôi đang tập trung nhiều hơn vào nông sản để đón đầu làn sóng bù đắp hàng tồn kho của các thị trường. Đặc biệt là các quốc gia vùng Vịnh và châu Âu – nơi đang chịu mức giá cao và cần cân đối lại nguồn cung. Trước đây, chúng tôi đã xuất khẩu sang 16 quốc gia, tiêu biểu là cà phê. Chất lượng nông sản Việt hiện được quốc tế đánh giá rất cao, khẳng định vị thế là điểm đến đáng tin cậy.

Tôi cho rằng đây chính là “thời điểm vàng” để các doanh nghiệp chủ động chào hàng và xây dựng mối quan hệ. Khi vận tải thông suốt và chi phí logistics hạ nhiệt, khách hàng sẽ ưu tiên chọn những đối tác đã kiên trì kết nối với họ từ trước. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng trong giai đoạn này thậm chí còn quan trọng hơn cả những thời điểm thị trường ổn định, giúp doanh nghiệp sẵn sàng bứt phá khi đơn hàng quay lại”.

“Khi thị trường Trung Đông gặp khó khăn, mỗi người sẽ có một cách nhìn khác nhau. Với tôi, do đặc thù sản phẩm là trái cây tươi, nên rủi ro logistics là rất lớn.

Trước đây tôi xuất hàng đi Dubai, nếu đi tàu nhanh thì thời gian vận chuyển khoảng 18–20 ngày, cộng thêm khoảng 2 ngày làm thủ tục là có thể bán được hàng ngay. Nhưng trong bối cảnh hiện tại, tàu phải chờ ở cảng trung chuyển thêm 10–15 ngày, thì tổng thời gian kéo dài sẽ khiến hàng hóa bị hỏng khi đến nơi. Do đó, định hướng của tôi năm nay là chuyển trọng tâm sang các thị trường gần và ổn định hơn như Nhật Bản, Hàn Quốc và đặc biệt là Trung Quốc.

Trung Quốc là thị trường nhiều tiềm năng với quy mô dân số lớn và văn hóa ẩm thực tương đồng với Việt Nam. Sức mua tại đây khổng lồ đến mức chỉ cần thâm nhập thành công một tỉnh đã có thể tiêu thụ lượng hàng rất lớn. Tại đây, mỗi khu vực lại có phân khúc khác nhau: Thượng Hải chuộng hàng cao cấp, trong khi Vân Nam, Quảng Châu tiêu thụ nhiều sản phẩm phổ thông hơn.

Chính vì vậy, chiến lược của chúng tôi là phân loại sản phẩm ngay từ đầu vào. Khi thu mua trực tiếp, chúng tôi bao tiêu toàn bộ sản lượng và phân cấp chất lượng (loại 1, 2, 3) để phân phối vào các phân khúc tương ứng. Cách làm này giúp tiêu thụ trọn vẹn hàng hóa, tránh lãng phí. Song song đó, bài toán “không bỏ đi bất cứ thứ gì” vẫn được giữ xuyên suốt, từ việc tận dụng vỏ dừa đến xây dựng hệ thống tuần hoàn xanh.

Một điểm quan trọng nữa là chi phí logistics sang Trung Quốc hiện tại khá ổn định. So với các tuyến đường biển quốc tế, vận tải sang Trung Quốc gần như không biến động nhiều về giá, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch. Mặc dù tiêu chuẩn tại thị trường này không quá khắt khe như châu Âu hay Mỹ, nhưng có hai yêu cầu bắt buộc phải tuân thủ rất nghiêm ngặt, đó là mã vùng trồng và mã cơ sở đóng gói.

Thực tế khi làm việc với đối tác Trung Quốc, chúng tôi gần như không gặp vấn đề về thanh toán, vòng quay tiền nhanh. Đặc biệt, nhu cầu tiêu thụ rất lớn, không chỉ phục vụ nội địa mà còn được tái xuất sang các thị trường khác như Nga hoặc châu Âu. Vì vậy, trong bối cảnh hiện tại, đây là một thị trường rất đáng để doanh nghiệp Việt Nam tập trung khai thác”.

“Xung đột địa chính trị đang trực tiếp đẩy chi phí logistics tăng cao và gây bất định cho chuỗi cung ứng ở cả ba phương thức vận tải chủ lực. Trong đó, vận tải đường biển chịu ảnh hưởng nặng nề nhất tại các tuyến Trung Đông.

Việc nhiều hãng tàu dừng nhận hàng hoặc chuyển hướng sang các cảng thay thế như tại Ấn Độ đã làm phát sinh chi phí chuyển cảng, cước mới và chỉnh sửa chứng từ lên đến khoảng 6.000 USD/container. Ngoài ra, phụ phí chiến tranh từ 1.000 – 1.500 USD/TEU cùng phụ phí nhiên liệu tăng mạnh, cụ thể tuyến châu Á tăng từ 50-150 USD/TEU và các tuyến châu Âu, Mỹ tăng từ 150-200 USD/TEU, đang đè nặng lên doanh nghiệp.

Đối với vận tải hàng không, biến động giá dầu khiến cước bay tuyến châu Á tăng 20–50%, trong khi tuyến châu Âu và Mỹ tăng khoảng 33–50%. Việc áp dụng phụ phí nhiên liệu thay đổi theo ngày hoặc tuần khiến báo giá cực kỳ khó đoán, buộc doanh nghiệp logistics phải gồng lỗ ngắn hạn đối với các hợp đồng cam kết tải dài hạn đã ký. Song song đó, cước vận tải đường bộ cũng tăng từ 30–35% theo giá dầu. Do các hợp đồng cố định thường có độ trễ về điều chỉnh giá, doanh nghiệp phải chấp nhận bù lỗ khi giá thuê thầu phụ biến động liên tục.

Trước tình hình này, chúng tôi chủ động triển khai các giải pháp linh hoạt như tối ưu hóa vận hành, tăng cường khai thác hàng hai chiều để giảm thiểu chạy rỗng và tiết kiệm chi phí. Chúng tôi đồng hành chặt chẽ cùng khách hàng để xây dựng phương án logistics tối ưu và chấp nhận sẻ chia áp lực chi phí. Đồng thời, doanh nghiệp phát huy thế mạnh đa phương thức, tận dụng giải pháp trọn gói để linh hoạt hoán đổi phương án vận chuyển nhằm đảm bảo hiệu quả tốt nhất về cả thời gian lẫn chi phí cho từng tuyến đường.

Để vượt qua cú sốc quốc tế, doanh nghiệp rất cần những hỗ trợ thực tế từ cơ quan quản lý. Về ngắn hạn, chúng tôi đề xuất điều hành giá xăng dầu linh hoạt, xem xét miễn giảm thuế phí logistics và đẩy mạnh cải cách thủ tục hải quan để hàng hóa lưu thông nhanh hơn. Về dài hạn, Chính phủ cần tăng cường chia sẻ thông tin dự báo thị trường chuẩn xác, đồng thời ban hành cơ chế khuyến khích đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng kho bãi. Đây sẽ là “đòn bẩy” quan trọng giúp ngành logistics Việt Nam nâng cao năng lực tự chủ và sức cạnh tranh trên trường quốc tế”.

“Sau gần 4 năm xuất khẩu, tôi đã thực hiện hơn 500 container với nhiều mặt hàng khác nhau như gỗ dán, ván bóc và hiện tại đang chuyển hướng sang nông sản sang châu Âu, Ấn Độ và một số quốc gia khác.

Về vận tải biển, theo quan sát của tôi, những biến động về cước tàu mang tính chu kỳ. Có thể nhìn lại thời điểm tháng 5/2024, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump áp thuế lên xe điện Trung Quốc, tạo ra làn sóng xuất khẩu lớn trước thời điểm áp thuế, đã kéo theo tình trạng khan hiếm container rỗng, đẩy cước tàu đi châu Âu lên mức 7.000–8.000 USD và Ấn Độ khoảng 3.000–4.000 USD (gấp 5 lần bình thường). Tuy nhiên, đây chỉ là sự biến động nhất thời. Đối với tình hình hiện nay, theo dự đoán của tôi, cước tàu sẽ dần ổn định trong thời gian tới.

Ở thời điểm hiện tại, doanh nghiệp cần theo dõi sát diễn biến để tư vấn kịp thời cho đối tác. Trên thực tế, tôi đã trải qua nhiều chu kỳ thị trường, có những thời điểm cước tàu tăng gấp 3–5 lần nhưng khách hàng vẫn chấp nhận mua, bởi nỗi lo lớn nhất của họ là đứt gãy chuỗi cung ứng. Khi nhu cầu đủ lớn, họ sẵn sàng chấp nhận chi phí cao hơn để đảm bảo nguồn hàng. Đây chính là giai đoạn “sàng lọc” những doanh nghiệp có năng lực thực sự và là thời điểm để tái cơ cấu chuỗi cung ứng.

Về chiến lược mặt hàng, tôi đang chuyển dịch mạnh sang nông sản. Trong bối cảnh bất ổn, an ninh lương thực luôn là ưu tiên hàng đầu với nhu cầu tiêu dùng bền vững. Việt Nam có lợi thế lớn về trái cây nhiệt đới – những sản phẩm vốn rất được ưa chuộng và có giá trị cao tại các thị trường ôn đới. Riêng với ngành gỗ, phân khúc gỗ dán phủ phim phục vụ xây dựng tại khu vực Trung Đông cũng đang mở ra cơ hội rất lớn cho các doanh nghiệp biết nắm bắt.

Qua kinh nghiệm của tôi, sau mỗi biến động lớn, thị trường thường phục hồi mạnh mẽ sau 3–6 tháng theo nguyên lý “lò xo nén”. Tôi dự báo từ tháng 9 đến tháng 10/2026, nhu cầu sẽ tăng rất mạnh để phục vụ mùa mua sắm cuối năm tại châu Âu và châu Mỹ. Do thời gian vận chuyển kéo dài từ 40–60 ngày, doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị nguồn cung và thắt chặt quan hệ khách hàng ngay từ bây giờ để kịp đưa hàng “lên kệ” vào tháng 12/2026”.

“Ngành giống cây trồng Việt Nam đang chịu tác động từ biến động địa chính trị toàn cầu, đặc biệt là căng thẳng tại Trung Đông. Tuy nhiên, do đặc thù sản xuất mang tính mùa vụ, ảnh hưởng hiện tại chưa quá lớn.

Dù vậy, khó khăn đã xuất hiện rõ rệt ở khâu nhập khẩu. Biến động tỷ giá cùng chi phí vận chuyển, bảo hiểm tăng cao đang đẩy giá hạt giống nhập khẩu lên mức rủi ro. Đáng lo ngại nhất là nhóm hạt giống rau khi Việt Nam hiện phải nhập khẩu khoảng 85-90% nguồn cung. Với cây lương thực chủ lực, dù giống lúa thuần đáp ứng trên 90% nhu cầu gieo trồng cho khoảng 7 triệu ha mỗi năm, nhưng với lúa lai, chúng ta vẫn phụ thuộc nhập khẩu khoảng 70-75%.

Trước tình hình này, các doanh nghiệp thuộc Hiệp hội Thương mại Giống cây trồng Việt Nam đã chủ động tiết giảm chi phí, tối ưu hóa toàn bộ chuỗi sản xuất nhằm giữ ổn định giá thành. Nhiều đơn vị chấp nhận giảm lợi nhuận để hỗ trợ nông dân. Đây cũng là cơ hội để ngành tái cấu trúc, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo (AI) vào quản trị. Việc cải tiến quy trình, cắt giảm khâu trung gian giúp đưa giá hạt giống đến tay người dân ở mức hợp lý hơn.

Để nâng cao năng lực tự chủ, ngành giống cần chiến lược dài hạn, xác định đây là “khâu đột phá” trong chuỗi giá trị trồng trọt. Cần nâng cao năng lực dự báo để đảm bảo an ninh giống và đẩy mạnh nghiên cứu, chọn tạo giống mới. Về chính sách, Nhà nước cần hoàn thiện thể chế, điều chỉnh nguồn lực cho Chương trình giống quốc gia và tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu. Điều này sẽ giúp giảm dần sự phụ thuộc vào nhập khẩu, hướng tới sự phát triển bền vững cho nông nghiệp Việt Nam”.

“Biến động kinh tế, chính trị hay thị trường là điều luôn xảy ra hàng năm. Tuy nhiên, những người làm xuất khẩu luôn tìm được cơ hội trong những biến động đó.

Tôi tin rằng sau giai đoạn khó khăn hiện tại, đặc biệt tại khu vực Trung Đông, nhu cầu nhập khẩu sẽ tăng rất mạnh trong giai đoạn giữa và cuối năm 2026. Đây là một khu vực có mức độ phụ thuộc nhập khẩu rất lớn, vì vậy khi thị trường phục hồi, sức mua sẽ rất đáng kể. Hy vọng rằng các doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng tốt cơ hội này để mở rộng thị trường.

Thực tế, khi nhắc đến Trung Đông, nhiều người lo ngại thị trường bị tắc nghẽn hoàn toàn do ảnh hưởng của xung đột, đặc biệt là tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, cần nhìn nhận rằng thị trường không bị “đóng”, mà chỉ thay đổi cách vận hành.

Hiện nay, các cảng chính như Dammam (Ả Rập Xê Út) hay Jebel Ali (UAE) vẫn là những điểm nhập khẩu lớn, nhưng bên cạnh đó vẫn tồn tại các phương án thay thế. Ví dụ, Ả Rập Xê Út có các cảng phía Tây kết nối qua Biển Đỏ, còn Oman vẫn duy trì hoạt động bình thường và có thể trở thành điểm trung chuyển.

Doanh nghiệp tôi vẫn ký hợp đồng và nhận đặt cọc cho các đơn hàng tháng 5 và tháng 6/2026 là minh chứng rõ nhất cho thấy thị trường vẫn đang vận hành bình thường.

Theo quan sát của tôi, đây thực sự là giai đoạn “nghìn năm có một” đối với doanh nghiệp Việt Nam. Bên cạnh chính sách hỗ trợ mạnh mẽ từ Nghị quyết 68-NQ/TW, chúng ta có lợi thế về vị trí địa lý, nằm trên tuyến hàng hải quốc tế; lợi thế về vận tải; lợi thế về thuế quan; đặc biệt là hệ thống các Hiệp định thương mại tự do. Bên cạnh đó là lợi thế về con người – một lực lượng lao động trẻ, năng động, sẵn sàng thích nghi.

Để tối ưu hóa cơ hội, doanh nghiệp cần tập trung vào ba chiến lược trọng tâm.

Thứ nhất, đối với những thị trường mà doanh nghiệp đang khai thác tốt, cần tiếp tục duy trì và khai thác tối đa. Biến động cước tàu không làm giảm nhu cầu hàng thiết yếu; đôi khi mặt bằng giá mới còn giúp doanh nghiệp gia tăng biên lợi nhuận.

Thứ hai, chủ động chuyển hướng sang các thị trường châu Á tiềm năng như Philippines, Indonesia, Ấn Độ, Trung Quốc, Malaysia... Đây đều là những thị trường đang có nhu cầu rất lớn và hoàn toàn có thể khai thác hiệu quả trong giai đoạn hiện tại.

Thứ ba, doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị sẵn nguồn hàng và hoàn thiện các chứng chỉ pháp lý. Khi tình hình Trung Đông ổn định, nhu cầu sẽ bùng nổ ngay lập tức. Nếu chuẩn bị tốt, doanh nghiệp có thể ký hợp đồng nhanh, giao hàng ngay và tận dụng được lợi thế về giá trong bối cảnh thị trường đang thiếu cung.

Trong thời gian chờ thị trường Trung Đông phục hồi, các doanh nghiệp vẫn cần duy trì tốt các thị trường hiện tại, tiếp tục chăm sóc khách hàng và giữ vững quan hệ với các đối tác. Đây là nền tảng để đảm bảo dòng đơn hàng ổn định, đồng thời tạo đà cho sự bứt phá khi thị trường lớn quay trở lại”.

Chùm ảnh: Khai mạc kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI

Mon, 06 Apr 2026 02:41:01 GMT

Hôm nay (6/4), tại Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội, Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã chính thức khai mạc, đặt nền móng cho một giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Các đại biểu làm lễ chào cờ tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI - Ảnh TTXVN

Tổng Bí thư và nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước - Ảnh TTXVN

Các đại biểu dự phiên khai mạc Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI - Ảnh TTXVN

Tổng Bí thư Tô Lâm chào các đại biểu quốc hội - Ảnh TTXVN

Khách mời quốc tế tại phiên khai mạc - Ảnh TTXVN

Nữ đại biểu Quốc hội tai phiên khai mạc - Ảnh TTXVN

Tổng Bí thư Tô Lâm chào các đại biểu Quốc hội.

Lãnh đạo Đảng, Nhà nước cùng các đại biểu làm lễ chào cờ - Ảnh TTXVN

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI - Ảnh TTXVN

-Gia Kỳ

[Interactive]: Toàn cảnh kinh tế Việt Nam quý 1/2026

Sun, 05 Apr 2026 00:35:06 GMT

Nền kinh tế Việt Nam vẫn ghi nhận những tín hiệu tăng trưởng tích cực trong quý 1/2026 trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tiếp tục đối mặt với nhiều bất ổn và thách thức. Tổng sản phẩm trong nước (GDP) ước tăng 7,83% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy đà phục hồi và khả năng chống chịu của nền kinh tế đang được củng cố...

-Tạp chí Kinh tế Việt Nam - VnEconomy

Công nghệ thực tế mở rộng (XR) trong cuộc sống hiện đại

Tue, 31 Mar 2026 07:00:00 GMT

Lĩnh vực thực tế mở rộng (Extended Reality - XR), bao gồm thực tế tăng cường (Augmented Reality - AR), thực tế ảo (Virtual Reality - VR) và thực tế hỗn hợp (Mixed Reality – MR), đã chứng kiến sự tăng trưởng đáng kể và thâm nhập vào nhiều ngành công nghiệp khác nhau. Với những tiến bộ công nghệ không ngừng và khả năng kết nối ngày càng tăng, XR nắm giữ tiềm năng to lớn để định hình lại cách con người tương tác với thông tin kỹ thuật số và chính thực tế, đòi hỏi sự đổi mới và hợp tác có trách nhiệm giữa các ngành và lĩnh vực.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 13-2026 phát hành ngày 30/03/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-13-2026.html

Vốn nhân khẩu vùng biên: Chìa khóa cho kinh tế cửa khẩu bền vững

Tue, 31 Mar 2026 00:00:00 GMT

Ngày 19/03/2026, tỉnh Quảng Trị khởi công đồng loạt 11 trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp tại các xã biên giới. Tổng mức đầu tư cho các dự án lên tới 2.339,43 tỷ đồng. Các dự án này không chỉ nâng cấp hạ tầng giáo dục mà còn là bước đi chiến lược nhằm tăng cường vốn nhân khẩu học tại các xã biên giới, góp phần phát triển kinh tế biên mậu và logistics vùng Đakrông.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 13-2026 phát hành ngày 30/03/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-13-2026.html

Châu Âu đồng hành cùng Việt Nam trong chuyển dịch năng lượng

Mon, 30 Mar 2026 16:39:50 GMT

Từ Đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP) đến các dòng vốn xanh và hỗ trợ kỹ thuật, các đối tác châu Âu đang đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam. Tuy nhiên, hiệu quả sẽ phụ thuộc vào cải cách chính sách và năng lực triển khai trong nước...

“Chúng tôi đã chứng kiến việc ký kết một thỏa thuận tín dụng cho hạ tầng truyền tải điện, nhằm nâng cao năng lực truyền tải và tích hợp năng lượng tái tạo. Bên cạnh đó là thỏa thuận vay cho dự án thủy điện mở rộng và lễ khởi công dự án thủy điện tích năng Bác Ái. Những bước tiến này cho thấy cách nguồn tài chính công quốc tế có thể được sử dụng để thúc đẩy làn sóng tiếp theo của các dự án chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam, đồng thời mở đường và tạo điều kiện để dòng vốn tư nhân tham gia sâu hơn vào thị trường.

Trong năm qua, chúng tôi cũng chứng kiến việc ký kết các thỏa thuận tài chính trong khuôn khổ Đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP). Có thể kể đến các gói tài chính xanh, bao gồm khoản tài trợ 200 triệu USD cho chuyển dịch năng lượng giữa Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB) và Techcombank, cũng như gói đầu tư xanh 350 triệu USD của VPBank với sự hỗ trợ từ các định chế tài chính phát triển thuộc Nhóm Đối tác quốc tế (IPG), bao gồm Anh, Canada và Nhật Bản. Rõ ràng là đã có tiến triển và động lực cho JETP, nhưng đồng thời vẫn còn nhiều việc cần làm.

Nhiều thỏa thuận đang được triển khai, các hỗ trợ kỹ thuật đang trong lộ trình. Một phần quan trọng của JETP là làm thế nào để kết hợp hiệu quả các công cụ - từ hỗ trợ kỹ thuật, tài chính phát triển, tài chính công đến tài chính tư nhân - nhằm tạo ra tác động cộng hưởng, mang tính xúc tác và thúc đẩy chuyển đổi thực chất hệ thống năng lượng xanh, sạch và bền vững của Việt Nam”.

“Các doanh nghiệp châu Âu có thể đóng góp đáng kể cho quá trình chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam trên ba phương diện chính. Thứ nhất, kinh nghiệm về chính sách và khung pháp lý. Với hơn 30 năm phát triển năng lượng tái tạo, châu Âu đã tích lũy nền tảng vững chắc từ xây dựng quy chuẩn lưới điện, cơ chế định giá carbon đến tự do hóa thị trường điện. Thông qua các tổ chức như EuroCham, cộng đồng doanh nghiệp châu Âu cũng tham gia đóng góp ý kiến, thúc đẩy cải cách và hoàn thiện môi trường đầu tư.

Thứ hai, năng lực tích hợp hệ thống và chuyên môn kỹ thuật. Các quốc gia châu Âu có nhiều kinh nghiệm vận hành hệ thống năng lượng với tỷ trọng năng lượng tái tạo cao, đặc biệt trong việc xử lý tính gián đoạn của các nguồn điện như gió và mặt trời. Đây là những năng lực thiết thực mà doanh nghiệp châu Âu có thể chuyển giao và hỗ trợ Việt Nam.

Thứ ba, nguồn vốn xanh dồi dào. Khi các dự án đạt tính khả thi tài chính, các ngân hàng và định chế tài chính châu Âu sẵn sàng cung cấp nguồn vốn lớn cho thị trường Việt Nam.

Điều kiện tiên quyết để thu hút dòng vốn này là sự nhất quán về chính sách và tính ổn định của khung pháp lý. Những thay đổi có thể làm đảo ngược cam kết trước đó, như cơ chế truy thu, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của nhà đầu tư. Trong khi đó, niềm tin là yếu tố then chốt, nhất là khi các dự án năng lượng tái tạo thường có vòng đời 10-20 năm.

Trong bối cảnh hiện nay, Việt Nam xác định năng lượng tái tạo là hướng đi chiến lược nhằm đảm bảo an ninh năng lượng. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, bên cạnh đầu tư công nghệ, việc xây dựng một khung pháp lý ổn định, có khả năng dự đoán dài hạn là yếu tố quyết định để củng cố niềm tin và thu hút nguồn lực đầu tư quy mô lớn”.

“Tôi xin nêu ba góc nhìn mang tính tổng thể ở cấp độ chính sách về Đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP).

Thứ nhất, JETP được xây dựng dựa trên các mục tiêu chung giữa Việt Nam và Nhóm Đối tác quốc tế (IPG), đó là hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, thực hiện Thỏa thuận Paris và hướng tới mục tiêu này. Dựa trên mục tiêu chung đó, đây là cách tốt nhất để hiện thực hóa nguyên tắc trách nhiệm chung nhưng phân biệt trong việc triển khai Thỏa thuận Paris. Đây là cam kết từ phía IPG và G7 nhằm hỗ trợ Việt Nam, đồng thời cũng là cam kết từ phía Việt Nam trong việc tiến tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0. Rõ ràng, đây là lợi ích chung của tất cả các bên tham gia, chúng tôi rất mong muốn tiếp tục hợp tác để thúc đẩy việc triển khai JETP một cách thiết thực và hiệu quả.

Thứ hai, chữ “P” trong JETP - tức “Partnership” (quan hệ đối tác). Điều này thể hiện sự hợp tác chặt chẽ giữa chúng tôi với các cơ quan quản lý, Chính phủ, doanh nghiệp và các bên liên quan tại Việt Nam. Điều này rất quan trọng để học hỏi lẫn nhau, xem xét kinh nghiệm của nhau. Tăng trưởng kinh tế của Việt Nam là vô cùng ấn tượng - thậm chí có thể nói là đáng kinh ngạc. Tuy nhiên, các quốc gia IPG cũng có nhiều kinh nghiệm trong chuyển dịch năng lượng và chúng tôi sẵn sàng chia sẻ những bài học đó với Việt Nam. Quan trọng hơn, không chỉ là chia sẻ kinh nghiệm, mà còn là sự sẵn sàng về đầu tư, về hỗ trợ cụ thể từ tài chính đến kỹ thuật, nhằm hướng tới những kết quả rõ ràng trong triển khai JETP.

Thứ ba, trong những năm qua, đặc biệt từ khi ký Tuyên bố Chính trị năm 2022 và quá trình xây dựng Kế hoạch Huy động nguồn lực, cũng như các dự án đầu tiên, JETP luôn được xem là một cơ hội cho Việt Nam để tận dụng sự hỗ trợ từ IPG. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay với nhiều biến động, đây không chỉ còn là cơ hội mà còn là một yêu cầu cấp thiết không chỉ ở Việt Nam mà còn ở nhiều quốc gia khác, kể cả các nước IPG.

Khi bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang thay đổi mạnh mẽ, việc chuyển dịch sang các nguồn năng lượng trong nước như năng lượng tái tạo, đồng thời đầu tư vào lưu trữ năng lượng, pin và phát triển lưới điện, trở thành hướng đi cần thiết. Đây không chỉ là cách để đảm bảo nguồn cung năng lượng cần thiết phục vụ tăng trưởng kinh tế, mà còn để đảm bảo an ninh năng lượng và giảm sự phụ thuộc bên ngoài. Đây là thách thức chung của cả châu Âu và Việt Nam.

Vì vậy, chúng tôi tin rằng việc hướng tới triển khai năng lượng tái tạo nhiều hơn và tất cả các khoản đầu tư vào lĩnh vực này, chẳng hạn như phát triển hệ thống lưu trữ và lưới điện, cũng như các biện pháp và cải cách quy định liên quan, là cách tốt nhất để đảm bảo an ninh năng lượng, duy trì tăng trưởng kinh tế ấn tượng và hỗ trợ quá trình bắt kịp của Việt Nam - vốn là mục tiêu chung của cả IPG và Việt Nam”.

“Việt Nam có lợi thế cạnh tranh rất lớn khi khai thác tài nguyên tự nhiên cho năng lượng tái tạo, bởi được thiên nhiên ưu đãi với nguồn gió tốt và bức xạ mặt trời dồi dào.

Chúng tôi kỳ vọng chi phí năng lượng tái tạo sẽ giảm dần theo thời gian và Việt Nam đang ở vị thế rất thuận lợi để khai thác nguồn tài nguyên này. Đây chính là “dầu mỏ” thực sự của Việt Nam, là lĩnh vực mà quốc gia nên đầu tư mạnh hơn để nâng cao năng lực cạnh tranh về chi phí. Một điểm thuận lợi đáng chú ý là Việt Nam đã có nền tảng công nghiệp tương đối phát triển, đặc biệt trong lĩnh vực kỹ thuật ngoài khơi. Điều này khiến tôi tin rằng trong tương lai gần, nếu mọi việc diễn ra thuận lợi, Việt Nam có thể trở thành một cường quốc trong khu vực về điện gió ngoài khơi, bởi không chỉ tận dụng được lợi ích từ sản xuất điện mà còn từ việc sản xuất các cấu phần ngay trong nước. Như vậy, Việt Nam sẽ hưởng lợi kép: vừa phát triển chuỗi cung ứng nội địa, vừa đảm bảo nguồn điện sạch, giá hợp lý và sẵn có.

Thị trường trong nước trước đây chủ yếu dựa vào các khoản vay nội địa để tài trợ cho các dự án năng lượng tái tạo quy mô nhỏ. Tuy nhiên, khi công nghệ ngày càng phức tạp và đòi hỏi nguồn vốn lớn hơn, cách tiếp cận này không còn đủ để mở rộng hệ thống năng lượng tái tạo. Do đó, Việt Nam cần thu hút thêm vốn quốc tế, khoảng 130 tỷ USD vào năm 2030, trong đó 90% phải đến từ khu vực tư nhân.

Để làm được điều này, Việt Nam cần đưa ra các bảo đảm đối với nhà đầu tư quốc tế rằng họ có thể đầu tư an toàn, thu được cổ tức, được hưởng chính sách thuế công bằng và có cơ chế giải quyết tranh chấp tại các diễn đàn quốc tế. Đồng thời, cũng cần đảm bảo mức lợi nhuận phù hợp cho các nhà đầu tư chấp nhận rủi ro trong bối cảnh khung pháp lý cho năng lượng tái tạo quy mô lớn vẫn còn đang hoàn thiện.

Hạ tầng lưới điện vẫn là một điểm nghẽn đối với việc mở rộng năng lượng tái tạo, đặc biệt khi tồn tại các hạn chế về vật lý. Cần có thêm công suất truyền tải và hệ thống lưu trữ năng lượng, điều này đòi hỏi các chính sách và cơ chế khuyến khích phù hợp cho cả hạ tầng và các tài sản phát điện. Chúng tôi kỳ vọng các chính sách sắp tới sẽ rõ ràng hơn.

Một yếu tố quan trọng khác là cơ chế giá điện. Lĩnh vực này vẫn đang ở giai đoạn đầu và các cơ chế phù hợp cho năng lượng tái tạo vẫn chưa được hoàn thiện đầy đủ. Chúng ta đã thấy những gì đã xảy ra trong quá khứ với cơ chế giá FIT. Hy vọng là có thể rút kinh nghiệm từ đó và tiến tới các cơ chế giá linh hoạt hơn, đồng thời giảm thiểu rủi ro.

Copenhagen Infrastructure Partners đã hiện diện tại Việt Nam trong nhiều năm và thời điểm hiện tại có thể xem là một bước ngoặt quan trọng.

Nếu Việt Nam duy trì được đà này và tiếp tục tập trung chuyển đổi hệ thống năng lượng từ các nguồn dựa trên carbon và nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng tái tạo kết hợp lưu trữ bằng pin, thì trong tương lai gần, đất nước sẽ chứng kiến một diện mạo hoàn toàn khác”.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 13-2026 phát hành ngày 30/03/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-13-2026.html

Viễn thông Myanmar trước bước ngoặt chuyển đổi quan trọng

Wed, 25 Mar 2026 04:09:24 GMT

Từ một trong những quốc gia có kết nối kém nhất thế giới, Myanmar đã có bước “nhảy vọt số” đáng kể sau hơn một thập kỷ cải cách. Thị trường viễn thông vì thế vẫn được đánh giá là “mảnh đất màu mỡ” cho các nhà đầu tư...

Sau gần một thập kỷ mở cửa, thị trường viễn thông Myanmar từng được xem là “miền đất hứa” cho doanh nghiệp trong và ngoài nước. Hiện nay thị trường đang ở trạng thái như thế nào, thưa ông?

Thị trường viễn thông Myanmar đang trải qua một “giai đoạn chuyển đổi” quan trọng. Dù đã phát triển đáng kể so với trước đây, thị trường cũng đang đối mặt với nhiều thách thức mới.

Trước hết, nhu cầu người dùng đã thay đổi rõ rệt. Nếu trước đây dịch vụ thoại là trọng tâm, thì hiện nay dữ liệu và các dịch vụ số đã trở thành yếu tố cốt lõi.

Bên cạnh đó, vai trò của các nhà mạng cũng dịch chuyển, họ không chỉ cung cấp SIM mà đang mở rộng sang hệ sinh thái số, bao gồm các dịch vụ fintech như thanh toán điện tử, giải trí và các chương trình hỗ trợ xã hội. Tuy nhiên, các nhà mạng vẫn phải tuân thủ chặt chẽ các quy định quản lý, trong đó có yêu cầu đăng ký SIM.

Nhìn chung, thị trường đang tiếp tục tiến nhanh theo hướng chuyển đổi số mạnh mẽ hơn.

Sự phát triển của viễn thông đã tác động như thế nào tới đời sống người dân và kinh tế - xã hội Myanmar?

Đây là một sự thay đổi rất rõ rệt. Chỉ hơn một thập kỷ trước, Myanmar còn nằm trong nhóm quốc gia có kết nối kém nhất thế giới. Sau cải cách, nước này đã đạt bước “nhảy vọt số” đáng kể trong lĩnh vực viễn thông, thể hiện ở ba chuyển biến chính.

Thứ nhất, khả năng tiếp cận thông tin được mở rộng mạnh mẽ. Nếu trước đây tin tức và tri thức chủ yếu tập trung ở đô thị, thì nay ngay cả người dân ở vùng sâu, vùng xa cũng có thể cập nhật giá nông sản, thông tin y tế hay tài liệu giáo dục theo thời gian thực qua điện thoại thông minh, qua đó thúc đẩy bình đẳng xã hội.

Thứ hai, tài chính số phát triển nhanh. Trong bối cảnh nhiều người chưa có tài khoản ngân hàng, dịch vụ tiền di động (mobile money) cho phép chuyển tiền gần như tức thời giữa thành thị và nông thôn, góp phần tăng tốc lưu chuyển dòng tiền và nâng cao mức độ an toàn tài chính.

Thứ ba, hạ tầng mạng được cải thiện đã thúc đẩy sự phát triển của thương mại điện tử, logistics và các doanh nghiệp vừa và nhỏ dựa trên nền tảng số. Những lĩnh vực này đang trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế.

Tổng thể, viễn thông không còn chỉ là dịch vụ gọi điện, mà đã trở thành nền tảng cho phát triển quốc gia, góp phần nâng cao hiệu quả trong đời sống, giáo dục và chăm sóc sức khỏe.

Ông đánh giá như thế nào về cơ hội và tiềm năng của thị trường viễn thông Myanmar đối với các doanh nghiệp nước ngoài, trong đó có Viettel/Mytel?

Myanmar vẫn là “mảnh đất màu mỡ” với nhiều cơ hội cho các nhà đầu tư có nền tảng vững chắc, trong đó có Mytel. Người dân có khả năng tiếp cận công nghệ mới nhanh và nhu cầu chuyển đổi số rất lớn.

Các nhà mạng hiện có cơ hội đóng vai trò dẫn dắt trong quá trình phát triển kinh tế số. Với những doanh nghiệp như Viettel và Mytel, việc kết hợp công nghệ đạt chuẩn quốc tế với am hiểu thị trường địa phương là một lợi thế đáng kể. Duy trì đổi mới sẽ là yếu tố then chốt để củng cố và nâng cao vị thế trên thị trường.

Ông đánh giá như thế nào về chất lượng dịch vụ của các doanh nghiệp viễn thông trong việc đáp ứng nhu cầu người dân Myanmar?

Khi đánh giá chất lượng dịch vụ, chúng tôi không chỉ nhìn vào hạ tầng mạng mà còn xem xét khả năng xây dựng hệ sinh thái số lấy người dùng làm trung tâm.

Trong đó, nhà mạng Mytel của Việt Nam được ghi nhận là một trong những đơn vị có chất lượng tốt nhất tại Myanmar, với vùng phủ sóng 4G rộng, hiệu suất ổn định, đồng thời sẵn sàng cho 5G và FTTH.

Quan trọng hơn, Mytel đã phát triển hạ tầng viễn thông thành nền tảng cho nhiều dịch vụ số như băng thông rộng, thanh toán điện tử và các giải pháp phục vụ đời sống, giáo dục và kinh doanh. Từ góc độ quản lý, doanh nghiệp này không chỉ cung cấp dịch vụ viễn thông mà còn là đối tác tích cực trong thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao chất lượng cuộc sống tại Myanmar.

Sau trận động đất 7,7 độ richter hồi tháng 3/2025, từ góc độ quản lý nhà nước, ông đánh giá như thế nào về khả năng duy trì và khôi phục dịch vụ của các doanh nghiệp viễn thông tại Myanmar trong tình huống khẩn cấp?

Thiên tai là phép thử lớn đối với bất kỳ mạng lưới nào. Trong bối cảnh đó, tôi đánh giá cao nhà mạng đến từ Việt Nam khi đã chứng minh năng lực ứng phó khẩn cấp rất cao.

Khi hạ tầng bị ảnh hưởng, các đội ngũ kỹ thuật của Mytel đã nhanh chóng tiếp cận những khu vực khó khăn nhất để khôi phục dịch vụ trong thời gian ngắn nhất có thể. Điều này đến từ kiến trúc mạng lưới có tính chống chịu cao và hệ thống ứng phó khẩn cấp được chuẩn bị theo tiêu chuẩn quốc tế.

Việc duy trì các kênh liên lạc thiết yếu trong thời điểm người dân cần nhất đã cho thấy Mytel là một nhà mạng đáng tin cậy, có thể đáp ứng hiệu quả trong các tình huống khẩn cấp.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 12-2026 phát hành ngày 23/03/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-12-2026.html

Quan hệ Việt Nam – EU: Hành trình 35 năm

Tue, 24 Mar 2026 09:34:04 GMT

Kể từ khi Việt Nam và Liên minh Châu Âu (EU) thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1990, mối quan hệ giữa hai bên đã phát triển qua nhiều mốc son quan trọng, trong đó có Hiệp định Đối tác và Hợp tác Toàn diện, hai hiệp định mang tính bước ngoặt EVFTA và EVIPA, và việc nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 1/2026 - giúp Việt Nam trở thành đối tác Chiến lược Toàn diện đầu tiên của EU tại ASEAN...

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 12-2026 phát hành ngày 23/03/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-12-2026.html

Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc: Việt Nam coi EU là đối tác quan trọng, tin cậy, lâu dài

Tue, 24 Mar 2026 06:34:47 GMT

Phát biểu tại Diễn Kinh doanh và Đầu tư EU–Việt Nam với chủ đề “Chiến lược Cửa ngõ Toàn cầu: Hợp tác đầu tư hướng tới tương lai bền vững” sáng ngày 24/3 tại Hà Nội, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc kêu gọi các doanh nghiệp EU đầu tư vào Việt Nam mạnh mẽ hơn và hợp tác trên nhiều lĩnh vực...

https://www.youtube.com/embed/4nY1Hn06LkQ?

Phát biểu chỉ đạo tại sự kiện, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc khẳng định quan hệ Việt Nam – EU đã phát triển mạnh mẽ trong hơn 30 năm qua, với khuôn khổ hợp tác ngày càng hoàn thiện, đặc biệt là vai trò của Hiệp định EVFTA trong việc thúc đẩy thương mại và đầu tư song phương. EU hiện là một trong những đối tác kinh tế hàng đầu của Việt Nam, với kim ngạch thương mại tăng trưởng ổn định và đóng góp tích cực của cộng đồng doanh nghiệp châu Âu.

Phó Thủ tướng cho biết, đây là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt, góp phần triển khai thực chất, nội hàm quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và EU, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế, thương mại và đầu tư. Diễn đàn diễn ra vào một thời điểm hết sức có ý nghĩa khi thế giới đang đứng trước những bước ngoặt về chuyển đổi số, chuyển đổi xanh trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên mới.

"Diễn đàn hôm nay chính là nhịp cầu quan trọng để chúng ta cùng nhau khơi thông về dòng chảy đầu tư, thương mại, công nghệ, tạo nên những giá trị cộng hưởng to lớn của doanh nghiệp Việt Nam và Liên minh châu Âu", Phó Thủ tướng chia sẻ.

Phó Thủ tướng đề xuất EU tăng cường hỗ trợ Việt Nam tiếp cận nguồn tài chính xanh, chuyển giao công nghệ và thúc đẩy đầu tư chất lượng cao trong các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, kinh tế xanh, kinh tế số, công nghệ bán dẫn và hạ tầng chiến lược. Đồng thời, kêu gọi các quốc gia thành viên EU sớm hoàn tất phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ Đầu tư Việt Nam – EU (EVIPA), qua đó hoàn thiện hành lang pháp lý và tạo niềm tin cho doanh nghiệp hai bên.

-Minh Quang

Việt Nam điểm đến đầu tư hấp dẫn với EU

Mon, 23 Mar 2026 16:26:43 GMT

Trước thềm Diễn đàn Kinh doanh và Đầu tư EU – Việt Nam dự kiến diễn ra vào ngày 24/3/2026, đại diện các Phòng Thương mại và Công nghiệp châu Âu cùng lãnh đạo các doanh nghiệp đã chia sẻ góc nhìn với Tạp chí Kinh tế Việt Nam / VnEconomy về triển vọng mối quan hệ kinh tế và đầu tư giữa Việt Nam và EU.

“Việc nâng cấp quan hệ giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu lên Đối tác chiến lược toàn diện là một dấu mốc rất có ý nghĩa. Tôi đã chứng kiến khoảng 25 năm của hành trình này kể từ khi lần đầu đến Việt Nam vào năm 2002. Rất ít người có thể hình dung rằng chỉ trong vòng 25 năm, mối quan hệ này lại đạt được chiều sâu và độ rộng như hiện nay. Không chỉ vậy, Việt Nam đã xây dựng được mạng lưới khoảng 15 quan hệ đối tác toàn diện cùng nhiều Hiệp định thương mại tự do với các quốc gia trên thế giới. Đây thực sự là một thành tựu rất đáng ghi nhận.

Với dấu mốc mới này, tôi tin rằng niềm tin sẽ tiếp tục được củng cố và hy vọng sẽ xuất hiện một làn sóng đầu tư mới với quy mô lớn hơn trong những năm tới, đặc biệt trong các lĩnh vực mà châu Âu có thế mạnh như chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi số. Đây có thể là khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới của dòng vốn đầu tư từ EU vào Việt Nam.

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển rất quan trọng. Nền kinh tế của quốc gia tiếp tục mở rộng, môi trường chính trị duy trì ổn định và các nhà lãnh đạo đã đặt ra những mục tiêu kinh tế rõ ràng, tham vọng. Đây là thời điểm then chốt để các nhà đầu tư châu Âu nhìn nhận Việt Nam như một thị trường chiến lược dài hạn.

Hiện nay, Việt Nam không chỉ xuất hiện thường xuyên trong các tính toán chiến lược của các tập đoàn châu Âu mà còn dần trở thành một điểm đến quan trọng, giữ vai trò thiết yếu trong định hướng phát triển toàn cầu của họ.

Các doanh nghiệp châu Âu có thế mạnh rõ rệt trong những lĩnh vực như chuyển đổi số, chuyển đổi năng lượng và phát triển hạ tầng. Đây đều là những lĩnh vực phù hợp chặt chẽ với các ưu tiên phát triển của Việt Nam. Quan trọng hơn, mối quan hệ giữa châu Âu và Việt Nam mang tính bổ trợ cao, với rất ít lĩnh vực cạnh tranh trực tiếp, từ đó mở ra tiềm năng hợp tác cùng có lợi.

Thương mại giữa Việt Nam và châu Âu đã tăng trưởng mạnh mẽ, đặc biệt kể từ khi Hiệp định Thương mại tự do EU - Việt Nam (EUVFTA) có hiệu lực. Chỉ trong 6 năm qua, mức tăng trưởng thương mại đã chiếm khoảng một nửa so với tổng mức đạt được trong suốt ba thập kỷ trước đó, cho thấy đà phát triển rất tích cực và bền vững.

Tuy nhiên, phần lớn kim ngạch xuất khẩu hiện nay đến từ các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, thay vì doanh nghiệp trong nước. Dù điều này vẫn mang lại lợi ích cho nền kinh tế thông qua tạo việc làm và gia tăng giá trị, nhưng các doanh nghiệp Việt Nam cần đóng vai trò lớn hơn trong thời gian tới.

Lời khuyên đơn giản của tôi dành cho các nhà đầu tư châu Âu đó chính là “Hãy đến Việt Nam”. Quốc gia này có môi trường chính trị ổn định, lực lượng lao động trẻ, có kỹ năng, cùng một thị trường năng động và đang phát triển nhanh. Với cách tiếp cận phù hợp, sự kiên định và cam kết lâu dài, thành công bền vững hoàn toàn có thể đạt được. Đây là cơ hội tốt nhất của châu Âu tại khu vực Đông Nam Á ở thời điểm hiện nay”.

“Việt Nam ngày càng được nhìn nhận là một trung tâm chiến lược về sản xuất và đa dạng hóa chuỗi cung ứng đối với các nhà đầu tư Bắc Âu, đặc biệt trong bối cảnh bất ổn địa chính trị toàn cầu và tái cấu trúc các chuỗi giá trị.

Thứ nhất, Việt Nam đang nổi lên như một “cứ điểm” sản xuất đáng tin cậy. Việt Nam hiện đang sở hữu lực lượng lao động cạnh tranh, năng lực sản xuất xuất khẩu mạnh mẽ và sự hội nhập sâu rộng vào các chuỗi cung ứng toàn cầu. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các lĩnh vực mà các công ty Bắc Âu đang hoạt động tại châu Á như lĩnh vực điện tử và linh kiện, công nghiệp máy móc, công nghiệp dệt may, nội thất và sản phẩm gỗ, cũng như thiết bị hàng hải và logistics.

Thứ hai, Việt Nam từ lâu đã được xem là một trung tâm sản xuất quan trọng đối với các doanh nghiệp Bắc Âu. Lực lượng lao động lành nghề, chi phí nhân công cạnh tranh cùng hệ sinh thái công nghiệp đang được mở rộng đã tiếp tục củng cố sức hút của Việt Nam trong chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng của các nhà đầu tư.

Thứ ba, Việt Nam đóng vai trò là cửa ngõ vào thị trường ASEAN và khu vực Ấn Độ Dương -Thái Bình Dương. Thông qua các hiệp định thương mại quan trọng như Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EUVFTA), Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP), các doanh nghiệp Bắc Âu đang hoạt động tại Việt Nam có thể tiếp cận một mạng lưới thị trường toàn cầu rộng lớn.

Sự ổn định chính trị và vị trí địa lý chiến lược của Việt Nam ngày càng củng cố vai trò là vị trí quan trọng trong các chuỗi cung ứng toàn cầu. Với vị trí nằm ở khu vực trung tâm Đông Nam Á và tham gia tích cực vào các khuôn khổ thương mại quốc tế, Việt Nam đã và đang mang lại một môi trường đầu tư ổn định cùng khả năng kết nối mạnh mẽ với các thị trường trong khu vực.

Vai trò ngày càng lớn của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu cùng với mối quan hệ ngày càng sâu sắc giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EU) cũng đã củng cố niềm tin của các nhà đầu tư Bắc Âu. Đặc biệt, chiến lược Cửa ngõ toàn cầu của EU cũng đóng vai trò quan trọng trong bối cảnh này. Bằng cách huy động các khoản đầu tư chất lượng cao từ châu Âu vào các lĩnh vực như năng lượng xanh, giao thông bền vững và hạ tầng số, chiến lược này đã góp phần cải thiện môi trường đầu tư nói chung, không chỉ cho các thành viên của chúng tôi mà còn cho các doanh nghiệp châu Âu đang hoạt động tại Việt Nam.

Ngoài ra, các doanh nghiệp Bắc Âu ngày càng coi Việt Nam là đối tác chiến lược trong câu chuyện tăng trưởng bền vững của châu Á.

Khu vực Bắc Âu từ lâu nổi tiếng với sự kết hợp giữa công nghệ tiên tiến và cam kết mạnh mẽ về bền vững cũng như kinh doanh có trách nhiệm. Khi Việt Nam đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh và số hóa, các doanh nghiệp Bắc Âu có thể mang đến những giải pháp thiết thực trong các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, hạ tầng bền vững, sản xuất thông minh và kết nối số.

Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội, các doanh nghiệp châu Âu vẫn gặp phải một số thách thức khi đầu tư tại Việt Nam như thủ tục hành chính phức tạp, quy định rườm rà, chồng chéo thẩm quyền và thiếu minh bạch trong cấp phép, hải quan hay phê duyệt dự án...

Cùng với đó là thách thức liên quan đến hạ tầng và năng lượng. Đà tăng trưởng kinh tế nhanh chóng của Việt Nam đã phần nào tạo áp lực lên nguồn cung điện và cơ sở hạ tầng logistics tại một số khu công nghiệp trọng điểm. Trong lĩnh vực năng lượng, những điều chỉnh chính sách, chẳng hạn như việc rà soát lại cơ chế giá điện ưu đãi cho các dự án điện mặt trời và điện gió, cũng khiến doanh nghiệp lo ngại về việc chính sách có thể thay đổi và khó lường.

Không những vậy, nhiều doanh nghiệp Bắc Âu hiện vẫn đang phải thích ứng với các quy trình hải quan, yêu cầu cấp phép và tuân thủ pháp luật ngày càng nghiêm ngặt của Việt Nam.

Để giải quyết các thách thức trên, Việt Nam cần đẩy nhanh hoàn thiện các chính sách về chuyển đổi xanh và phát triển hạ tầng năng lượng, từ đó mở ra nhiều cơ hội thu hút đầu tư lớn.

Các quy định cần rõ ràng, ổn định và nhất quán hơn, đồng thời nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính, qua đó giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư và hoạt động. Việc tăng cường đào tạo về năng lượng tái tạo, kỹ năng số và sản xuất tiên tiến sẽ góp phần giúp Việt Nam tiếp tục thu hút các dòng vốn đầu tư chất lượng cao”.

“Việt Nam đang sở hữu một “tổ hợp lợi thế” ngày càng hiếm thấy ở các thị trường mới nổi bao gồm khả năng tiếp cận rộng các Hiệp định thương mại tự do (FTA), các cụm công nghiệp ngày càng phát triển và nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định. Đối với các doanh nghiệp châu Âu, đặc biệt là doanh nghiệp Pháp, điều này tạo ra một môi trường thuận lợi để triển khai các khoản đầu tư dài hạn.

Doanh nghiệp Pháp đang hoạt động tích cực trong các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, thiết bị công nghiệp, logistics, dịch vụ sản xuất tiên tiến và hạ tầng có giá trị cao. Đây đều là những lĩnh vực phù hợp với thế mạnh toàn cầu của Pháp, bao gồm kỹ thuật, hệ thống năng lượng, tự động hóa và phát triển hạ tầng bền vững, đồng thời cũng gắn liền với các ưu tiên phát triển mà Việt Nam đang hướng tới.

Một điểm đáng chú ý tại Việt Nam trong đầu năm 2026 của các doanh nghiệp Pháp chính là xu hướng dịch chuyển từ các dự án nhà máy đơn lẻ sang những mô hình đầu tư mang tính nền tảng, như khu công nghiệp tích hợp, các giải pháp năng lượng và lưới điện đồng bộ, hay các thương vụ mua bán và sáp nhập mang tính chiến lược.

Xu hướng này cho thấy niềm tin ngày càng lớn của các nhà đầu tư Pháp vào triển vọng dài hạn của Việt Nam, đồng thời phản ánh mong muốn xây dựng các khoản đầu tư quy mô, bền vững trong nhiều năm, thay vì chỉ hiện diện ngắn hạn.

Ngoài ra, sáng kiến Global Gateway đang trở thành một động lực quan trọng trong kế hoạch đầu tư của doanh nghiệp Pháp. Thông qua việc huy động nguồn tài chính từ EU, chuyên môn kỹ thuật và các công cụ giảm thiểu rủi ro, sáng kiến này giúp nâng cao tính khả thi tài chính cho các dự án quy mô lớn trong lĩnh vực hạ tầng, năng lượng tái tạo và chuyển đổi số. Nhờ đó, nhiều doanh nghiệp Pháp, đặc biệt trong các lĩnh vực năng lượng, giao thông và kỹ thuật công nghiệp, ngày càng xem Việt Nam là thị trường phù hợp để triển khai các dự án quy mô lớn và dài hạn.

Một yếu tố quan trọng khác là sự tương thích về các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG) cũng như tiêu chuẩn mua sắm. Global Gateway đặt ra yêu cầu cao hơn về minh bạch, phát triển bền vững và quản trị, đây chính những lĩnh vực mà doanh nghiệp Pháp vốn đã có nền tảng vững.

Sự đồng bộ này giúp giảm chi phí tuân thủ và cho phép doanh nghiệp Pháp cạnh tranh bằng chính thế mạnh của mình. Đồng thời, khuyến khích họ tham gia vào các mô hình hợp tác công – tư (PPP), tài chính hỗn hợp, hay các thương vụ MA quy mô lớn, thay vì chỉ giới hạn ở xuất khẩu truyền thống hoặc đầu tư nhà máy đơn lẻ. Nói cách khác, Global Gateway đang góp phần nâng tầm Việt Nam từ một thị trường tiềm năng trở thành thị trường chiến lược đối với nhiều tập đoàn Pháp.

Hiện nay, quá trình chuyển đổi xanh của Việt Nam đang tạo ra một trong những nguồn dự án sôi động nhất trong khu vực ASEAN. Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quy hoạch điện VIII) điều chỉnh, cùng với các kế hoạch mở rộng lưới điện của Việt Nam đang mở ra nhiều cơ hội lớn trong phát triển năng lượng tái tạo quy mô lớn, lưu trữ năng lượng, nâng cấp hệ thống truyền tải và triển khai các hợp đồng mua bán điện trực tiếp.

Với lợi thế dẫn đầu toàn cầu trong điện gió, điện mặt trời, kỹ thuật lưới điện và công nghệ tiết kiệm năng lượng, các doanh nghiệp Pháp có nhiều điều kiện thuận lợi để tham gia vào giai đoạn phát triển này của Việt Nam.

Sự phát triển của các khu công nghiệp xanh, được thiết kế theo hướng tích hợp năng lượng tái tạo, xử lý nước và mô hình kinh tế tuần hoàn của Việt Nam cũng mở ra cơ hội mới cho doanh nghiệp Pháp trong các lĩnh vực thiết kế, mua sắm, xây dựng, cung cấp thiết bị và tài chính. Đồng thời, quá trình số hóa nhanh chóng tại Việt Nam đang tạo ra nhu cầu lớn về hạ tầng trung tâm dữ liệu, dịch vụ điện toán đám mây, an ninh mạng và tự động hóa công nghiệp. Đây đều là những lĩnh vực mà doanh nghiệp Pháp có thể cung cấp các giải pháp tiên tiến.

Giao thông bền vững, từ phát triển giao thông đô thị đến giảm phát thải trong logistics, cũng đang nổi lên như một hướng đi quan trọng trong thu hút đầu tư của Pháp tại Việt Nam.

Tuy nhiên, dù định hướng phát triển đã rõ ràng, tiến độ triển khai trên thực tế vẫn có sự khác biệt giữa các địa phương và từng lĩnh vực tại Việt Nam. Trong đó, mức độ ổn định của lưới điện, thời gian cấp phép, công tác giải phóng mặt bằng và nguồn nhân lực kỹ thuật trình độ trung vẫn là những điểm nghẽn thường xuyên được đề cập tới...

Để tiếp tục thu hút các nhà đầu tư Pháp trong năm 2026 và các năm tiếp theo, việc công bố rõ ràng và triển khai nhất quán các lộ trình phát triển hạ tầng điện, logistics và khu công nghiệp sẽ góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư. Đồng thời, rút ngắn thời gian phê duyệt giữa các cơ quan, đi kèm với các mục tiêu cụ thể và minh bạch, sẽ giúp cho Việt Nam phát đi tín hiệu tích cực tới hoạt động thu hút dòng vốn quốc tế.

Ngoài ra, việc đẩy mạnh đào tạo nghề gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, đặc biệt trong các lĩnh vực như kỹ thuật, tự động hóa và năng lượng, là yếu tố then chốt đối với Việt Nam.

Các chính sách ưu đãi của Việt Nam cần hướng nhiều hơn tới việc phát triển hệ sinh thái nhà cung ứng trong nước, qua đó thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị. Doanh nghiệp Pháp sẵn sàng đầu tư dài hạn vào năng lực công nghiệp của Việt Nam, những chính sách hỗ trợ nâng cao năng lực nội tại sẽ giúp thúc đẩy quá trình này diễn ra nhanh và hiệu quả hơn”.

“Đối với các doanh nghiệp châu Âu, Việt Nam chính là sự kết hợp của ổn định chính trị, tăng trưởng kinh tế bền vững và mức độ hội nhập sâu rộng vào các mạng lưới thương mại toàn cầu.

Hiệp định Thương mại tự do EU-Việt Nam (EUVFTA) đã góp phần nâng cao tính minh bạch và khả năng tiếp cận thị trường, qua đó khiến Việt Nam ngày càng trở nên hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư châu Âu. Mối quan hệ kinh tế giữa hai bên cũng được phản ánh rõ qua các số liệu thương mại tích cực.

Đặc biệt, trong năm 2025 vừa qua, kim ngạch thương mại song phương giữa Đức và Việt Nam đạt khoảng 22,1 tỷ EUR (tương đương 25,5 tỷ USD), đưa Việt Nam trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Đức trong khối ASEAN.

Các doanh nghiệp Đức coi Việt Nam là một trung tâm sản xuất, một thị trường cung ứng và tiêu thụ ngày càng quan trọng. Trong đó, sản xuất vẫn là lĩnh vực đầu tư cốt lõi của Đức tại Việt Nam, đặc biệt là trong sản xuất máy móc, chuỗi cung ứng ô tô, điện tử và linh kiện công nghiệp. Đồng thời, nhiều doanh nghiệp Đức cũng đang hỗ trợ quá trình nâng cấp ngành công nghiệp của Việt Nam thông qua việc cung cấp các công nghệ về tự động hóa, sản xuất số và hệ thống sản xuất tiên tiến.

Ngoài sản xuất, các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, logistics, công nghệ y tế và giải pháp môi trường cũng đang thu hút ngày càng nhiều sự quan tâm của doanh nghiệp Đức.

Khuôn khổ chính sách vĩ mô cũng đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố niềm tin dài hạn vào thị trường. Trong đó, Hiệp định Thương mại tự do EU-Việt Nam (EUVFTA) đã mang lại những tác động rõ rệt khi thúc đẩy dòng chảy thương mại và thiết lập một khung pháp lý minh bạch, rõ ràng hơn cho các doanh nghiệp hoạt động giữa châu Âu và Việt Nam.

Đồng thời, chiến lược Cửa ngõ toàn cầu (Global Gateway) của Liên minh châu Âu (EU) cũng chính là một mảnh ghép mới trong tổng thể hợp tác giữa Việt Nam và EU. Việc tập trung vào phát triển hạ tầng, chuyển đổi năng lượng và kết nối số của chiến lược này cũng rất phù hợp với những lĩnh vực mà các doanh nghiệp châu Âu, đặc biệt là doanh nghiệp Đức, đang có thế mạnh về công nghệ và kinh nghiệm.

Đối với triển vọng đầu tư của doanh nghiệp Đức tại Việt Nam, trong lĩnh vực năng lượng, việc Việt Nam mở rộng công suất năng lượng tái tạo đang mở ra nhiều cơ hội mới, không chỉ ở khâu phát điện mà còn trong tích hợp lưới điện, lưu trữ năng lượng và các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Các doanh nghiệp Đức từ lâu đã có nhiều kinh nghiệm trong những lĩnh vực năng lượng nên có thể đóng góp cả về công nghệ lẫn kinh nghiệm vận hành hệ thống tại Việt Nam.

Phát triển hạ tầng cũng là một lĩnh vực rất quan trọng đối với các doanh nghiệp Đức. Những dự án quy mô lớn về đường sắt, giao thông đô thị, logistics hay hệ thống cảng đòi hỏi năng lực tích hợp hệ thống tiên tiến, tiêu chuẩn an toàn cao và kinh nghiệm vận hành dài hạn, đây đều là những thế mạnh truyền thống mà các doanh nghiệp Đức đang có.

Tuy nhiên, đối với nhiều nhà đầu tư, điều quan trọng nhất vẫn là chính sách phải ổn định và dễ dự đoán để họ có thể yên tâm lên kế hoạch và đầu tư lâu dài. Các dự án công nghiệp hoặc hạ tầng lớn thường cần thời gian chuẩn bị dài, vì vậy, các doanh nghiệp cần một khung pháp lý ổn định về cấp phép, hợp đồng và ưu đãi đầu tư để có thể yên tâm đưa ra cam kết lâu dài.

Trong thời gian qua, cộng đồng doanh nghiệp ghi nhận những nỗ lực của Việt Nam trong việc cải thiện môi trường đầu tư. Cải cách hành chính cùng với những sáng kiến nhằm tăng cường kết nối và phát triển hạ tầng tại các trung tâm kinh tế lớn đang gửi đi những tín hiệu tích cực tới nhà đầu tư. Tuy nhiên, những cải cách mang tính cấu trúc ở quy mô như vậy vẫn cần thời gian để phát huy hiệu quả, bởi chúng đòi hỏi phải được triển khai một cách đồng bộ và nhất quán giữa các cơ quan và các cấp quản lý.

Việt Nam đã và đang xây dựng được nền tảng vững chắc để trở thành một điểm đến đầu tư quốc tế hấp dẫn. Để duy trì đà phát triển này, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện ở một số lĩnh vực then chốt. Một là, tăng cường tính minh bạch và nhất quán của quy định, đặc biệt trong các ngành liên quan đến công nghệ phức tạp hoặc các dự án hạ tầng dài hạn. Hai là, tiếp tục đầu tư vào hạ tầng, cả hạ tầng vật chất và hạ tầng số. Ba là, đẩy mạnh hơn nữa hoạt động giáo dục nghề và đào tạo kỹ thuật, từ đó hỗ trợ mục tiêu nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị công nghiệp toàn cầu”.

“Sự phát triển năng lượng tái tạo của Việt Nam là rất ấn tượng, với điện gió và điện mặt trời hiện chiếm khoảng 25% tổng công suất lắp đặt. Tuy nhiên, để tận dụng tối đa đà tăng trưởng này, hệ thống lưới điện cần được nâng cấp cả trong ngắn hạn lẫn dài hạn.

Trong vòng hai đến ba năm tới, việc tăng cường tính linh hoạt của lưới điện sẽ mang tính quyết định. Việt Nam cần khẩn trương triển khai các công nghệ hỗ trợ lưới tiên tiến như hệ thống bù đồng bộ STATCOM quy mô lớn và hệ thống lưu trữ. Mặc dù tỷ trọng năng lượng tái tạo cao, Việt Nam hiện vẫn chưa kết nối STATCOM quy mô lớn nào vào lưới điện.

Trên thế giới, STATCOM đóng vai trò quan trọng trong điều chỉnh điện áp động, giảm dao động và tăng khả năng vận hành lưới. Các nhà cung cấp công nghệ châu Âu có lợi thế trong việc cung cấp các giải pháp này, giúp nâng cao khả năng truyền tải và ổn định hệ thống.

Song song đó, các quy chuẩn và tiêu chuẩn lưới điện cần được củng cố. Việt Nam đã bắt đầu sửa đổi khung pháp lý nhằm yêu cầu các nhà máy năng lượng tái tạo tham gia điều khiển công suất, hỗ trợ điện áp và tần số, cũng như dự báo sản lượng, nhưng việc thực thi vẫn còn hạn chế.

Về dài hạn, việc tăng cường trục truyền tải điện 500kV Bắc - Nam là nhu cầu cấu trúc cấp thiết nhất để đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Phần lớn nguồn điện tái tạo tập trung ở khu vực miền Trung và miền Nam, trong khi nhu cầu tiêu thụ điện cao nhất lại là miền Bắc. Việc nâng cấp các tuyến này và phát triển các hành lang truyền tải công suất lớn mới, bao gồm cả công nghệ truyền tải điện một chiều cao áp (HVDC), sẽ là chìa khóa để khai thác tối đa tiềm năng năng lượng tái tạo của Việt Nam.

Lộ trình đạt phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam sẽ phụ thuộc vào điện khí hóa hạ tầng, mở rộng năng lượng tái tạo và hiện đại hóa lưới điện. Các quốc gia châu Âu đã trải qua quá trình chuyển đổi này, với cả thành công và bài học kinh nghiệm, có thể mang lại những tham chiếu giá trị cho Việt Nam.

Trong lĩnh vực hiện đại hóa lưới điện, các đơn vị điện lực châu Âu đã tiên phong triển khai các hệ thống quản lý tiên tiến, bao gồm trạm biến áp số và phân tích dự báo. Những giải pháp này có thể giúp Việt Nam tích hợp năng lượng tái tạo biến động một cách ổn định hơn và giảm thiểu tình trạng cắt giảm công suất.

Lưu trữ năng lượng cũng sẽ đóng vai trò trung tâm, đặc biệt khi Việt Nam tiếp tục mở rộng điện gió và điện mặt trời. Kinh nghiệm triển khai hệ thống pin và các giải pháp lưu trữ lai tại châu Âu cung cấp những mô hình đã được kiểm chứng, có thể điều chỉnh phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Số hóa là một lĩnh vực then chốt khác, với các công nghệ lưới điện thông minh, dự báo dựa trên AI và mô hình bản sao số (digital twin) giúp cải thiện công tác quy hoạch, cho phép giám sát theo thời gian thực và hỗ trợ triển khai có hệ thống. Những năng lực này giúp đảm bảo các khoản đầu tư hạ tầng mang tính dài hạn.

Hợp tác không nên chỉ dừng lại ở chuyển giao công nghệ mà cần chia sẻ kinh nghiệm về quy hoạch và vận hành, điều này sẽ giúp Việt Nam “đi tắt đón đầu” hướng tới một hệ thống điện bền vững và số hóa hơn trong những thập kỷ tới.

Đối với các doanh nghiệp như Hitachi Energy, một số yếu tố sẽ đặc biệt quan trọng khi đánh giá mở rộng tại Việt Nam. Nhu cầu điện khí hóa tiếp tục gia tăng cùng với quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa, kéo theo nhu cầu về hạ tầng điện đáng tin cậy và bền vững. Cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 và thúc đẩy năng lượng tái tạo của Việt Nam cũng gửi đi tín hiệu dài hạn rõ ràng tới nhà đầu tư.

Việc phối hợp với các đối tác trong nước, cơ quan quản lý và các đơn vị điện lực sẽ đóng vai trò then chốt để đảm bảo các dự án phù hợp với định hướng quốc gia và được triển khai hiệu quả.

Một cam kết mạnh mẽ được thể hiện trong việc hỗ trợ quá trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam thông qua đầu tư vào vốn, công nghệ và nguồn nhân lực. Việt Nam không chỉ được nhìn nhận là một trung tâm sản xuất mà còn là một thị trường chiến lược, nơi các giải pháp năng lượng tiên tiến có thể tạo ra tác động dài hạn”.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 12-2026 phát hành ngày 23/03/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-12-2026.html

Diễn đàn Kinh doanh và Đầu tư EU–Việt Nam 2026: Từ đối thoại đến hành động

Sun, 22 Mar 2026 13:09:25 GMT

Diễn đàn Kinh doanh và Đầu tư EU–Việt Nam 2026 đánh dấu một bước chuyển mình từ đối thoại sang hành động cụ thể. Trao đổi với Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy, ông Julien Guerrier, Đại sứ Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam, khẳng định Việt Nam là đối tác then chốt trong ASEAN và việc nâng cấp quan hệ đối tác với Việt Nam sẽ mở ra cơ hội đột phá trong chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, năng lượng tái tạo và giao thông bền vững.

Thưa ông, Diễn đàn Kinh doanh và Đầu tư EU–Việt Nam được tổ chức sau khi quan hệ song phương EU và Việt Nam được nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện. Ông đánh giá thế nào về ý nghĩa của Diễn đàn này, nhất là trong việc thúc đẩy các dự án hợp tác về chuyển đổi xanh và chuyển đổi số hiện nay?

Diễn đàn Kinh doanh và Đầu tư EU-Việt Nam, thuộc chiến lược Cửa ngõ toàn cầu - Global Gateway, được tổ chức vào một thời điểm rất có ý nghĩa trong quan hệ EU–Việt Nam, ngay sau khi quan hệ đối tác của chúng ta được nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện.

Về mặt chiến lược, Diễn đàn có ý nghĩa quan trọng vì nó giúp chuyển hóa các ưu tiên chung thành hợp tác cụ thể bằng cách làm nổi bật các cơ hội đầu tư thực tế, có khả năng huy động vốn trong khuôn khổ Cửa ngõ toàn cầu (Global Gateway) và đưa các bên liên quan vào cùng một không gian.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đây là cơ hội thực tiễn trên nhiều phương diện. Diễn đàn cho phép các công ty tương tác trực tiếp với đối tác châu Âu để trao đổi kiến thức chuyên môn và công nghệ trong các lĩnh vực ưu tiên như năng lượng, giao thông bền vững, chuyển đổi số và các giải pháp liên quan đến tiêu chí ESG (môi trường – xã hội – quản trị).

Diễn đàn được tổ chức với sự phối hợp chặt chẽ giữa Cục Đầu tư nước ngoài (FIA) - Bộ Tài chính và EuroCham Việt Nam. Diễn đàn sẽ giúp các doanh nghiệp xây dựng quan hệ đối tác, hình thành các liên danh, đồng thời định hình các cơ hội kinh doanh tương lai có thể mở rộng vượt ra ngoài một dự án đơn lẻ; cung cấp nền tảng để tài trợ cho các dự án, khi các ngân hàng phát triển, ngân hàng thương mại và nhà đầu tư sẽ có mặt để thảo luận về những điều kiện cần thiết nhằm biến dự án thành những dự án có khả năng tài trợ và sẵn sàng thu hút đầu tư; tạo không gian để đối thoại cởi mở về các rào cản chính sách, lập pháp và thị trường đang cản trở đầu tư, cũng như các giải pháp thực tiễn để khắc phục những rào cản đó, từ đó giúp hiện thực hóa các cơ hội một cách nhanh chóng và bền vững hơn.

Diễn đàn được coi như bước chuyển từ đối thoại sang hành động cụ thể. Đó là kết nối đối tác, hài hòa tiêu chuẩn, mở khóa nguồn tài chính và hỗ trợ loại bỏ các trở ngại, nhằm giúp hợp tác EU–Việt Nam trong lĩnh vực chuyển đổi xanh và chuyển đổi số mang lại kết quả thiết thực cho doanh nghiệp và người dân.

Trong khuôn khổ chiến lược Cửa ngõ toàn cầu (Global Gateway), vai trò chiến lược của Việt Nam trong khu vực ASEAN được nhìn nhận như thế nào? EU sẽ ưu tiên những lĩnh vực nào để hai bên đạt được sự hợp tác đột phá, thưa ông?

Liên minh châu Âu (EU) coi Việt Nam là một đối tác quan trọng trong ASEAN, không chỉ vì sức sống kinh tế năng động và tiềm năng thị trường của Việt Nam, mà còn vì vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu, cũng như cam kết mạnh mẽ của Việt Nam đối với chuyển đổi kép: xanh và số.

Trong khuôn khổ Global Gateway, chúng tôi coi Việt Nam là nơi hai bên có thể cùng nhau thực hiện các khoản đầu tư chất lượng cao, bền vững và có tác động theo mô hình cùng có lợi.

Với quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, chúng tôi kỳ vọng sẽ đạt được hợp tác đột phá trong bốn vấn đề như sau:

Thứ nhất, chuyển đổi năng lượng, bao gồm triển khai năng lượng tái tạo, hiện đại hóa lưới điện, lưu trữ năng lượng và nâng cao hiệu quả năng lượng.

Thứ hai, giao thông bền vững và logistics xanh hơn, đặc biệt là các giải pháp giảm phát thải, đồng thời tăng cường kết nối.

Thứ ba, chuyển đổi số đáng tin cậy, bao gồm hạ tầng số, an ninh mạng và các ứng dụng thực tiễn giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất và hội nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thứ tư, ESG, tăng cường các tiêu chuẩn bền vững, minh bạch và thực hành kinh doanh có trách nhiệm, nhằm giúp các dự án dễ huy động vốn hơn, bền vững hơn và hấp dẫn hơn với đầu tư dài hạn.

Bốn vấn đề này có thể giúp chuyển hóa mối quan hệ được nâng cấp của chúng ta thành những kết quả cụ thể, tạo ra giá trị lâu dài, tăng trưởng kinh tế và việc làm cho cả Việt Nam và châu Âu.

Thưa ông, chuyển đổi kép (xanh và số) là hai trụ cột xuyên suốt của Diễn đàn năm nay. Vậy, EU có những kế hoạch hỗ trợ như thể nào để giúp các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) có cơ hội tham gia vào chuỗi cung ứng xanh của EU để thực hiện mục tiêu phát triển phát thải thấp và Net Zero vào năm 2050?

Đối với Việt Nam, chuyển đổi kép không chỉ là yêu cầu toàn cầu mà còn là cơ hội lớn để nâng cấp tăng trưởng và năng lực cạnh tranh. Theo quan điểm của tôi, cơ hội lớn nhất nằm ở việc nâng cao vị trí trong chuỗi giá trị: sản xuất theo cách hiệu quả hơn, sạch hơn và minh bạch hơn, với khả năng truy xuất nguồn gốc mạnh mẽ hơn cùng mức độ tuân thủ tốt hơn các tiêu chuẩn quốc tế. Điều này sẽ giúp các doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường EU và đồng thời củng cố năng lực cạnh tranh toàn cầu của họ.

Về hỗ trợ, cách tiếp cận của EU là kết hợp hài hòa giữa tài chính, công nghệ và xây dựng năng lực. Về tài chính, chúng tôi đang huy động đầu tư thông qua Global Gateway và các định chế tài chính châu Âu. EU, Ngân hàng Đầu tư châu Âu và các ngân hàng phát triển của các nước thành viên đã xây dựng các gói hỗ trợ dành riêng cho chuyển đổi năng lượng công bằng của Việt Nam; đồng thời, đang chuẩn bị các cơ chế mới để thúc đẩy giao thông bền vững hơn. Tất cả những điều này góp phần tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư xanh và giảm phát thải carbon.

Bên cạnh đó, chúng tôi hỗ trợ chia sẻ công nghệ, kiến thức chuyên môn và tiêu chuẩn, ví dụ về đo lường phát thải, hiệu quả năng lượng, minh bạch chuỗi cung ứng và thực hành kinh doanh có trách nhiệm. Đặc biệt quan trọng, chúng tôi tập trung vào đào tạo kỹ năng, nhất là cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, để họ xây dựng được năng lực thực tiễn – từ tính toán dấu chân carbon, báo cáo bền vững đến nguồn cung ứng có trách nhiệm, quản lý chất lượng và sẵn sàng về an ninh mạng cơ bản.

Tôi xin nhấn mạnh lại rằng chúng tôi không mong đợi các SMEs trở nên “hoàn hảo chỉ sau một đêm”. Điều quan trọng là có một lộ trình nâng cấp rõ ràng, đáng tin cậy, từng bước nhưng đúng hướng, để ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt Nam tham gia hiệu quả vào chuỗi giá trị xanh của châu Âu, thúc đẩy mô hình sản xuất – tiêu dùng bền vững và góp phần vào hành trình Net Zero của Việt Nam.

Đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs), các tiêu chuẩn ESG và phát triển bền vững là rất khó. Ông có thể chia sẻ các yêu cầu cốt lõi của EU về ESG, cũng như các cơ chế hỗ trợ có sẵn để giúp họ thích ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh, thưa ông?

Đối với Liên minh châu Âu, ESG là một khung đảm bảo rằng tăng trưởng được neo giữ trên nền tảng quản trị tốt, trách nhiệm xã hội và bền vững môi trường. Ở cốt lõi, EU nhấn mạnh ba yếu tố: minh bạch và hiệu suất có thể đo lường được; hành vi kinh doanh có trách nhiệm xuyên suốt chuỗi cung ứng; các lộ trình đáng tin cậy để giảm phát thải gắn liền với những cải thiện thực tế trong vận hành.

Về mặt thực tiễn, điều này ngày càng đòi hỏi dữ liệu và hệ thống mạnh mẽ hơn: về phát thải, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn lao động và an toàn, cũng như quản trị và tuân thủ. Đối với SMEs, điều này có thể là đòi hỏi cao, nhưng cũng là cơ hội để nâng cao năng lực cạnh tranh và trở thành nhà cung cấp đủ điều kiện cho các khách hàng lớn và đối tác quốc tế.

Về hỗ trợ, EU tập trung vào xây dựng năng lực, hướng dẫn và các công cụ thực tiễn – thường được tùy chỉnh theo từng ngành – để giúp các doanh nghiệp thực hiện hành động từng bước. Chúng tôi cũng nỗ lực kết nối doanh nghiệp với đối tác châu Âu, mạng lưới, và khi phù hợp, với các kênh tài chính. Cách tiếp cận hiệu quả nhất là giúp các SMEs ưu tiên: bắt đầu từ những yêu cầu quan trọng nhất, xây dựng năng lực nội bộ, rồi dần dần nâng cao mức độ tuân thủ khi doanh nghiệp phát triển.

Thưa ông, mặc dù EVFTA đã mang lại kết quả thương mại tích cực, dòng vốn FDI từ EU vào Việt Nam vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Vậy theo ông, đâu là những rào cản chính đang hạn chế dòng đầu tư này và EU kỳ vọng Việt Nam cải thiện những yếu tố nào để thu hút đầu tư chất lượng cao? Dựa trên việc nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện, những lĩnh vực hợp tác mới nổi nào có tiềm năng lớn nhất để hai bên cùng tạo ra giá trị gia tăng bền vững cho Việt Nam và châu Âu?

Hiệp định Thương mại tự do EU-Việt Nam (EVFTA) đang phát huy hiệu quả rõ rệt với kim ngạch thương mại hàng hóa đạt 76 tỷ EUr năm 2025. Việc thực thi đầy đủ sẽ mở khóa toàn bộ tiềm năng và tạo nền tảng vững chắc cho các tham vọng tương lai.

Tuy nhiên, trong hai lĩnh vực ưu tiên là giao thông và năng lượng tái tạo, đầu tư EU vẫn gặp ba rào cản chính: quy mô dự án còn nhỏ, tập trung chủ yếu vào lĩnh vực truyền thống và năng lực hấp thụ công nghệ của Việt Nam chưa cao (nhân lực, hệ sinh thái đổi mới và khả năng phát triển công nghệ giá trị cao).

Để thu hút đầu tư chất lượng cao, EU kỳ vọng Việt Nam ưu tiên cải thiện ba vấn đề then chốt: xây dựng khung pháp lý ổn định, minh bạch và thực thi nhất quán; đẩy nhanh thủ tục hành chính thông qua số hóa và cơ chế “một cửa”; cùng tăng cường đầu tư vào nhân tài, RD và hệ sinh thái đổi mới.

Về các lĩnh vực hợp tác mới nổi sau khi nâng cấp Đối tác chiến lược toàn diện, chúng tôi thấy bốn lĩnh vực có tiềm năng lớn nhất.

Thứ nhất, giao thông bền vững, đặc biệt là đường sắt cao tốc. EU đang hỗ trợ qua cơ chế 40 triệu eur và kinh nghiệm của Team Europe.

Thứ hai, hệ sinh thái công nghệ cao, kết hợp thế mạnh công nghệ và tiêu chuẩn châu Âu với nền sản xuất đang lên của Việt Nam.

Thứ ba, trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số đáng tin cậy, nhấn mạnh an toàn, đạo đức, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu.

Thứ tư, kinh tế tuần hoàn và an ninh mạng – hạ tầng số, giúp nâng cao cạnh tranh và giảm chi phí dài hạn.

Để các dự án thành công, cần môi trường pháp lý và đấu thầu minh bạch, dễ dự đoán. EU sẵn sàng mang lại giá trị lớn với tư cách đối tác tin cậy. Chúng tôi đang xây dựng các dự án “cờ đầu” mới và tin tưởng sẽ tạo ra giá trị bền vững về kinh tế, công nghệ và khả năng chống chịu cho cả hai bên.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 12-2026 phát hành ngày 23/03/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-12-2026.html

Thúc đẩy hợp tác EU - Việt Nam: Góc nhìn từ các Đại sứ châu Âu

Sun, 22 Mar 2026 13:02:50 GMT

Nhân dịp Diễn đàn Kinh doanh và Đầu tư EU-Việt Nam - chiến lược Cửa ngõ toàn cầu, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy xin giới thiệu những chia sẻ cũng như góc nhìn của các Đại sứ châu Âu về môi trường đầu tư, cơ hội hợp tác và triển vọng của kinh tế Việt Nam...

Hiện nay là giai đoạn đầy bất định với những biến động địa chính trị và kinh tế khó lường. Các quốc gia và vùng lãnh thổ vẫn theo đuổi chủ nghĩa đa phương cùng có lợi cần chủ động chuẩn bị để ứng phó với các cú sốc, đồng thời tìm kiếm những phương thức hợp tác mới.

Vì vậy, Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện EU - Việt Nam là một tín hiệu kịp thời và rõ ràng về cam kết của hai bên trong việc tăng cường hợp tác chặt chẽ và mang tính chiến lược trên tất cả các lĩnh vực. Quan hệ này góp phần thúc đẩy việc triển khai hiệu quả Hiệp định Thương mại tự do EU - Việt Nam (EVFTA), hỗ trợ tăng cường hợp tác về quy định, cải thiện khả năng tiếp cận thị trường, và xây dựng các cơ chế hiệu quả hơn nhằm xử lý các rào cản còn tồn tại trong thương mại và đầu tư.

Đối với các doanh nghiệp Bỉ đang hoạt động tại Việt Nam, quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện EU - Việt Nam phản ánh cam kết ngày càng mạnh mẽ của hai bên trong việc nâng cao tính minh bạch và ổn định trong các lĩnh vực như tiêu chuẩn, yêu cầu về phát triển bền vững và minh bạch chuỗi cung ứng. Với các doanh nghiệp Bỉ đang cân nhắc đầu tư, quan hệ đối tác này nhấn mạnh tham vọng của Việt Nam trong việc hiện đại hóa nền kinh tế và thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao từ châu Âu, đặc biệt trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo, số hóa, logistics và sản xuất tiên tiến.

Việt Nam mang đến cho các nhà đầu tư Bỉ sự kết hợp hấp dẫn giữa năng lực cạnh tranh và tiềm năng chiến lược dài hạn tại Đông Nam Á. Tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ cùng lực lượng lao động trẻ, có tay nghề tiếp tục thu hút đầu tư nước ngoài, trong khi mạng lưới các hiệp định thương mại rộng khắp, đặc biệt là EVFTA, giúp cải thiện khả năng tiếp cận thị trường và giảm chi phí cho doanh nghiệp châu Âu. Việt Nam là cửa ngõ vào ASEAN, cũng như Bỉ là cửa ngõ vào Liên minh châu Âu.

Điểm khác biệt ngày càng rõ nét của Việt Nam là cam kết mạnh mẽ về môi trường. Với mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, được hỗ trợ bởi các chính sách quan trọng như quan hệ Đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP) và Quy hoạch điện VIII (PDP8), Việt Nam đang định vị mình là một quốc gia dẫn đầu khu vực trong chuyển đổi xanh. Điều này tạo ra nhiều cơ hội đáng kể cho các doanh nghiệp Bỉ hoạt động trong lĩnh vực công nghệ sạch, logistics bền vững, kinh tế tuần hoàn và dịch vụ môi trường.

Chúng tôi ghi nhận với sự đánh giá cao các chính sách mới được Chính phủ Việt Nam công bố nhằm thúc đẩy tăng trưởng thông qua việc khuyến khích khu vực tư nhân.

Tuy nhiên, những cải cách sâu rộng hơn nữa sẽ giúp tăng cường quan hệ hợp tác song phương. Tính dự đoán cao hơn trong quy định, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng và đối với các nhà nhập khẩu nông sản, là điều cần thiết. Doanh nghiệp Bỉ cũng cần cơ chế giải quyết tranh chấp minh bạch và có thể dự đoán. Việt Nam sẽ tiếp tục nâng cao uy tín quốc tế khi quyền tự do hiệp hội thông qua các công đoàn độc lập, phù hợp với các tiêu chuẩn của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) được phê duyệt.

Việt Nam cũng cần đẩy mạnh hơn nữa các nỗ lực giảm ô nhiễm không khí, bởi đây là ưu tiên hàng đầu nhằm bảo vệ sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người dân cũng như lực lượng lao động Việt Nam. Các doanh nghiệp của chúng tôi cần một môi trường đấu thầu công khai và cạnh tranh hơn, nhằm đảm bảo sân chơi bình đẳng trong các dự án hạ tầng và dự án xanh phù hợp với Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện và EVFTA.

Gần đây, Việt Nam đã được đưa vào danh sách các quốc gia có chính sách thuế chưa hợp tác của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), còn được gọi là “danh sách đen thiên đường thuế”. Đây là một vấn đề quan trọng cần được giải quyết nhanh chóng. Chúng tôi ghi nhận những nỗ lực của Việt Nam trong việc triển khai các tiêu chuẩn tối thiểu về báo cáo theo từng quốc gia và tin tưởng rằng các cải cách pháp lý cần thiết sẽ sớm được thông qua. Bỉ sẵn sàng hỗ trợ thông qua hợp tác kỹ thuật nhằm giúp Việt Nam sớm được gỡ khỏi danh sách này.

Bỉ nhận thấy tiềm năng lớn trong việc thúc đẩy hợp tác tăng trưởng xanh với Việt Nam trên nhiều lĩnh vực chiến lược. Trong khuôn khổ sáng kiến Global Gateway của EU và cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 của Việt Nam, những cơ hội nổi bật nhất nằm ở phát triển hạ tầng xanh, bao gồm logistics bền vững và các khu công nghiệp sinh thái, phù hợp với ưu tiên của EU về hạ tầng sạch và có khả năng chống chịu, hỗ trợ quá trình chuyển đổi xanh và số của Việt Nam.

Hợp tác cũng đang được mở rộng trong lĩnh vực quản lý chất thải và các giải pháp kinh tế tuần hoàn, phản ánh mục tiêu chung về bảo vệ môi trường và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, bao gồm hydro xanh, năng lực công nghệ của Bỉ bổ trợ hiệu quả cho quá trình chuyển đổi quy mô lớn của Việt Nam theo JETP và các kế hoạch năng lượng quốc gia. Cuối cùng, nông nghiệp công nghệ cao - lĩnh vực mà Bỉ có thế mạnh - cũng mở ra nhiều tiềm năng cho việc phát triển hệ thống lương thực bền vững.

Bỉ tự hào được đồng hành cùng các cơ quan chức năng Việt Nam trong việc xử lý các di sản chiến tranh, đặc biệt là tẩy độc chất da cam. Đây không chỉ là một mối quan hệ hợp tác thông thường, mà còn là biểu hiện của tinh thần đoàn kết, cùng hướng tới một tương lai bền vững cho một Việt Nam không còn ô nhiễm độc hại.

Từ góc độ của chúng tôi, với tư cách là một thành viên của EU, việc nâng cấp quan hệ Việt Nam - EU lên Đối tác Chiến lược Toàn diện là một tín hiệu mạnh mẽ về sự tăng cường hợp tác chính trị và kinh tế giữa Việt Nam và EU. Đối với các doanh nghiệp Đan Mạch, điều này củng cố niềm tin rằng Việt Nam sẽ tiếp tục là một môi trường ổn định, dựa trên luật lệ, đồng thời mở rộng hơn nữa cơ hội trong thương mại và đầu tư.

Quan hệ Việt Nam - EU được xây dựng trên các khuôn khổ quan trọng như Hiệp định Thương mại tự do EU - Việt Nam (EVFTA) và Hiệp định Bảo hộ đầu tư EU - Việt Nam (EVIPA) đã được Đan Mạch phê chuẩn, vốn đã mang lại khả năng tiếp cận thị trường tốt hơn, bảo vệ pháp lý mạnh mẽ hơn và các quy định rõ ràng hơn cho nhà đầu tư châu Âu. Quan hệ nâng cấp này tiếp tục thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực như phát triển bền vững, chuyển đổi xanh, số hóa và khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng - những lĩnh vực mà doanh nghiệp Đan Mạch có thế mạnh và có thể đóng góp bằng các công nghệ và giải pháp tiên tiến.

Trong bối cảnh toàn cầu đang chịu tác động bởi bất ổn địa chính trị và sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng, quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện EU - Việt Nam cũng nhấn mạnh vai trò ngày càng tăng của Việt Nam như một đối tác kinh tế đáng tin cậy của châu Âu. Các doanh nghiệp Đan Mạch ngày càng coi Việt Nam không chỉ là một địa điểm sản xuất hấp dẫn mà còn là một trung tâm chiến lược với mức độ hội nhập ngày càng cao vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Hiện nay, khoảng 150 doanh nghiệp Đan Mạch đang hoạt động tại Việt Nam và con số này tiếp tục gia tăng. Một ví dụ gần đây là việc khánh thành nhà máy của Tập đoàn Lego - công ty sản xuất đồ chơi lớn nhất thế giới - tại Thành phố Hồ Chí Minh vào năm 2025. Tương tự, Pandora - thương hiệu trang sức lớn nhất thế giới - dự kiến cũng sẽ mở nhà máy tại đây trong năm nay. Những ví dụ này cho thấy niềm tin ngày càng lớn của doanh nghiệp Đan Mạch vào triển vọng kinh tế dài hạn và vai trò của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Việt Nam mang lại nhiều lợi thế cạnh tranh cho các nhà đầu tư Đan Mạch tại Đông Nam Á. Trước hết là tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ và ổn định cùng môi trường chính trị ổn định. Việt Nam đã thể hiện khả năng chống chịu trong đại dịch Covid-19 và tiếp tục duy trì tăng trưởng vững chắc, xuất khẩu mạnh và dòng vốn FDI gia tăng. Mạng lưới các hiệp định thương mại rộng khắp, bao gồm EVFTA, cũng giúp các doanh nghiệp tại Việt Nam tiếp cận tốt hơn với các thị trường toàn cầu.

Một lợi thế quan trọng khác là lực lượng lao động năng động, có tay nghề, với chi phí cạnh tranh. Cùng với vị trí chiến lược tại châu Á và sự hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị khu vực, điều này giúp Việt Nam trở thành một trung tâm sản xuất và logistics ngày càng quan trọng đối với các doanh nghiệp đang đa dạng hóa chuỗi cung ứng.

Việt Nam cũng đã thể hiện sự linh hoạt trong việc thích ứng với các biến động kinh tế toàn cầu và cải thiện môi trường đầu tư thông qua các cải cách liên tục.

Về các lĩnh vực tiềm năng, năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió ngoài khơi, nổi bật là một hướng hợp tác quan trọng. Đan Mạch có hơn 50 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực điện gió ngoài khơi và sở hữu năng lực hàng đầu thế giới về công nghệ năng lượng tái tạo. Các mục tiêu khí hậu đầy tham vọng cùng nguồn tài nguyên gió dồi dào của Việt Nam tạo nền tảng tự nhiên cho hợp tác sâu rộng hơn.

Ngoài lĩnh vực năng lượng, tôi cũng nhận thấy nhiều cơ hội trong công nghệ xanh, hạ tầng bền vững, hàng hải và logistics, sản xuất tiên tiến, quản lý chất thải và nước, cũng như hiệu quả năng lượng - những lĩnh vực mà doanh nghiệp Đan Mạch có thế mạnh công nghệ và nơi nhu cầu về các giải pháp sáng tạo tại Việt Nam đang gia tăng cùng với quá trình chuyển đổi xanh và phát triển công nghiệp.

Theo quan điểm của tôi, Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng trong việc cải thiện môi trường pháp lý và kinh doanh thông qua các cải cách hành chính và thể chế nhằm đơn giản hóa thủ tục, giảm bớt quan liêu và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước - có thể coi là làn sóng cải cách lớn nhất kể từ thời kỳ Đổi mới. Đối với doanh nghiệp Đan Mạch, những cải cách này kỳ vọng sẽ tạo ra môi trường đầu tư dễ dự đoán hơn. Các nỗ lực đơn giản hóa quy trình cấp phép, tăng cường minh bạch và giảm rào cản hành chính là những tín hiệu tích cực, thể hiện cam kết của Việt Nam trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh như một điểm đến đầu tư.

Tuy nhiên, cũng như nhiều nhà đầu tư nước ngoài khác, doanh nghiệp Đan Mạch vẫn nhấn mạnh tầm quan trọng của sự rõ ràng, chất lượng và tính nhất quán trong quy định, đặc biệt đối với các dự án quy mô lớn và dài hạn.

Những cải thiện lớn nhất đối với nhà đầu tư Đan Mạch sẽ đến từ việc cấp phép nhanh hơn và có thể dự đoán hơn, cách diễn giải quy định thống nhất hơn giữa các địa phương và cơ quan, hoàn thuế VAT nhanh hơn và thủ tục hải quan thuận lợi hơn.

Tóm lại, Việt Nam đang trở nên ngày càng hấp dẫn hơn và lộ trình cải cách là tích cực. Bước tiếp theo là chuyển hóa định hướng đó thành một môi trường kinh doanh không chỉ hấp dẫn trên lý thuyết mà còn vận hành hiệu quả một cách nhất quán trong thực tế.

Tôi tin rằng tăng trưởng xanh và phát triển bền vững là những lĩnh vực hợp tác đầy triển vọng giữa Việt Nam và Đan Mạch.

Năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió ngoài khơi, mang lại tiềm năng lớn. Việt Nam có nguồn tài nguyên gió dồi dào và kế hoạch đầy tham vọng nhằm mở rộng năng lượng tái tạo như một phần của cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Kinh nghiệm của Đan Mạch trong phát triển điện gió, xây dựng khung pháp lý và tích hợp hệ thống năng lượng có thể hỗ trợ hiệu quả cho quá trình chuyển đổi của Việt Nam.

Ngoài năng lượng tái tạo, còn có nhiều cơ hội trong lĩnh vực hiệu quả năng lượng và giảm phát thải trong công nghiệp, nơi các giải pháp của Đan Mạch có thể giúp giảm khí thải trong các ngành như sản xuất, xi măng và chế biến thực phẩm. Hạ tầng xanh, hàng hải, quản lý chất thải và nước cũng là những lĩnh vực rất phù hợp. Kinh nghiệm của Đan Mạch cho thấy chuyển đổi xanh có thể thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tạo ra các ngành công nghiệp mới và hỗ trợ việc làm chất lượng cao.

Pháp hoan nghênh việc nâng cấp quan hệ EU - Việt Nam lên Đối tác chiến lược toàn diện - một quyết định quan trọng, phản ánh mức độ gắn kết ngày càng sâu sắc giữa EU và Việt Nam cũng như tiềm năng to lớn của mối quan hệ này trong việc hỗ trợ phát triển kinh tế của Việt Nam.

Tăng cường quan hệ kinh tế và thương mại là một trong những ưu tiên hàng đầu của khuôn khổ hợp tác mới này. Hiệp định Thương mại tự do EU - Việt Nam (EVFTA) đã mang lại nhiều lợi ích đáng kể cho các doanh nghiệp Pháp, đặc biệt là trong việc tạo điều kiện tiếp cận một thị trường Việt Nam năng động và tăng trưởng nhanh. Quan hệ đối tác được tăng cường này, cả ở cấp độ song phương và châu Âu, mở ra triển vọng hợp tác sâu rộng hơn nữa trong nhiều lĩnh vực có giá trị gia tăng cao và lợi ích chung.

Các lĩnh vực này bao gồm năng lượng, giao thông vận tải và hạ tầng, cũng như nhiều lĩnh vực liên quan đến công nghệ số và đổi mới sáng tạo. Pháp có nhiều tập đoàn hàng đầu thế giới như EDF, Alstom và CMA CGM, cùng với một mạng lưới dày đặc các doanh nghiệp nhỏ và vừa sáng tạo. Pháp cũng được công nhận là một trong những điểm đến hấp dẫn nhất châu Âu đối với nhà đầu tư nước ngoài. Những yếu tố này cho phép các doanh nghiệp Pháp, cùng với các đối tác châu Âu và Việt Nam, đóng góp tích cực vào việc hiện thực hóa quan hệ đối tác này.

Năm 2025, Việt Nam đã ghi nhận là quốc gia có mức tăng trưởng cao nhất tại Đông Nam Á. Động lực này đến từ một nền kinh tế đang chuyển mình mạnh mẽ, với những tham vọng lớn từ cả khu vực công và khu vực tư nhân nhằm nâng cao vị thế của đất nước trên trường khu vực và quốc tế. Các định hướng chiến lược gần đây, đặc biệt là Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển khu vực kinh tế tư nhân và Nghị quyết 79-NQ/TW về phát triển kinh tế Nhà nước, thể hiện rõ quyết tâm hiện đại hóa và nâng cấp nền kinh tế Việt Nam.

Các doanh nghiệp Pháp đang theo dõi sát sao những chuyển biến này với sự quan tâm lớn. Các doanh nghiệp Pháp, cũng như các nhà đầu tư quốc tế khác, ghi nhận và đánh giá cao sự cải thiện từng bước của khuôn khổ pháp lý và môi trường kinh doanh tại Việt Nam - một quá trình đã diễn ra trong thời gian dài và gần đây được đẩy nhanh hơn. Việc EVFTA có hiệu lực từ năm 2020 là một dấu mốc quan trọng, góp phần thúc đẩy sự tiệm cận với các tiêu chuẩn châu Âu trong thương mại, đầu tư và quản trị kinh tế.

Trong nước, các lần sửa đổi Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp, đặc biệt là các sửa đổi được thông qua trong giai đoạn 2023-2024 và có hiệu lực trong giai đoạn 2025-2026, đã góp phần đơn giản hóa một số thủ tục, giảm số lượng giấy phép cần thiết và rút ngắn thời gian gia nhập thị trường của nhà đầu tư nước ngoài. Những tiến bộ trong số hóa hành chính cũng đang đi đúng hướng.

Tuy nhiên, để tiếp tục thúc đẩy dòng vốn đầu tư song phương, các doanh nghiệp nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng quy định một cách nhất quán hơn giữa cấp Trung ương và địa phương, tăng cường tính chắc chắn pháp lý và duy trì đối thoại thường xuyên giữa khu vực công và khu vực tư, đặc biệt đối với các dự án công nghiệp, bền vững và đổi mới sáng tạo.

Chuyển đổi sinh thái và năng lượng là một trong những ưu tiên trọng tâm trong hợp tác giữa hai bên, cả ở cấp độ châu Âu và song phương. Điều này được thể hiện qua nhiều chương trình hợp tác khoa học và công nghệ lâu dài, đặc biệt trong các lĩnh vực nông nghiệp và quản lý nước.

Trong lĩnh vực chuyển đổi năng lượng, cùng với các đối tác châu Âu, Pháp đóng vai trò tích cực trong việc triển khai quan hệ Đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP) với Việt Nam. Thông qua Cơ quan Phát triển Pháp (AFD), Pháp đóng góp 500 triệu EUR để hỗ trợ các dự án trọng điểm như Nhà máy thủy điện tích năng Bác Ái. Cùng với các tổ chức tài chính châu Âu và quốc tế, cũng như các doanh nghiệp năng lượng lớn của Việt Nam, chúng tôi đang tích cực chuẩn bị cho tương lai.

Trong khuôn khổ chiến lược Cửa ngõ toàn cầu (Global Gateway) của EU, các nỗ lực này dự kiến sẽ tiếp tục hỗ trợ đầu tư bền vững, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng, giảm phát thải trong sản xuất công nghiệp và nông nghiệp, đồng thời tăng cường hội nhập quốc tế của Việt Nam và kết nối với các quốc gia ASEAN.

Đức coi việc nâng cấp quan hệ EU-Việt Nam lên Đối tác chiến lược toàn diện là một tín hiệu quan trọng cho tương lai hợp tác kinh tế giữa châu Âu và Việt Nam. Đối với các doanh nghiệp Đức đang hoạt động tại Việt Nam, cũng như những doanh nghiệp đang cân nhắc đầu tư mới, bước tiến này củng cố niềm tin vào sự ổn định dài hạn và chiều sâu của quan hệ kinh tế song phương và khu vực. Điều này phản ánh cam kết chung của hai bên trong việc tăng cường hợp tác không chỉ trong thương mại mà còn trong đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững, chuyển đổi số và nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.

Từ góc độ của Đức, quan hệ đối tác được nâng cấp này dựa trên nền tảng vững chắc đã được thiết lập bởi Hiệp định Thương mại tự do EU - Việt Nam (EVFTA), vốn đã cải thiện đáng kể khả năng tiếp cận thị trường và giảm thuế đối với nhiều loại hàng hóa. Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện EU - Việt Nam mở ra nhiều cơ hội tiềm năng và chiến lược rộng hơn cho hợp tác này. Đối với các doanh nghiệp Đức, điều này đồng nghĩa với một khuôn khổ đầu tư có tính dự đoán cao hơn và mang tính hợp tác hơn, đối thoại quy định chặt chẽ hơn giữa EU và Việt Nam, cùng với sự hỗ trợ thể chế mạnh mẽ hơn cho các hoạt động kinh tế. Doanh nghiệp Đức coi trọng các quy định minh bạch, thể chế đáng tin cậy và thị trường mở.

Đồng thời, việc tăng cường quan hệ Việt Nam - EU cũng củng cố vai trò của Việt Nam như một đối tác quan trọng của châu Âu tại Đông Nam Á. Trong bối cảnh các chuỗi cung ứng toàn cầu đang được đa dạng hóa và cần trở nên linh hoạt hơn, mức độ hội nhập ngày càng sâu của Việt Nam vào mạng lưới thương mại toàn cầu mang lại nhiều cơ hội mới cho ngành công nghiệp Đức. Nhiều doanh nghiệp Đức ngày càng coi Việt Nam không chỉ là một cơ sở sản xuất mà còn là một thị trường tiêu dùng mới nổi với tiềm năng tăng trưởng dài hạn mạnh mẽ.

Trong khu vực Đông Nam Á, Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế cạnh tranh khiến quốc gia này đặc biệt hấp dẫn đối với các nhà đầu tư Đức. Một yếu tố quan trọng là tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ và ổn định trong nhiều thập kỷ qua. Việt Nam đã thể hiện khả năng chống chịu đáng kể và trở thành một trong những nền kinh tế năng động nhất trong khu vực. Lực lượng lao động trẻ, có tay nghề và ngày càng được đào tạo tốt là một lợi thế then chốt. Vị trí địa lý chiến lược của Việt Nam cũng đóng vai trò quan trọng. Bên cạnh đó, cam kết mạnh mẽ của Việt Nam đối với hội nhập kinh tế quốc tế và cải cách tiếp tục nâng cao sức hấp dẫn của nước này như một điểm đến đầu tư.

Một số lĩnh vực nổi bật có tiềm năng lớn cho hợp tác Việt Nam - Đức. Sản xuất vẫn là trụ cột chính, đặc biệt trong các lĩnh vực như máy móc, thiết bị công nghiệp, linh kiện ô tô và công nghệ sản xuất tiên tiến. Doanh nghiệp Đức được biết đến trên toàn cầu với thế mạnh về kỹ thuật, sản xuất chính xác và đổi mới công nghiệp, và những năng lực này phù hợp với tham vọng của Việt Nam trong việc nâng cao chuỗi giá trị và phát triển các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao hơn.

Phát triển hạ tầng là một lĩnh vực khác có tiềm năng đáng kể. Tăng trưởng kinh tế nhanh chóng của Việt Nam đòi hỏi tiếp tục đầu tư vào giao thông, logistics, hạ tầng đô thị và hệ thống năng lượng. Doanh nghiệp Đức có kinh nghiệm sâu rộng trong các lĩnh vực này và có thể đóng góp các công nghệ tiên tiến cùng giải pháp chất lượng cao.

Lĩnh vực y tế và dược phẩm cũng mở ra nhiều cơ hội hợp tác. Khi tầng lớp trung lưu tại Việt Nam gia tăng và nhu cầu về dịch vụ y tế chất lượng cao tăng lên, chuyên môn của Đức trong công nghệ y tế, quản lý chăm sóc sức khỏe và sản xuất dược phẩm có thể đóng vai trò quan trọng.

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã đạt được tiến bộ đáng kể trong việc cải thiện môi trường pháp lý và kinh doanh. Các cải cách nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường minh bạch và củng cố tính chắc chắn pháp lý đã bước đầu mang lại kết quả. Những nỗ lực số hóa dịch vụ công và tinh giản quy trình cấp phép đã góp phần tạo ra môi trường đầu tư hiệu quả hơn. Đối với doanh nghiệp Đức, việc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ mạnh mẽ và khung pháp lý rõ ràng là những yếu tố thiết yếu khi cân nhắc các khoản đầu tư dài hạn, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao.

Tuy nhiên, vẫn còn dư địa để tiếp tục cải thiện. Việc tiếp tục giảm bớt sự phức tạp hành chính, nâng cao tính nhất quán trong thực thi quy định giữa các địa phương, và tăng cường khả năng dự đoán của hệ thống pháp lý sẽ góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư. Tăng cường minh bạch trong các quy trình quản lý và duy trì đối thoại thường xuyên giữa cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp cũng sẽ giúp các cải cách được triển khai hiệu quả hơn trong thực tiễn.

Phát triển bền vững và chuyển đổi xanh là một trụ cột quan trọng khác trong hợp tác Việt Nam - Đức. Cả Đức và EU đều cam kết hỗ trợ các mục tiêu khí hậu toàn cầu và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. Việt Nam đã đặt ra các mục tiêu đầy tham vọng về mở rộng năng lượng tái tạo và giảm phát thải, tạo ra nhiều cơ hội hợp tác.

Một lĩnh vực quan trọng khác là phát triển đô thị bền vững. Khi các đô thị Việt Nam tiếp tục phát triển nhanh chóng, nhu cầu về các giải pháp liên quan đến công trình tiết kiệm năng lượng, hệ thống giao thông công cộng, quản lý chất thải và xử lý nước ngày càng tăng. Doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu của Đức có thể hỗ trợ phát triển hạ tầng đô thị hiện đại và bền vững.

Sản xuất xanh và các mô hình kinh tế tuần hoàn cũng mang lại nhiều tiềm năng hợp tác. Doanh nghiệp Đức là những đơn vị dẫn đầu toàn cầu trong lĩnh vực hiệu quả tài nguyên, công nghệ tái chế và các phương thức sản xuất thân thiện với môi trường. Hợp tác trong các lĩnh vực này có thể giúp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh công nghiệp đồng thời giảm thiểu tác động môi trường.

Hợp tác trong đào tạo nghề và phát triển kỹ năng sẽ tiếp tục đóng vai trò thiết yếu trong việc hỗ trợ quá trình chuyển đổi xanh và số. Hệ thống đào tạo nghề kép của Đức đã truyền cảm hứng cho nhiều sáng kiến thành công tại Việt Nam và việc tăng cường hợp tác trong lĩnh vực này sẽ giúp trang bị cho lực lượng lao động các kỹ năng cần thiết cho các ngành công nghiệp xanh mới nổi.

Hiệp định Thương mại tự do EU - Việt Nam (EVFTA) đã thiết lập một khuôn khổ toàn diện cho tự do hóa thương mại, minh bạch hóa quy định và từng bước hội tụ các tiêu chuẩn giữa Việt Nam và EU.

Trong bối cảnh đó, việc nâng cấp quan hệ EU-Việt Nam lên Đối tác chiến lược toàn diện gần đây là một tín hiệu chính trị quan trọng, tiếp tục củng cố xu hướng này. Quyết định này phản ánh tầm quan trọng chiến lược ngày càng gia tăng của mối quan hệ và khẳng định cam kết chung trong việc tăng cường hợp tác kinh tế trong một khuôn khổ dựa trên luật lệ rõ ràng và có thể dự đoán. Chúng tôi kỳ vọng rằng bước nâng cấp này sẽ góp phần thúc đẩy việc triển khai EVFTA một cách hiệu quả và toàn diện hơn, tăng cường tính chắc chắn về quy định, củng cố niềm tin của nhà đầu tư và tạo điều kiện cho sự hội nhập kinh tế sâu rộng và cân bằng hơn giữa Việt Nam và EU.

Việt Nam sở hữu một sự kết hợp tương đối hiếm có của nhiều yếu tố: ổn định kinh tế vĩ mô, mức độ hội nhập thương mại sâu rộng, lực lượng lao động có trình độ học vấn tốt và ngày càng có kỹ năng, cùng với một nền công nghiệp đang nhanh chóng nâng cấp trong chuỗi giá trị. Đối với các nhà đầu tư Italy, điều này không chỉ mang lại lợi thế về chi phí sản xuất cạnh tranh mà còn mở ra cơ hội tham gia vào các mạng lưới sản xuất đã gắn kết chặt chẽ với các thị trường toàn cầu lớn. Đồng thời, quy mô thị trường nội địa, tầng lớp trung lưu đang mở rộng nhanh chóng và văn hóa sản xuất ngày càng tinh vi tạo ra một không gian phù hợp cho mô hình công nghiệp Italy, vốn dựa trên công nghệ tiên tiến, chất lượng sản phẩm hàng đầu và khả năng tùy biến cao.

Việt Nam đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong việc cải thiện môi trường kinh doanh, đặc biệt thông qua số hóa các thủ tục hành chính và đơn giản hóa dần quy trình cấp phép. Những nỗ lực tinh giản thủ tục hành chính đặc biệt có ý nghĩa đối với các doanh nghiệp hoạt động trong các ngành công nghiệp phức tạp, nơi thời gian xử lý quy định và tính rõ ràng về thủ tục ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch đầu tư và chi phí vận hành.

Một khuôn khổ pháp lý rõ ràng và minh bạch là yếu tố thiết yếu để thu hút và giữ chân đầu tư nước ngoài. Đồng thời, đối với các doanh nghiệp đang hoạt động thực tế, tính dự đoán và sự nhất quán trong cách diễn giải và áp dụng các quy định cũng quan trọng không kém. Khả năng dự đoán các quyết định hành chính là yếu tố then chốt khi doanh nghiệp đánh giá chi phí, tiến độ và các tác động vận hành tiềm tàng.

Song song đó, Việt Nam cũng đã triển khai một chương trình cải cách thể chế đầy tham vọng. Năm 2025, Chính phủ đã thông qua việc tái cơ cấu đáng kể bộ máy nhà nước, bao gồm việc hợp nhất một số bộ, ngành nhằm tinh gọn chức năng hành chính và giảm chồng chéo.

Chuyển đổi xanh nhiều khả năng sẽ trở thành một trong những lĩnh vực hợp tác quan trọng nhất giữa Italy và Việt Nam trong những năm tới. Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu rộng trong hệ thống năng lượng và mô hình phát triển đô thị, trong khi Italy đã xây dựng được năng lực mạnh mẽ trong công nghệ năng lượng tái tạo, các giải pháp hiệu quả năng lượng và hạ tầng bền vững. Điều này tạo ra cơ hội hợp tác thực tiễn trong các lĩnh vực như hiện đại hóa lưới điện, nâng cao hiệu quả năng lượng trong công nghiệp, phát triển đô thị bền vững và các giải pháp kinh tế tuần hoàn - những lĩnh vực mà doanh nghiệp và kỹ thuật Italy có thế mạnh cạnh tranh.

Sự hợp tác này cũng được thể hiện qua việc Italy tham gia quan hệ Đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP) nhằm hỗ trợ lộ trình giảm phát thải của Việt Nam, với khoản đóng góp 500 triệu eur. Một ví dụ tiêu biểu là dự án thủy điện tích năng Bác Ái, dự án thủy điện tích năng quy mô lớn đầu tiên của Việt Nam với công suất dự kiến khoảng 1.200 MW.

Được thiết kế nhằm tăng tính linh hoạt và ổn định của hệ thống điện quốc gia, nhà máy sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc tích hợp tỷ trọng ngày càng lớn của năng lượng tái tạo như điện mặt trời và điện gió. Với sự hỗ trợ của một nhóm các tổ chức tài chính quốc tế, trong đó có Ngân hàng Phát triển quốc gia của Italy là Cassa Depositi e Prestiti, Bác Ái cũng đã được xác định là một trong những dự án tiêu biểu trong khuôn khổ sáng kiến Global Gateway tại Việt Nam.

Ngoài dự án này, Italy cũng đang nghiên cứu các hướng hợp tác bổ sung nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi của Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực mà công nghệ Italy có thế mạnh như năng lượng địa nhiệt và hiện đại hóa, nâng cao hiệu quả của hệ thống truyền tải điện - những yếu tố thiết yếu để đáp ứng sự gia tăng nhanh chóng của năng lượng tái tạo trong những năm tới.

Trong thời gian tới, sự hiện diện của Italy tại Việt Nam được kỳ vọng sẽ ngày càng tập trung vào các lĩnh vực sản xuất có hàm lượng tri thức, công nghệ và đổi mới cao hơn, phản ánh cả sự phát triển của hệ sinh thái công nghiệp Việt Nam cũng như thế mạnh truyền thống của Italy trong sản xuất giá trị cao.

Việc nâng cấp quan hệ EU - Việt Nam lên Đối tác chiến lược toàn diện gửi đi một tín hiệu mạnh mẽ. Quan hệ đối tác này củng cố nền tảng của Hiệp định Thương mại tự do EU - Việt Nam (EVFTA) thúc đẩy sự hài hòa về quy định và mở rộng đối thoại về bảo hộ đầu tư cũng như tiếp cận thị trường. Đối với các doanh nghiệp Hà Lan, điều này củng cố niềm tin vào Việt Nam như một điểm đến dài hạn cho sự tham gia sâu vào chuỗi giá trị, chứ không chỉ dừng lại ở các hoạt động thương mại mang tính giao dịch.

Với các doanh nghiệp đã hiện diện tại đây, điều này khẳng định cam kết của họ. Với những doanh nghiệp đang cân nhắc gia nhập thị trường, đây là động lực mạnh mẽ để khám phá và mở rộng hoạt động đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam. Tóm lại, quan hệ đối tác này tạo ra một nền tảng vững chắc để quan hệ kinh tế Hà Lan - Việt Nam tiếp tục phát triển trong thời gian tới.

Việt Nam nổi bật là một trong những nền kinh tế mở và năng động nhất thế giới. Mức độ hội nhập sâu vào thương mại toàn cầu, vị trí địa lý chiến lược và vai trò địa chính trị ngày càng gia tăng khiến Việt Nam trở thành một trung tâm hấp dẫn đối với các doanh nghiệp Hà Lan định hướng quốc tế. Hà Lan hiện là nhà đầu tư phương Tây lớn nhất tại Việt Nam, với tổng vốn tích lũy đạt khoảng 15 tỷ USD vào cuối năm 2025.

Điểm khác biệt của Việt Nam trong khu vực nằm ở sự kết hợp của nhiều yếu tố mà hiếm quốc gia nào có thể sánh được. Dân số trẻ và đang tăng, cùng với trình độ giáo dục ngày càng nâng cao, vừa tạo ra lực lượng lao động có năng lực, vừa hình thành một thị trường tiêu dùng nội địa đang mở rộng. Lợi thế nhân khẩu học này, kết hợp với cam kết mạnh mẽ của Chính phủ trong phát triển hạ tầng và tăng trưởng nhanh của nền kinh tế số, giúp Việt Nam có vị thế thuận lợi cho giai đoạn nâng cấp công nghiệp tiếp theo.

Những lợi thế này tạo nền tảng đầy triển vọng cho hợp tác Hà Lan - Việt Nam trên nhiều lĩnh vực. Các ngành mới nổi như bán dẫn và sản xuất công nghệ cao có tiềm năng lớn, với nhiều doanh nghiệp Hà Lan đã đầu tư hoặc đang mở rộng hiện diện tại Việt Nam. Bên cạnh đó, nông nghiệp, quản lý nước và logistics vẫn là những trụ cột của quan hệ hợp tác. Tổng thể, các lĩnh vực này phản ánh đầy đủ chiều sâu và phạm vi hợp tác giữa hai quốc gia, từ đồng ruộng đến nhà máy, từ vùng châu thổ đến đại dương.

Tôi cũng muốn nhấn mạnh một bước phát triển mang tính dấu mốc: vào tháng 6 năm nay, Vietnam Airlines sẽ khai trương đường bay thẳng đầu tiên giữa Hà Nội và Amsterdam. Đây không chỉ là một tiện ích về di chuyển mà còn là một hạ tầng tạo cơ hội. Kết nối trực tiếp sẽ thúc đẩy giao thương, rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa giá trị cao của Việt Nam và đưa hai quốc gia xích lại gần nhau hơn. Đối với các nhà đầu tư Hà Lan, điều này giúp loại bỏ một rào cản thực tế. Đây thực sự là một tin rất đáng hoan nghênh.

Tôi đánh giá cao tham vọng và sự quyết đoán của Việt Nam trong cải cách bộ máy quản trị. Việc sáp nhập các đơn vị hành chính cấp tỉnh và tái cơ cấu các bộ, ngành thể hiện cam kết nghiêm túc trong việc xây dựng một bộ máy nhà nước tinh gọn và hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, những chuyển đổi ở quy mô lớn như vậy luôn cần thời gian thích nghi. Đối với doanh nghiệp quốc tế, tính rõ ràng và nhất quán trong quy định là yếu tố then chốt. Khi các quy trình và cơ quan chịu trách nhiệm thay đổi, doanh nghiệp cần có đủ thời gian và hướng dẫn rõ ràng để điều chỉnh hệ thống tuân thủ của mình. Tôi tin rằng Việt Nam hiểu rõ điều này và tôi khuyến khích việc duy trì đối thoại thường xuyên giữa Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp để đảm bảo rằng tốc độ cải cách đi đôi với tốc độ truyền thông chính sách.

Là những quốc gia vùng châu thổ đối mặt với các thách thức tương đồng, Hà Lan và Việt Nam là những đối tác tự nhiên trong phát triển bền vững. Trong lĩnh vực nông nghiệp, hợp tác về canh tác thích ứng với biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long đã trở thành một mô hình tiêu biểu trong khu vực. Trong quản lý nước, chuyên môn của Hà Lan về kiểm soát lũ tổng hợp, xử lý nước thải và tăng cường khả năng chống chịu đô thị có ý nghĩa thiết thực đối với các đô thị và địa phương đang đối mặt với áp lực khí hậu ngày càng gia tăng. Đây là những lĩnh vực mà chuyển giao công nghệ có thể tạo ra tác động thực chất và lâu dài.

Hàng hải, đóng tàu và phát triển cảng biển là một lĩnh vực tiềm năng khác. Việt Nam hiện đứng thứ bảy thế giới về đóng tàu, và đường bờ biển dài 3.300 km mang lại điều kiện thuận lợi để phát triển các cảng nước sâu, hành lang vận tải biển xanh và chuỗi cung ứng hàng hải tuần hoàn. Kinh nghiệm của Hà Lan trong thiết kế cảng, kỹ thuật ngoài khơi và công nghệ tàu phát thải thấp phù hợp với tham vọng của Việt Nam trong lĩnh vực này. Ngành bán dẫn cũng gắn liền với phát triển bền vững thông qua thiết kế chip tiết kiệm năng lượng và các phương thức sản xuất có trách nhiệm.

Đối với Ba Lan, việc nâng cấp quan hệ song phương lên Đối tác Chiến lược toàn diện sau 35 năm hợp tác giữa Liên minh châu Âu (EU) và Việt Nam là minh chứng cho sự ổn định và trưởng thành của mối quan hệ này. Các doanh nghiệp hiện đã có một lộ trình rõ ràng cùng những chuẩn mực cụ thể để định hướng hoạt động. Vấn đề còn lại là hành động từ phía doanh nghiệp, đồng thời các cơ quan quản lý cần tạo điều kiện thuận lợi, tránh gây cản trở thông qua các thủ tục hành chính phức tạp hay các rào cản phi thuế quan.

Tôi kỳ vọng rằng các doanh nghiệp Ba Lan - một quốc gia thành viên quan trọng của EU và là nền kinh tế lớn thứ 20 thế giới - sẽ tận dụng hiệu quả cơ hội này. Tôi tin tưởng rằng khuôn khổ hợp tác mới giữa EU và Việt Nam sẽ tiếp tục củng cố hiện diện thương mại và đầu tư song phương, dù thông qua việc thúc đẩy triển khai hiệu quả và đúng tiến độ Hiệp định Thương mại tự do EU - Việt Nam, hay khuyến khích dòng vốn đầu tư hai chiều.

Việt Nam đã trở thành một trong những điểm đến hấp dẫn nhất đối với dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong lĩnh vực sản xuất. Đồng thời, Việt Nam cũng là một thành viên quan trọng của ASEAN, ngày càng có vai trò chiến lược như một mắt xích trong chuỗi cung ứng khu vực và là trung tâm logistics trong kết nối liên khu vực. Vị thế này, cùng với tham vọng chuyển đổi nền kinh tế và phát triển các động lực tăng trưởng mới, khiến tôi nhận thấy nhiều điểm tương đồng với con đường mà Ba Lan đã trải qua trong 35 năm qua, khi GDP của đất nước chúng tôi tăng hơn 850%, mức tăng cao thứ hai toàn cầu, chỉ sau Trung Quốc.

Tôi tin rằng hai nước chúng ta có thể tận dụng kinh nghiệm này để tăng cường hợp tác kinh doanh và đầu tư, phát huy các lợi thế cạnh tranh của Việt Nam cũng như đáp ứng nhu cầu về các động lực tăng trưởng mới, bao gồm chuyển đổi xanh, số hóa nền kinh tế và dịch vụ công, phát triển kết nối đa phương thức, và mở rộng sự hiện diện của doanh nghiệp Ba Lan tại châu Á.

Chúng tôi đánh giá tích cực những nỗ lực và tốc độ cải cách môi trường pháp lý và kinh doanh tại Việt Nam, cả về các mục tiêu được đề ra trong các nghị quyết cũng như các văn bản pháp lý cụ thể. Tôi đặc biệt đánh giá cao sự cởi mở của các cơ quan quản lý trong đối thoại với cộng đồng doanh nghiệp và các hiệp hội thương mại, điều này có thể giúp tinh giản môi trường hành chính và thu hẹp khoảng cách giữa kỳ vọng của cơ quan quản lý với nhu cầu của doanh nghiệp - một bước đi rất cần thiết để duy trì tăng trưởng kinh tế bền vững.

Tôi coi việc cả Việt Nam và EU cam kết hướng tới việc triển khai đầy đủ và cân bằng EVFTA là một bước đi quan trọng, bởi điều này đóng vai trò thiết yếu trong việc xây dựng một thị trường mở và vững mạnh cho thương mại hàng hóa và dịch vụ. Ba Lan cũng mong muốn Hiệp định Bảo hộ đầu tư EU - Việt Nam (EVIPA) sớm được phê chuẩn đầy đủ (Ba Lan đã phê chuẩn vào tháng 11/2025), qua đó giúp thúc đẩy dòng vốn đầu tư hai chiều trong thời gian tới.

Chúng tôi cũng kỳ vọng vào một khuôn khổ pháp lý ổn định và minh bạch hơn đối với việc nhập khẩu các sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao từ Ba Lan - một phần quan trọng trong thương mại song phương - cũng như trong lĩnh vực mua sắm công, qua đó có thể đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân Việt Nam thông qua các giải pháp và chuyên môn từ Ba Lan và châu Âu.

Việc nâng cấp quan hệ EU - Việt Nam lên Đối tác chiến lược toàn diện là một bước ngoặt quan trọng, kế thừa những thành tựu trước đó như Hiệp định Thương mại tự do EU - Việt Nam (EVFTA). Kể từ khi Hiệp định có hiệu lực, kim ngạch thương mại song phương đã tăng gấp đôi, đạt 6,3 tỷ eur năm 2025. Trong bối cảnh bất ổn thương mại và biến động quốc tế, quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện EU - Việt Nam mang lại một nền tảng vững chắc cho các nhà đầu tư. Chúng tôi kỳ vọng rằng điều này sẽ thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa các hoạt động thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và Tây Ban Nha.

Việt Nam sở hữu các chỉ số kinh tế vĩ mô vững chắc, là nền tảng cho một nền kinh tế lành mạnh trong những năm tới. Tăng trưởng GDP đạt 8,02%, lạm phát được kiểm soát ở mức 3,31%, và nợ công dưới 37% là những chỉ số cho thấy dư địa tăng trưởng vẫn còn lớn. Cơ cấu dân số của Việt Nam cũng rất thuận lợi, với ba phần tư dân số trong độ tuổi lao động, tỷ lệ biết chữ đạt 96% và kết quả Chương trình Đánh giá học sinh quốc tế (PISA) cao hơn mức trung bình của Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) về toán học và khoa học. Nguồn nhân lực có tay nghề cao và dễ đào tạo là yếu tố then chốt đối với các nhà đầu tư, đặc biệt khi nền kinh tế đang chuyển dịch từ sản xuất thâm dụng lao động sang các ngành công nghệ cao và có giá trị gia tăng lớn hơn.

Việt Nam vẫn là điểm đến rất hấp dẫn cho việc dịch chuyển sản xuất công nghiệp. Tuy nhiên, vẫn còn những thách thức khi trật tự đa phương và luật pháp quốc tế đang bị xói mòn và các xung đột hiện tại ảnh hưởng đến nền kinh tế, xã hội và lối sống của chúng ta.

Nền kinh tế của hai nước có tính bổ trợ cao, nhưng vẫn còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác. Tây Ban Nha mong muốn đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình tăng trưởng hiện nay. Việc gia tăng sự hiện diện của các doanh nghiệp Tây Ban Nha có thể góp phần giảm mất cân đối trong quan hệ thương mại song phương và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế của Việt Nam.

Trong số các lĩnh vực tiềm năng lớn nhất, tôi muốn nhấn mạnh phát triển hạ tầng và chuyển đổi xanh. Tây Ban Nha sở hữu mạng lưới đường sắt cao tốc lớn thứ hai thế giới và lớn nhất châu Âu, với gần 4.000 km đường ray. Tây Ban Nha cũng là quốc gia dẫn đầu toàn cầu trong lĩnh vực năng lượng tái tạo (với nguồn năng lượng sạch chiếm từ hơn 56% đến 64% sản lượng điện), công nghệ xử lý nước và khử mặn.

Quá trình chuyển đổi số của Việt Nam và tác động của nó đối với hiệu quả hành chính đã được các nhà đầu tư ghi nhận tích cực. Những nỗ lực gần đây nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của chính phủ và tinh giản quy trình cho doanh nghiệp đã nhận được sự đón nhận tích cực từ cộng đồng doanh nghiệp. Dù vẫn còn nhiều việc phải làm, Việt Nam đang đi đúng hướng với tốc độ nhanh.

Để tiếp tục thu hút doanh nghiệp Tây Ban Nha, chúng tôi cho rằng Việt Nam cần duy trì một khuôn khổ ổn định, đảm bảo chắc chắn pháp lý và minh bạch. Chúng tôi hoàn toàn ủng hộ các cơ chế mà Việt Nam và EU đang phát triển nhằm xác định những thách thức trong việc thực thi EVFTA, như các rào cản phi thuế quan và khuôn khổ pháp lý.

Việt Nam và Tây Ban Nha đã ký một Nghị định thư khung mới về hợp tác tài chính vào năm 2025, cung cấp 305 triệu EUR tín dụng nhằm hỗ trợ đầu tư của Tây Ban Nha vào các lĩnh vực then chốt tại Việt Nam như hạ tầng, đường sắt và năng lượng xanh. Một trong những hợp đồng ban đầu quan trọng cho dự án tuyến đường sắt cao tốc Bắc - Nam đã được trao cho Công ty Tây Ban Nha INECO, trong liên danh với Công ty Pháp Artelia và có sự tham gia của Công ty Tây Ban Nha Renfe International Projects.

Sau gần hai năm công tác tại Việt Nam, tôi đã trực tiếp chứng kiến sự gia tăng niềm tin giữa hai quốc gia. Đối với Thụy Điển, việc nâng cấp quan hệ không chỉ là một dấu mốc ngoại giao, mà còn là tín hiệu rõ ràng về cam kết dài hạn. Trong các cuộc gặp thường xuyên với doanh nghiệp Thụy Điển trên khắp cả nước, tôi luôn nghe thấy một thông điệp nhất quán: họ không chỉ coi Việt Nam là một thị trường, mà còn là một “ngôi nhà” chiến lược.

Các doanh nghiệp Thụy Điển đã là một phần trong hành trình phát triển của Việt Nam suốt hơn nửa thế kỷ, từ những hợp tác nhân đạo ban đầu vào thập niên 1960 đến các hợp tác công nghiệp công nghệ cao ngày nay. Dù là ABB và Hitachi Energy tiên phong trong hạ tầng điện, hay Ericsson và Tetra Pak thúc đẩy sản xuất số hóa và bền vững, các doanh nghiệp của chúng tôi đã phát triển cùng Việt Nam với một cách tiếp cận đặc trưng của Thụy Điển: kết hợp giữa đổi mới sáng tạo và trách nhiệm.

Quan hệ đối tác được tăng cường này, cùng với những tác động tích cực của Hiệp định EVFTA trong việc thúc đẩy thương mại, đang tạo ra một môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp Thụy Điển. Chúng tôi cũng đang chứng kiến sự quan tâm ngày càng lớn từ thế hệ các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo mới của Thụy Điển, chẳng hạn như các công ty quy mô tăng trưởng nhanh (scale-up) như Syre, với các kế hoạch đầu tư tiềm năng tại Việt Nam phản ánh vị thế dẫn đầu toàn cầu của Thụy Điển trong các lĩnh vực phát triển bền vững, vật liệu tiên tiến và sản xuất tuần hoàn.

Sức sống của Việt Nam là điều không thể phủ nhận. Trong thời gian công tác tại đây, tôi đã chứng kiến một sự chuyển dịch sâu sắc: Việt Nam không còn chỉ là một trung tâm sản xuất, mà đang trở thành một trung tâm của tham vọng công nghiệp ở trình độ cao hơn. Điều này hoàn toàn phù hợp với những gì Thụy Điển có thể đóng góp.

Thụy Điển luôn nằm trong nhóm các nền kinh tế đổi mới sáng tạo và bền vững hàng đầu thế giới. Khi các doanh nghiệp Thụy Điển nhìn vào Việt Nam, họ thấy một quốc gia có lực lượng lao động năng động, vị trí chiến lược, sự ổn định chính trị và những tham vọng mạnh mẽ trong chuyển đổi công nghệ và chuyển đổi xanh. Đây là những yếu tố mà các nhà đầu tư Thụy Điển đặc biệt coi trọng.

Chúng tôi nhận thấy tiềm năng rất lớn trong chuyển đổi năng lượng và hiện đại hóa lưới điện, những lĩnh vực mà các doanh nghiệp Thụy Điển đang dẫn đầu toàn cầu. Chúng tôi cũng đang đầu tư mạnh vào chuyển đổi số và y tế. Tôi đặc biệt tự hào khi chúng tôi sẽ tổ chức một diễn đàn y tế Việt Nam - Thụy Điển lớn vào tháng 11/2026 để kỷ niệm 50 năm hợp tác trong lĩnh vực này. Sự kết hợp giữa công nghệ Thụy Điển và sức năng động của Việt Nam đang tạo nên triển vọng rất tích cực cho quan hệ song phương.

Thụy Điển là quốc gia đề cao tính cởi mở, khả năng dự đoán và các quy tắc rõ ràng - những nguyên tắc ăn sâu trong mô hình quản trị và thành công kinh tế của chúng tôi. Từ góc nhìn của nhà đầu tư Thụy Điển, những nỗ lực của Việt Nam trong việc tinh giản thủ tục hành chính, tăng cường minh bạch và hiện đại hóa môi trường pháp lý là rất đáng hoan nghênh.

Phát triển bền vững không chỉ là một khẩu hiệu đối với Thụy Điển, đó là một phần bản sắc của chúng tôi. Mô hình phát triển quốc gia của chúng tôi dựa trên niềm tin rằng tăng trưởng kinh tế và trách nhiệm môi trường phải song hành. Tôi thực sự khích lệ khi thấy Việt Nam đặt phát triển bền vững ở vị trí trung tâm trong tầm nhìn phát triển dài hạn.

Thông qua sáng kiến Global Gateway của EU, chúng tôi có một nền tảng quan trọng để mở rộng các nỗ lực này. Dù là các giải pháp đô thị bền vững hay quá trình “xanh hóa” lưới điện, “Team Sweden” luôn cam kết thúc đẩy các quan hệ hợp tác này. Chúng tôi không chỉ cung cấp công nghệ, mà còn cùng nhau xây dựng một tương lai xanh hơn và bền vững hơn. Đây là một thời điểm đầy cảm hứng khi làm việc tại Việt Nam.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 12-2026 phát hành ngày 23/03/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link:https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-12-2026.html

Cơ khí chính xác: Nền tảng thiết yếu cho công nghiệp hiện đại

Thu, 19 Mar 2026 00:00:00 GMT

Cơ khí chính xác liên quan đến mọi công việc đòi hỏi độ chính xác trong quá trình chế tạo. Lĩnh vực này đóng vai trò quan trọng trong thế giới hiện đại, từ động cơ máy bay, sản xuất dược phẩm, máy móc nông nghiệp, chế biến thực phẩm, chip silicon, điện thoại di động, máy ảnh, siêu máy tính, robot và phương tiện không người lái đến trí tuệ nhân tạo...

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 11-2026 phát hành ngày 16/03/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-11-2026.html

Mức độ thâm dụng tín dụng trong nền kinh tế giai đoạn 2021 – 2025

Tue, 17 Mar 2026 07:18:39 GMT

So sánh 7 kênh dẫn vốn trong nền kinh tế thì ở kênh tín dụng ngân hàng, tốc độ tăng trưởng của cho vay trung dài hạn có biểu hiện bất bình thường. Những biểu đồ dưới đây cho thấy nền kinh tế bị “nghiện tín dụng”. Kéo theo đó là bất ổn về cơ cấu kỳ hạn hai chiều, quy mô tăng giảm thất thường gắn với chu kỳ lên, xuống của các thị trường tài sản hàm chứa nhiều rủi ro...

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 11-2026 phát hành ngày 16/03/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-11-2026.html

Mở rộng cơ chế để ngân hàng thương mại nhà nước đạt mục tiêu bảo toàn vốn và điều tiết thị trường

Tue, 17 Mar 2026 04:14:28 GMT

Nghị quyết số 79-NQ/TW yêu cầu 4 ngân hàng thương mại nhà nước phải giữ vai trò dẫn dắt và điều tiết thị trường. Đồng thời, Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) được kỳ vọng sẽ xử lý hiệu quả “cục máu đông” nợ xấu, qua đó giải phóng nguồn lực cho tăng trưởng kinh tế. Tạp chí Kinh tế Việt Nam / VnEconomy đã trao đổi với ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA), về vấn đề nêu trên.

Thưa ông, các ngân hàng thương mại nhà nước có vai trò như thế nào trong việc huy động và phân bổ nguồn lực để thực hiện các mục tiêu của Nghị quyết 79?

Nghị quyết 79 xác định lại vai trò của doanh nghiệp nhà nước như một lực lượng dẫn dắt thị trường. Vai trò này không chỉ dựa vào quy mô vốn lớn hay lợi thế tiếp cận các nguồn lực trong những ngành, lĩnh vực then chốt, mà quan trọng hơn là khả năng đi đầu, thiết lập và định hình các chuẩn mực cho thị trường trong lĩnh vực mà doanh nghiệp nhà nước hoạt động.

Trong quá trình đó, các ngân hàng thương mại nhà nước có trách nhiệm dành nguồn lực thỏa đáng để hỗ trợ doanh nghiệp nhà nước phát huy đúng vai trò dẫn dắt theo định hướng của Nghị quyết 79. Các nguồn lực cần được tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên, tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn cho nền kinh tế.

Để đạt được mục tiêu mà Nghị quyết 79 đề ra, các doanh nghiệp nhà nước nói chung và ngân hàng thương mại nhà nước nói riêng phải chủ động rà soát, định hình lại chính mình thông qua đẩy mạnh tái cơ cấu một cách toàn diện, từ nguồn vốn, nhân lực, cơ sở vật chất đến phương thức quản trị, điều hành.

Đồng thời, cả hệ thống chính trị, trong đó trực tiếp là các bộ, ngành và chính quyền địa phương, cũng cần tiến hành rà soát, từ đó hình thành quan điểm điều hành và cơ chế hỗ trợ phù hợp nhằm thúc đẩy việc triển khai Nghị quyết 79.

Tôi cho rằng trong thời gian tới, hệ thống pháp luật liên quan đến quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp sẽ được điều chỉnh phù hợp với chức năng, nhiệm vụ mới của khu vực doanh nghiệp nhà nước trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết 79.

Nghị quyết 79 yêu cầu các ngân hàng thương mại nhà nước giữ vai trò dẫn dắt và điều tiết thị trường. Tuy nhiên, nguồn lực tài chính của nhóm này khá mỏng so với yêu cầu, nhiệm vụ trong bối cảnh mới, giải quyết vấn đề này như thế nào, thưa ông?

Hiện nay, các ngân hàng thương mại nhà nước chủ yếu thực hiện nhiệm vụ bảo toàn vốn nhà nước, đồng thời cung cấp các sản phẩm, dịch vụ phục vụ nhu cầu của nền kinh tế và hỗ trợ tăng trưởng.

Tuy nhiên, để thực sự đóng vai trò dẫn dắt và điều tiết thị trường, yêu cầu đặt ra đối với các ngân hàng này cao hơn nhiều. Bên cạnh nhiệm vụ kinh doanh, các ngân hàng thương mại nhà nước còn gánh vác nhiệm vụ góp phần ổn định kinh tế vĩ mô. Các ngân hàng này phải định hình mặt bằng phí dịch vụ, định hướng lãi suất cả ở phía huy động và cho vay, góp phần ổn định tỷ giá, hướng tín dụng vào các lĩnh vực ưu tiên.

Nhà nước phải bổ sung vốn điều lệ cho các ngân hàng này ở mức tương xứng, nhằm đáp ứng nhu cầu vốn rất lớn của nền kinh tế nói chung, cũng như nhu cầu phục vụ các doanh nghiệp nhà nước trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ ở từng lĩnh vực then chốt.

Một vấn đề lớn hiện nay là nguồn lực của các ngân hàng thương mại nhà nước còn hạn chế. Chẳng hạn, việc tăng vốn đối với một số ngân hàng như Agribank vẫn gặp nhiều khó khăn. Trong bối cảnh nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào tín dụng ngân hàng, đặc biệt khi hệ thống ngân hàng phải đảm nhận phần lớn nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế, việc ngân hàng thương mại nhà nước mở rộng cho vay dễ dẫn tới nguy cơ vượt các tỷ lệ an toàn theo quy định. Trong khi đó, nhiều ngân hàng thương mại cổ phần lại tăng vốn khá nhanh, tạo ra sự chênh lệch đáng kể về nguồn lực.

Do đó, để các ngân hàng thương mại nhà nước thực hiện được vai trò dẫn dắt và điều tiết thị trường thì đầu tiên phải bổ sung vốn điều lệ cho họ ở mức tương xứng, nhằm đáp ứng nhu cầu vốn rất lớn của nền kinh tế nói chung, cũng như nhu cầu phục vụ các doanh nghiệp nhà nước trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ ở từng lĩnh vực then chốt. Chỉ khi có đủ nguồn lực, các ngân hàng này mới có thể phát huy vai trò chủ đạo của mình.

Đặc biệt, việc dẫn dắt thị trường không thể do một ngân hàng riêng lẻ thực hiện mà phải là sự phối hợp đồng bộ của cả bốn ngân hàng thương mại nhà nước, dưới sự điều phối của Ngân hàng Nhà nước với tư cách cơ quan quản lý và đại diện chủ sở hữu.

Thưa ông, các ngân hàng thương mại nhà nước vừa thực hiện nhiệm vụ chính trị, vừa bảo đảm hiệu quả kinh doanh. Giải quyết đồng thời nhiều mục tiêu là điều không dễ dàng, theo ông, lời giải bài toán này là gì?

Sẽ rất khó để các ngân hàng thương mại nhà nước thực hiện đồng thời các mục tiêu bảo toàn vốn, đạt lợi nhuận cao, lại vừa phải dẫn dắt thị trường. Nếu đặt mục tiêu dẫn dắt thị trường lên hàng đầu thì cần xem xét điều chỉnh kỳ vọng về lợi nhuận. Ngược lại, nếu yêu cầu lợi nhuận cao thì phải tăng cường nguồn lực, đặc biệt là vốn, để các ngân hàng có điều kiện mở rộng quy mô hoạt động.

Trong một số trường hợp, để giữ vai trò dẫn dắt, ngân hàng thương mại nhà nước có thể phải chấp nhận những thiệt thòi nhất định và không thể tối đa hóa lợi nhuận như các doanh nghiệp hoạt động hoàn toàn theo mục tiêu thương mại. Chính vì vậy, khi xác định định hướng và mục tiêu đối với các ngân hàng thương mại nhà nước, cần tính đến đặc thù này. Các chỉ tiêu tăng trưởng cần được xây dựng trên cơ sở điều kiện thực tế của thị trường.

Ví dụ, nếu năm nay ngân hàng đạt mức tăng trưởng 10%, nhưng sang năm điều kiện kinh tế thế giới và trong nước thay đổi khiến khả năng tăng trưởng chỉ ở mức 8%, thì mục tiêu cũng cần được điều chỉnh phù hợp. Không nên áp đặt cách tiếp cận cứng nhắc, theo đó năm trước tăng trưởng 10% thì năm sau phải nâng lên 15% hay 20%.

Mọi mục tiêu tăng trưởng cần được đặt trên cơ sở phân tích đầy đủ bối cảnh thị trường cũng như khả năng nội tại của từng ngân hàng.

Ngoài ra, cũng cần có cơ chế cần tách bạch giữa nhiệm vụ mang tính chính trị – điều tiết thị trường, ổn định kinh tế vĩ mô với mục tiêu kinh doanh thuần túy của ngân hàng thương mại nhà nước.

Về nguyên tắc, một doanh nghiệp hoạt động trên thị trường luôn hướng tới mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận. Tuy nhiên, khi Nhà nước giao thêm vai trò điều tiết thị trường hoặc thực hiện các nhiệm vụ chính sách, thì cần nhìn nhận rằng trong một số giai đoạn nhất định doanh nghiệp có thể không đạt được mức lợi nhuận tối đa. Do đó, các chỉ tiêu về lợi nhuận cần được điều chỉnh phù hợp với nhiệm vụ mà doanh nghiệp được giao.

Trong trường hợp Nhà nước vẫn yêu cầu các doanh nghiệp nhà nước vừa duy trì mục tiêu lợi nhuận, vừa thực hiện vai trò điều tiết và ổn định thị trường, thì cần có những cơ chế hỗ trợ tương ứng. Các cơ chế này có thể bao gồm chính sách vốn, cơ chế tài chính hoặc các công cụ hỗ trợ khác nhằm bảo đảm doanh nghiệp có đủ nguồn lực để thực hiện đồng thời các mục tiêu. Nếu không có sự tách bạch và hỗ trợ phù hợp, việc vừa duy trì tăng trưởng lợi nhuận cao vừa thực hiện các nhiệm vụ điều tiết thị trường sẽ rất khó khả thi.

Nghị quyết 79 cũng đặt ra yêu cầu tái cơ cấu Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) nhằm góp phần giải phóng và sử dụng hiệu quả nguồn lực từ nợ xấu cho tăng trưởng kinh tế. Theo ông, cần những thay đổi gì về cơ chế, nguồn lực và thẩm quyền để VAMC có thể thực hiện được mục tiêu này?

VAMC đã được thành lập và hoạt động hơn 13 năm và hoàn thành các mục tiêu theo đề án.

Kết quả rõ ràng nhất là hỗ trợ các tổ chức tín dụng làm sạch bảng cân đối tài sản, thông qua việc mua lại các khoản nợ xấu và tạo điều kiện cho các ngân hàng tái cơ cấu danh mục tín dụng. Nhờ đó, tỷ lệ nợ xấu của hệ thống ngân hàng đã được kiểm soát ở mức dưới 3% trong nhiều giai đoạn. Một tác động tích cực khác là khi ngân hàng chuyển giao nợ xấu sang VAMC, doanh nghiệp vay vốn vẫn có cơ hội tiếp cận tín dụng để duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, nếu đặt vấn đề một cách thẳng thắn rằng VAMC đã thực sự giải quyết tận gốc “cục máu đông” nợ xấu của nền kinh tế hay chưa thì câu trả lời là chưa.

Cơ chế mua nợ bằng trái phiếu đặc biệt về bản chất chỉ giúp chuyển nợ xấu từ bảng cân đối của các tổ chức tín dụng sang VAMC, qua đó cải thiện các chỉ số tài chính của ngân hàng. Điều này không đồng nghĩa với việc khoản nợ xấu đã được xử lý dứt điểm.

Khi thành lập, VAMC được xác định là một tổ chức đặc thù trong xử lý nợ xấu của hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, tính đặc thù này cần được thể hiện rõ ở cơ chế pháp lý và quyền hạn xử lý tài sản, chứ không chỉ dừng lại ở cơ chế mua nợ bằng trái phiếu đặc biệt. Một hạn chế quan trọng khác là nguồn lực của VAMC còn rất hạn chế. Hiện nay, vốn để VAMC mua nợ theo giá thị trường chỉ khoảng 5.000 tỷ đồng. Với quy mô này, rất khó để xử lý khối nợ xấu có giá trị hàng trăm nghìn tỷ đồng trong toàn hệ thống.

Do đó, để thực sự “rã đông” khối nợ xấu mà VAMC đang quản lý, cần xác định rõ VAMC phải là một tổ chức chuyên trách xử lý nợ xấu, được trao cơ chế hoạt động đặc thù và đủ thẩm quyền xử lý tài sản.Đặc biệt, phải có những chế tài mạnh mẽ hơn trong các trường hợp con nợ có khả năng trả nợ nhưng cố tình chây ì hoặc không hợp tác xử lý tài sản.

Cần lưu ý rằng nguồn vốn để VAMC mua nợ thực chất là nguồn lực của Nhà nước, tức là tiền ngân sách và tiền thuế của người dân. Vì vậy, khi Nhà nước đã bỏ tiền ra để mua lại khoản nợ nhưng con nợ vẫn cố tình không thực hiện nghĩa vụ, thì cần có quy định pháp lý đủ mạnh để bảo vệ tài sản của Nhà nước.

Ngược lại, nếu VAMC không có công cụ pháp lý đặc biệt nào so với các AMC thông thường, thì việc bán nợ cho VAMC cũng không tạo ra thay đổi đáng kể trong hành vi của con nợ.

Nghị quyết 79 đặt mục tiêu có ít nhất ba ngân hàng thương mại nhà nước lọt vào nhóm 100 ngân hàng lớn nhất châu Á. Theo ông, hiện có những lợi thế nào để đạt được mục tiêu này?

Lợi thế lớn nhất là môi trường chính trị – xã hội ổn định. Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều căng thẳng địa chính trị, xung đột và bất ổn, Việt Nam được xem là một trong những điểm đến an toàn và ổn định nhất. Chính sự ổn định này tạo ra niềm tin để dòng vốn đầu tư tìm đến Việt Nam.

Khi nền kinh tế phát triển mạnh mẽ, hệ thống ngân hàng cũng sẽ có cơ hội mở rộng quy mô, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước đạt được mục tiêu lọt vào nhóm các ngân hàng hàng đầu châu Á.

Bên cạnh đó, công tác điều hành của Ngân hàng Nhà nước ngày càng tiệm cận các chuẩn mực và thông lệ quốc tế. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn quản trị hiện đại sẽ tạo ra một cơ chế sàng lọc tự nhiên: những tổ chức không đáp ứng được các chuẩn mực sẽ dần bị loại khỏi cuộc chơi.

Trong khi đó, các ngân hàng thương mại nhà nước đang từng bước hoàn thiện mô hình quản trị theo hướng minh bạch và chuyên nghiệp hơn. Nhiều ngân hàng đã phân định rõ vai trò giữa Hội đồng quản trị và Ban điều hành, trong đó Hội đồng quản trị tập trung vào các định hướng chiến lược, còn hoạt động điều hành kinh doanh được giao cho bộ máy quản lý chuyên nghiệp.

Một lợi thế khác là các ngân hàng thương mại nhà nước luôn chịu sự giám sát chặt chẽ của Ngân hàng Nhà nước thông qua cơ chế thanh tra, kiểm tra thường xuyên. Điều này góp phần nâng cao tính kỷ luật, minh bạch và hạn chế các rủi ro liên quan đến lợi ích nhóm hay đầu tư thiếu minh bạch. So với nhiều ngân hàng thương mại cổ phần, ngân hàng thương mại nhà nước thường thận trọng hơn trong hoạt động đầu tư và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định quản lý.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 11-2026 phát hành ngày 16/03/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-11-2026.html

Tháo nút thắt vốn và nợ xấu, củng cố vị thế nhà tạo lập thị trường

Mon, 16 Mar 2026 15:45:29 GMT

Nghị quyết số 79-NQ/TW đặt ra yêu cầu mới đối với các định chế tài chính có vốn Nhà nước trong ngành ngân hàng, đó là giữ vai trò trụ cột ổn định hệ thống, cung ứng vốn cho nền kinh tế, dẫn dắt thị trường và nâng tầm cạnh tranh khu vực. Bàn tròn kỳ này, các chuyên gia và lãnh đạo ngân hàng cùng phân tích những nút thắt then chốt cần tháo gỡ để các ngân hàng thương mại nhà nước trở thành những nhà tạo lập thị trường, hoàn thành các mục tiêu nêu trên.

“Nghị quyết 79 đã xác định rõ vai trò then chốt của các ngân hàng thương mại nhà nước trong việc ổn định hệ thống tài chính, điều tiết thị trường tiền tệ, cung ứng nguồn vốn chủ lực cho nền kinh tế, đồng thời đi đầu về quy mô, năng lực quản trị, trình độ công nghệ và chuẩn mực hoạt động. Việc đặt mục tiêu có ít nhất ba ngân hàng thương mại nhà nước nằm trong nhóm 100 ngân hàng lớn nhất châu Á về tổng tài sản vừa là cơ hội, vừa là trách nhiệm lớn đối với Vietcombank – một ngân hàng giữ vai trò nòng cốt trong hệ thống.

Có thể khẳng định, Nghị quyết 79 đã tạo ra một nền tảng thể chế mạnh mẽ cho con đường mà Vietcombank đang kiên định theo đuổi: phát triển trở thành một ngân hàng thương mại nhà nước hiện đại, hoạt động hiệu quả, có năng lực cạnh tranh trong khu vực; đồng thời vừa thực hiện tốt vai trò chủ lực trong nền kinh tế, vừa vận hành theo các chuẩn mực quản trị tiên tiến, minh bạch và bền vững.

Đối với Vietcombank, mục tiêu này không chỉ được hiểu là mở rộng quy mô tài sản, mà còn là quá trình nâng tầm toàn diện về năng lực tài chính, chất lượng tăng trưởng, chuẩn mực quản trị và vị thế khu vực. Chiến lược phát triển mà Vietcombank đang theo đuổi trong giai đoạn tới có mức độ tương đồng cao với định hướng của Nghị quyết 79. Trên cơ sở đó, Vietcombank xác định bốn định hướng trọng tâm.

Thứ nhất, tiếp tục phát huy vai trò điều tiết và dẫn dắt thị trường, điều hành tín dụng phù hợp với chu kỳ kinh tế. Ngân hàng ưu tiên nguồn vốn cho các lĩnh vực then chốt và các dự án trọng điểm quốc gia, đồng thời hỗ trợ những động lực tăng trưởng mới như hạ tầng chiến lược, chuyển đổi năng lượng và kinh tế số. Bên cạnh đó, Vietcombank cũng chủ động xây dựng dư địa tăng trưởng phù hợp để có thể đóng vai trò bộ đệm cho nền kinh tế trong những giai đoạn biến động.

Thứ hai, tăng cường năng lực tài chính, coi vốn là nền tảng cho sự phát triển bền vững. Vietcombank đang triển khai các giải pháp tăng vốn chủ sở hữu từ cả nguồn lực nội sinh và nguồn vốn bên ngoài, qua đó nâng cao năng lực đáp ứng các chuẩn mực an toàn ngày càng cao, đồng thời tạo điều kiện để ngân hàng thực hiện vai trò điều tiết thị trường một cách chủ động và hiệu quả.

Thứ ba, đẩy mạnh chuyển đổi số và quản trị dữ liệu. Ngân hàng tập trung đầu tư mạnh vào hạ tầng dữ liệu và năng lực phân tích, ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong quản trị rủi ro và điều hành hoạt động theo thời gian thực. Mục tiêu là từng bước hình thành năng lực quản trị dựa trên dữ liệu và công nghệ như một lợi thế cạnh tranh cốt lõi.

Thứ tư, đổi mới cơ chế nhân sự và tạo động lực phát triển mới. Vietcombank chú trọng nâng cao năng suất lao động, chất lượng và hiệu quả công việc, đồng thời xây dựng cơ chế khuyến khích hài hòa giữa lợi ích cá nhân và hiệu quả dài hạn của tổ chức. Qua đó hình thành đội ngũ nhân sự có đủ năng lực, động lực và trách nhiệm để thực hiện các mục tiêu chiến lược trong giai đoạn phát triển mới”.

“Là ngân hàng thương mại do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, Agribank luôn khẳng định vị thế định chế tài chính hàng đầu – điểm tựa quốc gia về tài chính tiền tệ, triển khai nghiêm túc, có hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước, giữ vai trò chủ lực trong cung ứng vốn tín dụng và dịch vụ tài chính cho nền kinh tế, đặc biệt là khu vực nông nghiệp, nông thôn, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, đóng góp tích cực vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội đất nước trong quá trình 40 năm Đổi mới.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng và năng lực tự chủ của nền kinh tế, việc phát huy vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế Nhà nước đã đưa ra những quyết sách lớn, mang tầm chiến lược, định hướng phát triển hết sức cụ thể, dài hạn với yêu cầu rất cao đối với các doanh nghiệp nhà nước.

Đối với các ngân hàng thương mại nhà nước, mục tiêu đề ra đến năm 2030 phấn đấu có ít nhất ba ngân hàng thuộc nhóm 100 ngân hàng lớn nhất khu vực châu Á về tổng tài sản; phát triển bốn ngân hàng thương mại nhà nước đi đầu, tiên phong về công nghệ, năng lực quản trị, chủ lực, chủ đạo về quy mô, thị phần, khả năng điều tiết thị trường trong toàn hệ thống ngân hàng.

Nghị quyết 79 xác định kinh tế nhà nước là thành phần đặc biệt quan trọng, phải giữ vai trò chủ đạo, tiên phong dẫn dắt nền kinh tế, không chỉ về quy mô mà phải thực sự hiệu quả, minh bạch và có năng lực cạnh tranh quốc tế. Đây vừa là định hướng chiến lược, vừa là áp lực đổi mới toàn diện đối với các doanh nghiệp nhà nước, trong đó có Agribank.

Quán triệt sâu sắc vai trò, sứ mệnh của mình, Agribank quyết tâm vượt qua mọi khó khăn, thách thức và cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ theo Nghị quyết 79 trong Chiến lược phát triển của ngân hàng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2035 với ba trụ cột cốt lõi: quản trị hiện đại và minh bạch; tiên phong phát triển xanh, hiệu quả, bền vững; và chuyển đổi số toàn diện.

Theo đó, Agribank sẽ áp dụng các mô hình và phương thức quản trị hiện đại, nâng cao năng lực quản lý rủi ro, tăng cường kỷ cương, kỷ luật, minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Ngân hàng đồng thời xây dựng chiến lược chuyển đổi số toàn diện, hướng tới số hóa dịch vụ và dữ liệu, chuẩn hóa theo các chuẩn mực quốc tế, coi dữ liệu là nguồn lực chiến lược, đồng thời bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống thông tin.

Cùng với đó, Agribank sẽ phát triển mạnh các dịch vụ ngân hàng số, tài chính xanh, mở rộng cung cấp sản phẩm tài chính trực tuyến tới doanh nghiệp và người dân trên mọi vùng miền.

Agribank tiếp tục sắp xếp lại mạng lưới nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả hoạt động, đồng thời phát huy vai trò chủ lực trong triển khai các chủ trương, chính sách của Đảng và Chính phủ, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn và nông dân.

Để hoàn thành nhiệm vụ chính trị được giao, năng lực tài chính là điều kiện tiên quyết. Nghị quyết 79 đã mở ra cơ chế bổ sung vốn điều lệ từ lợi nhuận cho doanh nghiệp nhà nước - một bước đột phá thể chế quan trọng. Agribank kiến nghị cấp có thẩm quyền sớm bổ sung 30.000 tỷ đồng vốn điều lệ giai đoạn 2025–2027 và thể chế hóa cơ chế bổ sung vốn từ lợi nhuận hằng năm theo đúng tinh thần này. Chỉ khi có nền tảng vốn đủ mạnh, Agribank mới có thể thực sự đóng vai trò trụ cột của kinh tế nhà nước - không phải theo nghĩa hành chính, mà theo đúng nghĩa dẫn dắt, kiến tạo và lan tỏa giá trị cho toàn nền kinh tế”.

“Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị khẳng định và nâng tầm vai trò của VAMC là công cụ nòng cốt của Nhà nước trong xử lý nợ xấu và hỗ trợ tái cơ cấu tài chính của hệ thống ngân hàng theo cơ chế thị trường.

Việc đặt xử lý nợ xấu ở vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển kinh tế nhà nước cho thấy cách tiếp cận đã chuyển từ xử lý tình huống sang tư duy chủ động, dài hạn và mang tính cấu trúc. Qua đó, đặt ra yêu cầu VAMC phải đảm nhận vai trò trung tâm hơn trong điều phối, dẫn dắt và phát triển thị trường mua bán nợ.

Cùng với đó, Nghị quyết 79 tạo nền tảng quan trọng để đổi mới cơ chế hoạt động của VAMC theo hướng thị trường, minh bạch và hiệu quả hơn, từng bước mở rộng phạm vi hoạt động từ mua và quản lý nợ sang tham gia sâu hơn vào toàn bộ chuỗi xử lý nợ xấu, gắn xử lý nợ với tái cấu trúc doanh nghiệp và bảo toàn giá trị tài sản. Đây là tiền đề để nâng cao hiệu quả xử lý nợ xấu một cách thực chất, hạn chế tổn thất cho hệ thống tài chính – ngân hàng và nền kinh tế.

Về dài hạn, Nghị quyết 79 cũng đặt ra yêu cầu phải nâng cao mạnh mẽ năng lực, quy mô và hiệu quả hoạt động của VAMC, bảo đảm tương xứng với vai trò được giao trong bối cảnh rủi ro tín dụng có xu hướng gia tăng và nhu cầu mở rộng tín dụng phục vụ tăng trưởng kinh tế ngày càng lớn.

Để hiện thực hóa các mục tiêu và tinh thần của Nghị quyết 79, trong thời gian tới, VAMC sẽ tập trung triển khai một số nhóm giải pháp, nhiệm vụ trọng tâm, như:

Một là, tiếp tục hoàn thiện thể chế và cơ chế chính sách, chủ động đề xuất với Ngân hàng Nhà nước và các bộ, ngành liên quan trong việc rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật về xử lý nợ xấu và thị trường mua bán nợ, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, ổn định và phù hợp với thông lệ thị trường.

Hai là, đẩy mạnh hoạt động mua nợ theo giá trị thị trường, đa dạng hóa phương thức mua, bán và xử lý nợ; tăng cường huy động và hợp tác nguồn lực với các tổ chức tài chính, nhà đầu tư trong và ngoài nước theo cơ chế chia sẻ lợi ích và rủi ro, qua đó nâng cao năng lực tài chính và khả năng xử lý nợ xấu quy mô lớn.

Ba là, mở rộng và chuyên nghiệp hóa các hoạt động xử lý nợ, bao gồm cung cấp dịch vụ thu hồi nợ, xử lý tài sản bảo đảm và tham gia tái cấu trúc doanh nghiệp gắn với xử lý nợ xấu, nhằm bảo toàn giá trị tài sản, nâng cao khả năng phục hồi của khách hàng vay và hiệu quả thu hồi nợ.

Bốn là, đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao năng lực quản trị, ứng dụng công nghệ, dữ liệu lớn và phân tích chuyên sâu trong toàn bộ chuỗi hoạt động; đồng thời phát huy vai trò của Sàn Giao dịch nợ VAMC và Câu lạc bộ xử lý nợ AMC như những thiết chế trung tâm của thị trường mua bán nợ.

Thông qua các giải pháp trên, VAMC hướng tới thực hiện đầy đủ vai trò, trách nhiệm được giao theo tinh thần Nghị quyết 79, góp phần xử lý nợ xấu một cách chủ động, hiệu quả và bền vững; qua đó củng cố an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng và hỗ trợ ổn định kinh tế vĩ mô trong giai đoạn tới”.

“Để giữ ổn định vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng, Việt Nam phải có những ngân hàng thương mại lớn, dẫn dắt và trọng trách đó đặt lên các ngân hàng thương mại Nhà nước (big 4) như Nghị quyết 79-NQ/TW đã đề ra.

Mục tiêu đến năm 2030 có ba ngân hàng thương mại Nhà nước lọt vào top 100 ngân hàng lớn nhất châu Á về tổng tài sản là rất đúng đắn nhưng cũng đầy thách thức.

Theo số liệu hiện nay, các ngân hàng nằm trong top 100 châu Á thường có tổng tài sản khoảng 250 - 300 tỷ USD và vốn chủ sở hữu từ 20- 25 tỷ USD.

Trong khi đó, ngay cả bốn ngân hàng thương mại Nhà nước là lớn nhất ở Việt Nam hiện nay, thì tổng tài sản cũng mới đạt khoảng 90 - 100 tỷ USD, tức là chưa bằng một nửa so với quy mô của các ngân hàng trong top 100 châu Á. Vốn chủ sở hữu của các ngân hàng thương mại Nhà nước hiện cũng chỉ khoảng 4-5 tỷ USD, tức là bằng khoảng một phần tư, thậm chí một phần năm so với các ngân hàng lớn trong khu vực.

Muốn đạt mục tiêu lọt vào top 100 châu Á thì vốn tự có của các ngân hàng Việt Nam phải tăng khoảng 4 - 5 lần, còn tổng tài sản phải tăng khoảng 3 lần so với hiện nay. Nếu chỉ trông vào việc giữ lại lợi nhuận để tăng vốn cho các ngân hàng thương mại Nhà nước, gần như không thể đạt được mục tiêu.

Nếu chỉ xét đơn thuần tiêu chí định lượng, chưa tính đến những yếu tố khác như năng lực quản trị, khả năng cạnh tranh hay mức độ quốc tế hóa thì khoảng cách giữa các ngân hàng lớn ở Việt Nam và ngân hàng top châu Á đã rất xa. Vì vậy, nếu chỉ trông vào việc giữ lại lợi nhuận để tăng vốn cho các ngân hàng thương mại Nhà nước, gần như không thể đạt được mục tiêu.

Thực tế, đây là một vòng luẩn quẩn: khi vốn tự có thấp thì ngân hàng cũng khó mở rộng tổng tài sản và quy mô cho vay; mà khi quy mô hoạt động bị hạn chế thì lợi nhuận tạo ra cũng không đủ lớn để tăng vốn nhanh.

Vì vậy, để đạt được mục tiêu có ngân hàng Việt Nam lọt vào top 100 ngân hàng lớn nhất châu Á trong vòng 10 năm tới, chắc chắn cần những giải pháp mạnh mẽ và mang tính đột phá.

Nếu Nhà nước xác định chọn ra khoảng 2-3 ngân hàng làm “hạt nhân” thì cần bổ sung cho họ khoảng 5 - 7 tỷ USD để nâng quy mô vốn chủ sở hữu lên khoảng 15 tỷ USD trong giai đoạn đầu. Đây sẽ là nền tảng ban đầu để các ngân hàng thương mại Nhà nước tiến gần hơn tới quy mô của các ngân hàng lớn trong khu vực.

Bên cạnh đó, cần tính đến việc nới room sở hữu nước ngoài đối với các ngân hàng thương mại cổ phần có vốn Nhà nước, chẳng hạn từ 30% lên 49%. Khi đó, các ngân hàng mới có khả năng thu hút được những tập đoàn tài chính lớn trên thế giới tham gia với tư cách cổ đông chiến lược. Không chỉ mang lại nguồn vốn, các nhà đầu tư này còn mang theo công nghệ, kinh nghiệm quản trị và các chuẩn mực quốc tế.

Khi vốn tự có được tăng lên, hệ số an toàn vốn sẽ được cải thiện, từ đó mới tạo điều kiện để mở rộng tổng tài sản và quy mô tín dụng.

Song song với đó, hệ thống ngân hàng cũng cần đẩy mạnh chuẩn mực minh bạch và quản trị theo tiêu chuẩn quốc tế, áp dụng đầy đủ các chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế như IFRS. Chỉ khi mức độ minh bạch và quản trị được nâng lên thì mới có thể thu hút được dòng vốn quốc tế một cách bền vững.

Ngoài ra, Nhà nước cũng cần cân nhắc những bước đi mang tính đột phá hơn, như tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thông qua sáp nhập các ngân hàng để tăng quy mô. Thậm chí, các ngân hàng Việt Nam có thể tính đến việc mua lại các ngân hàng nhỏ ở nước ngoài, chẳng hạn trong khu vực ASEAN, để mở rộng phạm vi hoạt động và nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế.

Để thực hiện được những bước đi như vậy, Chính phủ cũng cần có cơ chế đặc thù hoặc các mô hình sandbox chính sách, trao thêm quyền chủ động cho các ngân hàng thương mại nhà nước trong các hoạt động như MA, đổi mới công nghệ và mở rộng hoạt động quốc tế.

Trong quá trình thảo luận về các cơ chế đặc thù dành cho các ngân hàng lớn, một số ý kiến lo ngại rằng những chính sách này có thể tạo ra sự bất bình đẳng giữa các khu vực kinh tế, đặc biệt là khu vực tư nhân.

Tuy nhiên, cách tiếp cận vấn đề “bình đẳng” trong chính sách kinh tế cần được hiểu theo nghĩa rộng hơn.

Trong một nền kinh tế hiện đại, mỗi thành phần kinh tế đóng một vai trò khác nhau. Các doanh nghiệp lớn, các ngân hàng trụ cột hay các tập đoàn chiến lược thường có vai trò dẫn dắt và lan tỏa đối với toàn bộ hệ sinh thái kinh tế. Việc áp dụng những cơ chế chính sách đặc thù cho các tổ chức này không phải tạo đặc quyền, mà nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn bộ nền kinh tế.

Nếu một số ngân hàng lớn có thể phát triển đủ mạnh để dẫn dắt thị trường, mở rộng khả năng cung ứng vốn, thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao tiêu chuẩn quản trị, lợi ích cuối cùng sẽ lan tỏa tới toàn bộ doanh nghiệp và người dân. Khi đó, các doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn phụ thuộc nhiều vào tín dụng ngân hàng, cũng được hưởng lợi thông qua khả năng tiếp cận vốn tốt hơn và chi phí vốn hợp lý hơn.

Do đó, bình đẳng trong chính sách không phải là chia đều nguồn lực, mà là tạo ra một cấu trúc kinh tế trong đó mỗi thành phần có thể phát huy tối đa vai trò của mình trong lợi ích chung của quốc gia”.

“Hiện nay, nền kinh tế Việt Nam phụ thuộc chủ yếu vào hệ thống ngân hàng, và xu hướng này nhiều khả năng còn tiếp diễn trong 5–10 năm tới. Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số đang tạo ra lợi thế đáng kể cho hệ thống ngân hàng trong xử lý thông tin, quản trị rủi ro và quản lý khách hàng.

Khác với thị trường vốn, nơi rủi ro được phân tán và nhà đầu tư phải tự quản lý rủi ro, thị trường tiền tệ vận hành dựa trên năng lực quản trị rủi ro chuyên nghiệp của các tổ chức tín dụng. Khả năng thu thập và xử lý dữ liệu nhanh chóng giúp nâng cao hiệu quả phân tích và kiểm soát rủi ro, qua đó củng cố vai trò trung tâm của hệ thống ngân hàng trong nền kinh tế.

Khi thực hiện vai trò dẫn dắt thị trường, các ngân hàng thương mại nhà nước là một trong những nhân tố quan trọng tác động tới mặt bằng lãi suất, tỷ giá, triển khai các khoản đầu tư quy mô lớn và tiên phong thực hiện các mục tiêu phát triển trọng yếu của Nhà nước. Tuy nhiên, để đảm đương vai trò đó, hệ thống ngân hàng cần hội đủ một số điều kiện tiên quyết.

Trước hết, các ngân hàng phải thực sự vững mạnh. Sự vững mạnh không chỉ thể hiện ở quy mô vốn mà còn ở năng lực quản trị và điều hành. Một ngân hàng dẫn dắt thị trường cần có hệ thống quản trị rủi ro hiệu quả, tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát ở mức thấp và tệp khách hàng có chất lượng tín dụng tốt. Đồng thời, ngân hàng cần đi đầu trong ứng dụng công nghệ số, qua đó thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong hoạt động tài chính – ngân hàng.

Thứ hai, năng lực định hướng và kiểm soát kỳ vọng của thị trường. Muốn làm được điều này, trước hết hệ thống ngân hàng phải củng cố niềm tin thị trường, chứng minh năng lực và nguồn lực đủ mạnh để ứng phó với các cú sốc kinh tế.

Trong bối cảnh thông tin lan truyền nhanh và đa chiều như hiện nay, việc kiểm soát kỳ vọng đòi hỏi một chiến lược truyền thông chủ động và minh bạch. Cách điều hành mang tính “kín cửa” dễ khiến thị trường rơi vào trạng thái nhiễu loạn thông tin. Thay vào đó, các ngân hàng thương mại nhà nước và cao hơn là Ngân hàng Nhà nước cần xây dựng cơ chế định hướng kỳ vọng thông qua việc công bố thông tin theo lộ trình và thăm dò phản ứng thị trường trước khi ban hành chính sách.

Khi chính sách được công bố, thị trường đã có sự chuẩn bị và phần nào hấp thụ trước, nhờ đó giảm thiểu cú sốc và rút ngắn độ trễ chính sách. Điều này đòi hỏi thông tin phải được phản ánh đầy đủ và nhất quán, đặc biệt là các chỉ số an toàn của hệ thống tài chính – ngân hàng.

Một vấn đề quan trọng hiện nay là các ngân hàng thương mại nhà nước phải đồng thời theo đuổi nhiều mục tiêu: vừa bảo đảm an toàn hệ thống và hiệu quả kinh doanh, vừa thực hiện các nhiệm vụ chính sách. Câu hỏi đặt ra là: Làm thế nào để cân đối được các mục tiêu này?

Theo tinh thần của Nghị quyết 79, doanh nghiệp nhà nước không phải sử dụng nguồn lực của mình để bù đắp cho các mục tiêu chính trị; nói cách khác, mục tiêu chính sách cần được tách bạch với mục tiêu kinh doanh. Điều này đặt ra yêu cầu đối với công cụ điều hành vĩ mô, đặc biệt là chính sách tiền tệ. Nếu các ngân hàng thương mại nhà nước vừa phải bảo đảm hiệu quả kinh doanh, vừa tham gia thực hiện các định hướng phát triển của Nhà nước, thì Ngân hàng Nhà nước cần sử dụng các công cụ chính sách tiền tệ chủ động hơn để hỗ trợ.

Trong bối cảnh đó, chính sách tiền tệ cấu trúc trở thành một công cụ quan trọng. Khác với chính sách tiền tệ truyền thống, vốn chủ yếu điều tiết tổng thể mặt bằng lãi suất, tỷ giá và cung tiền, chính sách tiền tệ cấu trúc cho phép định hướng dòng vốn vào các lĩnh vực ưu tiên cụ thể. Thông qua các công cụ như tái cấp vốn, tái chiết khấu hoặc can thiệp trên thị trường thứ cấp, Ngân hàng Nhà nước có thể cung cấp thanh khoản có điều kiện gắn với các mục tiêu chính sách.

Ví dụ, nếu một ngân hàng thương mại nhà nước được yêu cầu tham gia tài trợ cho một dự án hạ tầng trọng điểm với lãi suất ưu đãi, Ngân hàng Nhà nước có thể cam kết tái cấp vốn tương ứng với quy mô khoản cho vay đó. Nhờ vậy, ngân hàng thương mại vẫn có thể bảo đảm cân đối thanh khoản và hiệu quả kinh doanh, đồng thời không làm xáo trộn mặt bằng lãi suất chung.

Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước cần sẵn sàng triển khai các chính sách mang tính phản chu kỳ. Khi thị trường tăng trưởng nóng, cần có công cụ kịp thời để kiềm chế rủi ro; ngược lại, khi nền kinh tế suy giảm và tâm lý phòng thủ lan rộng, chính sách cần hỗ trợ phục hồi. Đồng thời, các chính sách mang tính xuyên chu kỳ cũng cần được xây dựng nhằm tạo nền tảng ổn định dài hạn cho hệ thống tài chính”.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 11-2026 phát hành ngày 16/03/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-11-2026.html

Phát triển quỹ đầu tư nhà nước để giảm gánh nặng cho ngân hàng

Mon, 16 Mar 2026 07:43:52 GMT

Nghị quyết 79/NQ-TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước không chỉ đặt mục tiêu nâng cao năng lực của các ngân hàng thương mại nhà nước, mà còn yêu cầu cải cách các quỹ đầu tư nhà nước, từng bước đưa lực lượng này dẫn dắt trên thị trường vốn, giảm áp lực cho ngân hàng...

https://www.youtube.com/embed/L8b8pdVqV1A

Ông nhìn nhận thế nào về vai trò của hệ thống ngân hàng trong việc bảo đảm ổn định vĩ mô và định hướng nguồn lực vào các ngành, lĩnh vực then chốt để thực hiện thắng lợi các mục tiêu đã đề ra tại Nghị quyết 79/NQ-TW?

Theo định hướng của Nghị quyết 79/NQ-TW, khu vực kinh tế nhà nước có vai trò vừa dẫn dắt các khu vực kinh tế khác phát triển, vừa là công cụ quan trọng để Nhà nước điều hành và ổn định kinh tế vĩ mô. Trong đó, hệ thống ngân hàng, đặc biệt là các ngân hàng thương mại nhà nước, đóng vai trò rất quan trọng. Vai trò này thể hiện trên hai phương diện chính.

Thứ nhất, thông qua Ngân hàng Nhà nước và hệ thống các ngân hàng thương mại, Nhà nước có thể điều hành chính sách tiền tệ, quản lý tỷ giá và kiểm soát lạm phát. Trong đó, tỷ giá là một yếu tố đặc biệt quan trọng đối với ổn định kinh tế vĩ mô. Thông qua các công cụ điều hành tiền tệ và hệ thống ngân hàng lớn, Nhà nước có thể điều tiết thị trường tiền tệ, ổn định giá trị đồng tiền và kiểm soát lạm phát.

Thứ hai, hệ thống ngân hàng còn là kênh dẫn vốn quan trọng cho nền kinh tế. Hiện nay, việc huy động vốn cho nền kinh tế vẫn phụ thuộc khá lớn vào tín dụng ngân hàng. Thông qua các chính sách tín dụng, Nhà nước có thể định hướng dòng vốn vào các lĩnh vực ưu tiên, các ngành và khu vực mang tính chiến lược của nền kinh tế. Nhờ đó, ngân hàng trở thành một công cụ giúp Nhà nước điều hành và định hướng phát triển kinh tế theo các mục tiêu đã đề ra.

Vậy, làm thế nào để các ngân hàng thương mại nhà nước vừa có thể cạnh tranh bình đẳng với các ngân hàng thương mại cổ phần, vừa thực hiện tốt các nhiệm vụ và vai trò chính sách mà Nhà nước giao, thưa ông?

Các ngân hàng thương mại nhà nước cũng là các doanh nghiệp kinh doanh theo cơ chế thị trường. Vì vậy, họ phải thực hiện hai vai trò song song: (i) hoạt động hiệu quả và cạnh tranh bình đẳng với các ngân hàng thương mại khác trên thị trường; (ii) thực hiện những nhiệm vụ chính sách do Nhà nước giao, chẳng hạn như tham gia điều tiết lãi suất, định hướng tín dụng hoặc hỗ trợ ổn định thị trường tài chính – tiền tệ trong những giai đoạn cần thiết.

Do đó, để các ngân hàng này vừa cạnh tranh hiệu quả, vừa hoàn thành nhiệm vụ chính sách, điều quan trọng là phải có khuôn khổ pháp lý và thể chế rõ ràng. Về nguyên tắc, tất cả các tổ chức tín dụng – dù là ngân hàng nhà nước hay ngân hàng tư nhân – đều phải tuân thủ chung các chuẩn mực quản trị theo cơ chế thị trường, bảo đảm cạnh tranh bình đẳng và lành mạnh.

Đồng thời, khi Nhà nước thực hiện điều hành kinh tế vĩ mô, đặc biệt là chính sách tiền tệ, cần sử dụng các công cụ thị trường thay vì các biện pháp hành chính mang tính phi thị trường. Khi các chính sách được thực hiện thông qua công cụ thị trường, hiệu quả điều hành sẽ cao hơn và hệ thống ngân hàng vẫn có thể vận hành theo nguyên tắc thị trường.

Bên cạnh đó, các ngân hàng thương mại nhà nước cũng có những lợi thế nhất định. Trong trường hợp cần thiết, Nhà nước có thể tăng cường nguồn lực tài chính, chẳng hạn như bổ sung vốn để củng cố năng lực của ngân hàng. Tuy nhiên, đi kèm với lợi thế đó là những thách thức, bởi các ngân hàng này thường phải đi đầu trong việc thực hiện các chính sách ổn định thị trường, ví dụ như dẫn dắt mặt bằng lãi suất hoặc triển khai các chương trình tín dụng theo định hướng của Nhà nước.

Vì vậy, mức độ tự do trong việc theo đuổi mục tiêu lợi nhuận của các ngân hàng thương mại nhà nước có thể bị hạn chế hơn so với các ngân hàng thương mại khác. Do đó, để các ngân hàng này có thể phát triển mạnh và nâng cao vị thế trong khu vực, chúng ta cần phát huy tối đa lợi thế của họ, đồng thời giảm bớt những ràng buộc không cần thiết.

Để đạt mục tiêu có ít nhất 3 ngân hàng thương mại nhà nước vào Top 100 châu Á theo Nghị quyết 79/NQ-TW, theo ông, các yếu tố then chốt là gì?

Thứ nhất, cần tăng cường năng lực tài chính, đặc biệt là quy mô vốn của các ngân hàng. Chỉ khi quy mô vốn đủ lớn thì ngân hàng mới có năng lực cạnh tranh mạnh trên thị trường. Việc tăng cường vốn có thể được thực hiện thông qua hiệu quả kinh doanh và tích lũy nội tại của ngân hàng, đồng thời có thể huy động thêm các nguồn lực khác nhằm tập trung nguồn lực cho một số ngân hàng chủ lực. Bên cạnh đó, cũng có thể xem xét tái cơ cấu một số ngân hàng quy mô nhỏ, nhằm hình thành những ngân hàng có quy mô lớn và năng lực tài chính đủ mạnh.

Cùng với đó, các ngân hàng cần đa dạng hóa hoạt động kinh doanh, không chỉ dựa vào các lĩnh vực truyền thống. Hiện nay, ngành ngân hàng đang phát triển mạnh sang các lĩnh vực mới như ngân hàng số, tài chính số, quản lý tài sản số và các dịch vụ tài chính hiện đại. Việc mở rộng và đa dạng hóa các hoạt động này sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp và gia tăng năng lực cạnh tranh cho hệ thống ngân hàng.

Thứ hai, nâng cao chất lượng quản trị ngân hàng theo các chuẩn mực quốc tế, chẳng hạn như các tiêu chuẩn Basel II, Basel III. Khi được quản trị theo các tiêu chuẩn tiên tiến của thế giới, hoạt động của ngân hàng sẽ chuyên nghiệp, minh bạch và an toàn hơn, từ đó khẳng định tính ổn định và độ tin cậy của hệ thống. Đây cũng là điều kiện quan trọng để các ngân hàng Việt Nam có thể so sánh và cạnh tranh với các ngân hàng trong khu vực và trên thế giới.

Khi hệ thống quản trị đạt chuẩn quốc tế, các ngân hàng cũng sẽ có điều kiện tham gia sâu hơn vào thị trường tài chính toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới xây dựng các trung tâm tài chính quốc tế. Khi đó, các ngân hàng trong nước cần đủ năng lực để cạnh tranh và hợp tác với các tổ chức tài chính quốc tế.

Thứ ba, giải pháp rất quan trọng là cần hài hòa giữa việc thực hiện nhiệm vụ chính sách của Nhà nước với mục tiêu kinh doanh của ngân hàng. Các ngân hàng lớn của Nhà nước thường phải thực hiện một số nhiệm vụ chính sách, tuy nhiên điều đó không có nghĩa là hoạt động hoàn toàn phi lợi nhuận.

Để bù đắp cho những nghĩa vụ này, các ngân hàng cần phát huy tối đa lợi thế đặc thù của mình, đó là sự hậu thuẫn và uy tín từ Nhà nước, từ đó tạo ra những lợi thế cạnh tranh và nguồn lực phát triển mạnh hơn.

Nếu chúng ta hài hòa tốt giữa việc thực hiện nhiệm vụ chính sách và phát huy lợi thế của ngân hàng nhà nước, thì năng lực cạnh tranh của các ngân hàng này sẽ được nâng cao. Khi đó, các ngân hàng Việt Nam hoàn toàn có thể vươn lên nhóm các ngân hàng có sức cạnh tranh mạnh trong khu vực, từng bước sánh vai với các ngân hàng lớn trong khu vực và trên thế giới.

Nghị quyết 79/NQ-TW cũng đặt ra yêu cầu cải cách và nâng cao hiệu quả hoạt động của các quỹ đầu tư nhà nước. Vậy, làm thế nào để đạt mục tiêu này?

Bên cạnh việc phát triển hệ thống ngân hàng, chúng ta cũng cần nhìn nhận rằng nền kinh tế Việt Nam hiện đang phụ thuộc khá lớn vào tín dụng ngân hàng, hiện tỷ lệ tín dụng trên GDP hơn 140%. Điều này có thể tạo ra một số bất lợi cho nền kinh tế.

Một là, nguồn vốn huy động qua ngân hàng chủ yếu là nguồn vốn ngắn hạn, trong khi nhu cầu đầu tư và sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp lại cần nguồn vốn trung và dài hạn. Vì vậy, nếu nền kinh tế quá phụ thuộc vào kênh tín dụng ngân hàng thì sẽ khó tạo ra nguồn vốn dài hạn ổn định với chi phí hợp lý cho hoạt động đầu tư và phát triển.

Hai là, việc sử dụng nguồn vốn ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn cũng có thể tạo ra rủi ro thanh khoản đối với hệ thống ngân hàng. Do đó, nhiều chuyên gia đã cảnh báo rằng nếu nền kinh tế tiếp tục phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng, thì không chỉ hệ thống tín dụng đối mặt với rủi ro, mà bản thân nền kinh tế cũng có thể phải chịu nguồn vốn kém ổn định và chi phí vốn cao hơn. Vì vậy, trong thời gian tới, chúng ta cần thúc đẩy phát triển các kênh huy động vốn khác, đặc biệt là thị trường vốn.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đây là các quỹ đầu tư có nguồn vốn chủ yếu từ khu vực nhà nước. Nguồn vốn của các quỹ này có thể được hình thành từ nhiều kênh khác nhau, chẳng hạn như nguồn thu từ quá trình thoái vốn tại các doanh nghiệp nhà nước, hoặc một phần nguồn ngân sách được phân bổ để hỗ trợ phát triển.

Với đặc điểm đó, các quỹ đầu tư của Nhà nước sẽ có vai trò đầu tư vào những lĩnh vực mà Nhà nước muốn định hướng và khuyến khích phát triển, chứ không phải hoạt động hoàn toàn theo cơ chế đầu tư tự do như các quỹ đầu tư tư nhân. Nói cách khác, các quỹ này chủ yếu phục vụ mục tiêu chiến lược và định hướng phát triển của Nhà nước.

Vì vậy, cần khuyến khích và thúc đẩy phát triển các quỹ đầu tư của Nhà nước, nhưng điều quan trọng là phải xác định rõ nguồn lực để hình thành các quỹ này. Theo tôi, những nguồn như khoản thu từ thoái vốn doanh nghiệp nhà nước, hoặc các nguồn thu có thể tái đầu tư của Nhà nước, nên được chuyển vào các quỹ này để tạo thành nguồn lực tài chính dài hạn, phục vụ cho các mục tiêu phát triển chiến lược. Bên cạnh đó, chúng ta cũng cần phát triển mạnh các quỹ đầu tư tư nhân, đặc biệt là các quỹ đầu tư theo từng lĩnh vực chuyên biệt.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 11-2026 phát hành ngày 16/03/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-11-2026.html

Động lực mới thúc đẩy năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Wed, 11 Mar 2026 09:00:00 GMT

Thị trường lao động Việt Nam hiện đang trong giai đoạn phục hồi, thể hiện năng lực tăng trưởng mạnh mẽ ngay cả trong bối cảnh nhiều biến động. Tuy nhiên, để xây dựng lợi thế cạnh tranh bền vững, chuyên gia nhấn mạnh các doanh nghiệp cần vượt ra khỏi sự tập trung vào chi phí lao động thấp và định vị lại mình như trung tâm của năng suất cao, đổi mới sáng tạo và thực hành kinh doanh có trách nhiệm.

Bà đánh giá như thế nào về thị trường lao động Việt Nam trong bối cảnh hiện nay?

Báo cáo mới nhất của ILO “Việc làm trong thương mại và các chuỗi cung ứng toàn cầu (GSCs) tại Việt Nam” chỉ ra rằng hiện nay, Việt Nam có số lượng việc làm liên quan đến GSC lớn nhất ở Đông Nam Á, với hơn 20 triệu việc làm, chiếm hơn một phần tư (27,1%) tổng lực lượng lao động GSC trong khu vực.

Việt Nam cũng đã có những bước tiến đáng kể trong chuyển đổi cơ cấu, hàng triệu lao động chuyển từ ngành nông nghiệp truyền thống sang công nghiệp và dịch vụ. Hỗ trợ cho tiến trình này là một loạt các cải cách thể chế mạnh mẽ, bao gồm việc sửa đổi Bộ luật Lao động năm 2019, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 và Luật Việc làm sửa đổi năm 2025, nhằm hoàn thiện khung pháp lý về hỗ trợ việc làm và an sinh xã hội.

Tuy nhiên, chính sự hội nhập này cũng đồng thời mang đến những thách thức đáng kể từ bên ngoài. Thị trường lao động Việt Nam rất dễ bị ảnh hưởng bởi sự biến động toàn cầu. Phân tích gần đây của ILO cho thấy 76,8% việc làm liên quan đến chuỗi cung ứng toàn cầu phụ thuộc vào nhu cầu từ chỉ 6 đối tác lớn là: Mỹ, Trung Quốc, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và ASEAN.

Về nội tại, những thay đổi trong nhân khẩu học cũng tiềm ẩn rủi ro dài hạn. Thời kỳ “dân số vàng” đang dần kết thúc khi lực lượng lao động già đi. Độ tuổi trung bình đạt 41 năm 2024 và tỷ lệ lao động trẻ (15-24 tuổi) đã giảm đáng kể xuống còn 9,5%. Ngoài ra, việc làm phi chính thức vẫn là thực trạng đáng quan tâm, khiến phần lớn người lao động không có đủ các biện pháp bảo vệ trong thời kỳ suy thoái kinh tế.

Trong bối cảnh đó, ILO nhận thấy những yếu tố nào đang định hình thị trường lao động Việt Nam, thưa bà?

Một là, số hóa và chuyển đổi số đang nhanh chóng lan rộng ra ngoài lĩnh vực công nghệ thông tin và trở thành một phần tất yếu trong toàn bộ nền kinh tế, đặc biệt trong thương mại điện tử, công nghệ tài chính, sản xuất. Kỹ năng số ngày càng trở thành yêu cầu cốt lõi cho hầu hết các công việc. Mặc dù sự chuyển đổi này có tiềm năng mạnh mẽ để tăng năng suất lao động và cải thiện hiệu quả kinh doanh, nhưng cũng đòi hỏi một lực lượng lao động có khả năng hoạt động trong hệ sinh thái số tích hợp.

Hai là, tự động hóa và robot hóa được dự đoán sẽ tăng tốc, đặc biệt trong các lĩnh vực cần nhiều lao động như dệt may, lắp ráp điện tử và một phần của nông nghiệp. Tự động hóa có thể nâng cao hiệu quả và hỗ trợ Việt Nam trong việc nâng cao chuỗi giá trị, nhưng cũng sẽ giảm nhu cầu đối với các công việc có tính chất lặp lại, tay nghề thấp. Điều này tạo ra nhu cầu cấp bách về việc đào tạo lại và nâng cao kỹ năng quy mô lớn để đảm bảo rằng người lao động không bị thay thế và có thể chuyển sang các công việc có giá trị cao hơn cùng với các công nghệ mới.

Ba là, quá trình chuyển đổi xanh đang nổi lên như một động lực quan trọng cho việc làm trong tương lai. Mặc dù hiện nay việc làm xanh chỉ chiếm khoảng 3,6% tổng số việc làm, nhưng nhu cầu dự kiến sẽ tăng nhanh khi Việt Nam mở rộng năng lượng tái tạo, sản xuất bền vững và cơ sở hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trên toàn cầu, dự kiến sẽ thiếu hụt kỹ năng xanh vào năm 2030. Điều này đặt ra cho Việt Nam cả thách thức và cơ hội chiến lược để trang bị cho lực lượng lao động những kỹ năng cần thiết, nhằm hỗ trợ tăng trưởng xanh và củng cố vị thế của mình trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bốn là, sự thay đổi nhân khẩu học đang bắt đầu làm giảm quy mô lực lượng lao động trẻ, đòi hỏi các doanh nghiệp đầu tư vào học tập suốt đời, môi trường làm việc thân thiện với người cao tuổi và các công nghệ giúp người lao động lớn tuổi duy trì năng suất.

Vậy theo bà, doanh nghiệp Việt Nam cần làm gì để tạo lợi thế cạnh tranh?

Để xây dựng lợi thế cạnh tranh bền vững, các doanh nghiệp Việt Nam cần vượt ra khỏi sự tập trung hẹp vào chi phí lao động thấp và định vị lại mình như trung tâm của năng suất cao, đổi mới sáng tạo, thực hành kinh doanh có trách nhiệm. Mô hình lương thấp truyền thống ngày càng trở nên không bền vững khi Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045.

Trước hết, việc cải thiện năng suất thông qua phát triển nguồn nhân lực là điều thiết yếu. Lợi thế cạnh tranh ngày nay không còn chủ yếu phụ thuộc vào mức lương, mà bởi kỹ năng, khả năng thích ứng và năng lực đổi mới sáng tạo của lực lượng lao động. Các doanh nghiệp cần đầu tư một cách có hệ thống vào việc đào tạo lại và nâng cao kỹ năng, đặc biệt là trong các lĩnh vực kỹ thuật, STEM, kỹ năng xanh mới nổi.

Đồng thời, các doanh nghiệp nên hướng tới hệ thống trả lương gắn liền với năng suất, trong đó việc cải thiện hiệu quả và nâng cấp công nghệ sẽ dẫn đến tăng trưởng tiền lương công bằng, cho phép người lao động được chia sẻ lợi ích từ đổi mới sáng tạo.

Thứ hai, củng cố quan hệ lao động và điều kiện làm việc là một trụ cột quan trọng của cạnh tranh bền vững. Các doanh nghiệp có môi trường làm việc ổn định, an toàn và bao trùm sẽ có khả năng phục hồi tốt hơn và thu hút, giữ chân được nhân tài.

Đối thoại xã hội và thương lượng tập thể hiệu quả có thể giúp hài hòa lợi ích của người lao động và người sử dụng lao động, giảm xung đột tại nơi làm việc và cải thiện việc ra quyết định liên quan đến tiền lương, giờ làm việc, bình đẳng giới và chống phân biệt đối xử. An toàn và sức khỏe nghề nghiệp cũng cần được coi là một ưu tiên chiến lược, chứ không chỉ là nghĩa vụ pháp lý.

Thứ ba, thể hiện trách nhiệm xã hội mạnh mẽ và tuân thủ các tiêu chuẩn lao động quốc tế đã trở thành điều kiện tiên quyết để tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Khi Việt Nam hội nhập sâu rộng hơn vào thị trường toàn cầu và thực hiện các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP, EVFTA, việc tuân thủ các cam kết quốc tế, bao gồm các quy định về lao động, ngày càng trở thành “giấy phép hoạt động”.

Các doanh nghiệp cũng cần đảm bảo xóa bỏ lao động trẻ em, lao động cưỡng bức và phân biệt đối xử, đồng thời duy trì các nguyên tắc và quyền cơ bản tại nơi làm việc. Mở rộng tiếp cận bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp, cũng như cung cấp sự bảo vệ đầy đủ trước các rủi ro về thu nhập và sức khỏe cũng rất cần thiết để xây dựng lực lượng lao động ổn định và tận tâm.

Song song đó, việc áp dụng các phương pháp sản xuất bền vững với môi trường, hỗ trợ tạo việc làm xanh và chuyển đổi công bằng sẽ giúp các doanh nghiệp Việt Nam định vị mình một cách cạnh tranh trong quá trình chuyển đổi toàn cầu, hướng tới phát triển bền vững.

Vậy, đâu là những ưu tiên của ILO đối với việc mở rộng lưới an sinh xã hội và thúc đẩy việc làm bền vững tại Việt Nam?

Các ưu tiên của ILO tại Việt Nam tập trung vào việc tăng cường hệ thống an sinh xã hội, đồng thời hỗ trợ thị trường lao động có khả năng thích ứng với những thay đổi nhanh chóng về kinh tế, công nghệ và môi trường. Mở rộng phạm vi an sinh xã hội và thúc đẩy việc làm bền vững được xem là những mục tiêu bổ trợ lẫn nhau.

Ưu tiên hàng đầu là hỗ trợ phát triển một hệ thống an sinh xã hội đa tầng, bao trùm và ứng phó với các cú sốc, phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội của Việt Nam. Điều này bao gồm việc thúc đẩy mức sàn an sinh xã hội quốc gia phù hợp với Khuyến nghị số 202 và từng bước áp dụng các tiêu chuẩn tối thiểu trên tất cả chín lĩnh vực an sinh xã hội được đề cập trong Công ước số 102 của ILO. Một hệ thống như vậy là rất quan trọng để bảo vệ người lao động trước những cú sốc về thu nhập phát sinh từ biến động kinh tế, gián đoạn công nghệ hoặc rủi ro liên quan đến khí hậu.

Song song đó, thúc đẩy việc làm bền vững đồng nghĩa với việc tăng cường chất lượng và khả năng phục hồi của việc làm, đặc biệt là trong các chuỗi cung ứng toàn cầu. Đảm bảo hội nhập kinh tế dẫn đến việc làm thỏa đáng là điều cần thiết cho khả năng cạnh tranh lâu dài và gắn kết xã hội.

Một ưu tiên xuyên suốt khác là đảm bảo quá trình chuyển đổi công bằng cho những người lao động bị ảnh hưởng bởi số hóa, tự động hóa, tái cấu trúc nền kinh tế và biến đổi khí hậu.

Bằng việc củng cố hệ thống an sinh xã hội, thúc đẩy việc làm bền vững, đầu tư mạnh mẽ vào kỹ năng cho quá trình chuyển đổi số và xanh, đồng thời thúc đẩy đối thoại xã hội và chuẩn mực lao động, Việt Nam có thể đảm bảo rằng chuyển đổi kinh tế sẽ mang lại sự thịnh vượng chung và tăng trưởng bao trùm, không để ai bị bỏ lại phía sau trên con đường đến năm 2045.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 10-2026 phát hành ngày 09/03/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-10-2026.html

[Phóng sự ảnh] Kè biển Hải Tiến (Thanh Hóa) vẫn đổ nát, hoang tàn trước mùa du lịch 2026

Wed, 11 Mar 2026 04:05:25 GMT

Chỉ còn vài tuần nữa là bước vào mùa du lịch hè 2026, nhưng trái với không khí nhộn nhịp thường thấy, tuyến kè và đường ven biển Hải Tiến (xã Hoằng Tiến và xã Hoằng Thanh, Thanh Hóa) vẫn đang chìm trong cảnh đổ nát, hoang tàn sau các cơn bão năm 2025...

Hàng loạt khối bê tông vỡ vụn nằm ngổn ngang dưới chân kè, những hố sâu hoắm do sóng biển tác động lộ ra giữa lòng đường, tất cả như một vết thương lớn trên cơ thể một khu du lịch nổi tiếng.

HỆ LỤY TỪ NHỮNG CƠN BÃO DỮ

Khu du lịch biển Hải Tiến vốn được mệnh danh là "viên ngọc xanh" của xứ Thanh. Tuyến kè biển được đầu tư hơn 100 tỷ đồng từ năm 2018 không chỉ có nhiệm vụ chắn sóng, chống xói lở mà còn là "xương sống" cho tuyến đường giao thông ven biển, tạo nên diện mạo hiện đại, thơ mộng cho cả khu du lịch.

Thế nhưng, sự tàn phá khốc liệt của các cơn bão Kajiki (số 5), Ragasa (số 9) và Bualoi (số 10) trong năm 2025 đã khiến công trình này hư hỏng nghiêm trọng. Tại xã Hoằng Tiến, hơn 2km bờ kè bị sạt lở, nhiều đoạn sâu từ 2 - 3m. Trong khi đó, gần 1km bờ kè tại xã Hoằng Thanh cũng bị sóng biển "xé toạc". Không chỉ kè, nhiều cột đèn chiếu sáng, cây xanh, công trình cảnh quan ven biển cũng bị gãy đổ, xiêu vẹo.

Đáng lo ngại nhất là tình trạng sóng biển tràn ngầm qua các mái kè bị hạ thấp, rút cát nền dưới lòng đường, gây sụt lún nhiều vị trí, đe dọa trực tiếp đến an toàn giao thông và các khu nghỉ dưỡng lân cận.

Trước thực trạng trên, UBND tỉnh Thanh Hóa đã nhanh chóng ban bố tình huống khẩn cấp về sạt lở và chỉ đạo các địa phương triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn. Tuy nhiên, đến thời điểm này, dù mùa du lịch mới đang cận kề, mọi thứ vẫn chỉ dừng lại ở sự... chờ đợi.

Trao đổi với phóng viên, lãnh đạo các xã Hoằng Tiến và Hoằng Thanh không giấu nổi sự lo lắng. Các địa phương đã khẩn trương báo cáo, đề xuất phương án và dự toán kinh phí sửa chữa lên cấp trên. Thế nhưng, do nguồn vốn lớn, quy trình phê duyệt cần nhiều thời gian, nên đến nay vẫn chưa thể triển khai thi công.

Nỗi lo lớn nhất hiện tại là nguy cơ "lỡ hẹn" với mùa khai trương du lịch biển năm 2026, khi du khách đổ về nhưng cơ sở hạ tầng vẫn ngổn ngang.

KHẨN TRƯƠNG TÌM GIẢI PHÁP

Trước tình hình cấp bách, cuối tháng 2 vừa qua, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Mai Xuân Liêm đã trực tiếp đi khảo sát hiện trường. Lãnh đạo tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan và chính quyền địa phương khẩn trương nghiên cứu, đánh giá hồ sơ, tham mưu đề xuất cấp có thẩm quyền bố trí kinh phí để sớm xử lý dứt điểm các vị trí sạt lở.

Theo đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa, đoạn kè bị hư hỏng đã được đưa vào danh mục ưu tiên đầu tư. Tỉnh đang chỉ đạo lập đề xuất chủ trương đầu tư và sẽ triển khai thi công trong thời gian sớm nhất.

Trong lúc chờ đợi nguồn kinh phí chính thức, giải pháp tình thế được ngành du lịch và chính quyền địa phương tính đến là tập trung dọn dẹp vệ sinh, gia cố tạm thời và cắm biển cảnh báo nguy hiểm tại những khu vực sạt lở nặng.

Mục tiêu trước mắt là đảm bảo an toàn cho người dân và du khách, cố gắng tạo hình ảnh chỉn chu nhất có thể cho một mùa du lịch biển đang đến rất gần. Thế nhưng, ai cũng hiểu rằng, chỉ có một tuyến kè kiên cố mới có thể "giữ chân" du khách và mang lại sự an tâm lâu dài cho sự phát triển bền vững của du lịch Hải Tiến.

-Thiên Anh

Thị trường hàng hóa xa xỉ toàn cầu

Wed, 11 Mar 2026 02:00:00 GMT

Ngành hàng xa xỉ là một lĩnh vực năng động và không ngừng phát triển, nổi tiếng với các sản phẩm chất lượng cao, độc quyền, đòi hỏi chi phí lớn. Sự trỗi dậy của thương mại điện tử và ảnh hưởng của các thế hệ trẻ, bao gồm Millennials, Gen Z và Gen Alpha, đang làm thay đổi động lực thị trường.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 10-2026 phát hành ngày 09/03/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-10-2026.html

Quan hệ Mỹ - Iran qua hơn 7 thập kỷ

Wed, 11 Mar 2026 00:00:00 GMT

Trong hơn 70 năm qua, quan hệ Mỹ - Iran trải qua nhiều thăng trầm, không ít lần căng thẳng bùng phát và leo thang thành đối đầu quân sự. Các đợt không kích của Mỹ ngày 28/2/2026 - được tiến hành cùng Israel - đánh dấu bước leo thang căng thẳng mới nhất, nối dài nhiều thập kỷ đối đầu và đứt gãy niềm tin giữa hai bên. Dưới đây là những sự kiện chính đã định hình quan hệ giữa Mỹ và Iran trong suốt thời gian qua.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 10-2026 phát hành ngày 09/03/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-10-2026.html

Hóa giải thách thức từ xung đột tại Trung Đông

Tue, 10 Mar 2026 03:13:55 GMT

Trong bối cảnh địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp, vòng xoáy xung đột giữa Israel – Hoa Kỳ và Iran đang trở thành “biến số” rủi ro hàng đầu đối với nền kinh tế toàn cầu. Cuộc đối đầu này đang tạo ra những xung lực tiêu cực lan tỏa đến các chuỗi cung ứng quốc tế. Việt Nam với nền kinh tế có độ mở lớn khó có thể đứng ngoài vòng xoáy ảnh hưởng này.

“Xung đột tại Trung Đông là việc mà chúng tôi không lường trước được. Ngành dệt may Việt Nam bắt đầu cảm nhận rõ những tác động sẽ ảnh hưởng đến độ ổn định của đơn hàng. Chúng tôi thấy có ba thách thức lớn đặt ra với ngành dệt may Việt Nam trong bối cảnh hiện nay.

Thứ nhất, áp lực chi phí, đặc biệt chi phí vận tải. Một số nhãn hàng quốc tế đã bắt đầu tính toán lại cơ cấu chi phí sản xuất tại Việt Nam. Vấn đề không chỉ nằm ở giá thành gia công mà còn ở chi phí logistics khi các tuyến hàng hải liên quan đến khu vực Trung Đông tiềm ẩn rủi ro. Nếu luồng vận chuyển bị gián đoạn hoặc kéo dài thời gian, toàn bộ chuỗi cung ứng sẽ bị ảnh hưởng.

Thứ hai, thách thức về tính ổn định của thị trường. Khi bất ổn địa chính trị gia tăng, tâm lý người tiêu dùng toàn cầu dễ bị tác động. Khả năng thắt chặt chi tiêu, đặc biệt với nhóm hàng may mặc vốn không phải mặt hàng thiết yếu là điều có thể xảy ra. Điều này tác động trực tiếp đến đơn hàng của doanh nghiệp dệt may Việt Nam trong các tháng tới.

Thứ ba, rủi ro từ biến động giá dầu. Nếu giá dầu tăng, hàng loạt chi phí đầu vào sẽ tăng theo, nhất là các sản phẩm có nguồn gốc từ dầu mỏ như xơ, sợi tổng hợp. Trong khi đó, dòng sản phẩm sợi tổng hợp hiện chiếm khoảng 40 - 45% cơ cấu sản xuất của ngành.

Chúng tôi đang theo dõi sát tình hình để có định hướng và chia sẻ kịp thời với doanh nghiệp, bởi chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến độ ổn định đơn hàng trong tháng 3, tháng 4 và có thể kéo dài đến tháng 6/2026.

Để ứng phó với các biến động này, các doanh nghiệp đã chủ động trao đổi với Hiệp hội và tập trung vào một số nhóm giải pháp. Theo đó, tính toán lại kế hoạch sản xuất và dòng tiền. Doanh nghiệp làm việc với ngân hàng để cơ cấu tài chính, đồng thời tìm phương án vận chuyển phù hợp trong trường hợp tuyến qua Trung Đông bị ảnh hưởng. Đây được xem là bài toán cấp bách bởi nếu thời gian giao hàng kéo dài, rủi ro vi phạm hợp đồng là hiện hữu.

Cùng với đó, rà soát toàn bộ hoạt động nội tại để tiết giảm chi phí. Khi chi phí vận tải có xu hướng tăng, doanh nghiệp buộc phải tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm lãng phí, nâng năng suất lao động nhằm bù đắp phần chi phí đội lên. Nếu giá xơ, đặc biệt là xơ tổng hợp, tăng theo giá dầu, việc tính toán lại giá thành càng trở nên cấp thiết để duy trì năng lực cạnh tranh, nhất là với dòng sản phẩm sợi tổng hợp chiếm tỷ trọng lớn.

Đồng thời, nâng cao khả năng thích ứng với yêu cầu từ phía khách hàng. Trong bối cảnh bất ổn, đối tác quốc tế thường siết chặt các tiêu chí về giá và thời gian giao hàng. Doanh nghiệp có thể phải chấp nhận mức độ rủi ro nhất định. Nếu tàu không thể đi qua các tuyến thông thường và phải vòng qua khu vực Nam Phi, thời gian vận chuyển sẽ kéo dài, chi phí tăng lên đáng kể. Khi đó, năng lực điều phối sản xuất và giao hàng đúng hạn sẽ là yếu tố quyết định.

Hiện nay, mục tiêu giữ ổn định việc làm cho người lao động được đặt lên hàng đầu”.

“Du lịch là ngành luôn chịu tác động nhanh chóng từ các biến động địa chính trị. Khu vực Trung Đông đóng vai trò là trục trung chuyển hàng không quan trọng của thế giới nối liền châu Âu, Bắc Mỹ với châu Á – Thái Bình Dương.

Khi khu vực này bất ổn, tác động không chỉ nằm ở điểm đến Trung Đông mà còn tạo ra một “phễu lọc” mới trong hành trình di chuyển của du khách quốc tế. Nhiều hãng hàng không buộc phải điều chỉnh đường bay, kéo dài thời gian di chuyển hoặc thay đổi hub trung chuyển, điều này có thể làm tăng chi phí và khiến một bộ phận du khách cân nhắc lại kế hoạch đi xa trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, ở góc nhìn tích cực, chúng tôi cho rằng đây là sự điều chỉnh mang tính chu kỳ. Việt Nam vẫn là điểm đến an toàn, ổn định về chính trị và ngày càng hấp dẫn đối với du khách Âu – Mỹ. Khi các tuyến bay được tái cấu trúc thông qua những hub khác tại Đông Bắc Á hoặc Đông Nam Á, dòng khách quốc tế vẫn sẽ tiếp tục quay lại.

Điều quan trọng là ngành du lịch cần chủ động thích ứng nhanh với sự dịch chuyển của mạng lưới hàng không toàn cầu. Với Vietravel, thay vì phản ứng thụ động, chúng tôi thực hiện chiến lược tái cân bằng danh mục thị trường với ba trục xoay chính.

Thứ nhất, tăng cường khai thác các “thị trường vùng xanh” ổn định, đặc biệt là Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và một số thị trường Đông Bắc Á. Đây là những thị trường có độ ổn định cao, kết nối hàng không tốt và nhu cầu du lịch hai chiều rất mạnh.

Thứ hai, tận dụng lợi thế khu vực khai thác xu hướng dịch chuyển của khách quốc tế sang các điểm đến an toàn tại châu Á – Thái Bình Dương, nơi Việt Nam có lợi thế về cảnh quan và văn hóa.

Thứ ba, phát triển du lịch nội địa cao cấp và trải nghiệm chuyên sâu. Khi các tuyến Trung Đông (Dubai, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ) bị ảnh hưởng, nhu cầu khám phá các hành trình mới trong nước và khu vực sẽ tăng lên.

Trước các tình huống khẩn cấp như hiện nay, Vietravel ưu tiên sự linh hoạt và minh bạch để duy trì niềm tin của khách hàng. Ứng phó nhanh bằng việc kích hoạt quy trình khẩn cấp, phối hợp với đối tác để cập nhật tình hình và đưa ra phương án tối ưu cho từng đoàn khách.

Giải pháp linh hoạt là ưu tiên hỗ trợ chuyển đổi hành trình tương đương, bảo lưu giá trị tour hoặc điều chỉnh lịch khởi hành thay vì áp dụng các quy định hoàn hủy cứng nhắc. Trách nhiệm doanh nghiệp là đặt quyền lợi khách hàng song hành với sự ổn định của doanh nghiệp để tránh các cú sốc truyền thông.

Ngành du lịch vốn luôn gắn với sự dịch chuyển của thế giới. Vì vậy, thay vì chỉ tìm cách né tránh rủi ro, chúng tôi xác định cần chủ động thích nghi và “sống chung” với những biến động địa chính trị, biến thách thức thành cơ hội để tái cấu trúc thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cũng như của du lịch Việt Nam”.

“Kim ngạch xuất khẩu rau quả sang Trung Đông và châu Âu hiện chiếm dưới 10% tổng giá trị xuất khẩu toàn ngành. Riêng thị trường Trung Đông, trái cây Việt Nam chỉ chiếm khoảng 3–5% tổng kim ngạch. Dù tỷ trọng chưa lớn, nhưng đây lại là những thị trường quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa, giúp ngành rau quả giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.

Tuy nhiên, căng thẳng chiến sự tại Trung Đông đang khiến các lô hàng trái cây xuất khẩu sang khu vực này gần như chững lại, trong bối cảnh nhiều đơn hàng vừa có dấu hiệu khởi sắc sau các thỏa thuận hợp tác thương mại giữa Việt Nam với UAE, Saudi Arabia và một số quốc gia khác. Nguy cơ gián đoạn không chỉ dừng ở thị trường Trung Đông mà còn lan sang châu Âu – điểm đến quan trọng của rau quả Việt Nam.

Phần lớn tuyến vận tải biển từ châu Á sang châu Âu đi qua kênh đào Suez và Biển Đỏ. Khi rủi ro an ninh gia tăng, nhiều hãng tàu buộc phải đổi hướng, vòng qua Mũi Hảo Vọng (Nam Phi), khiến hành trình kéo dài thêm nhiều ngày, thậm chí cả tuần. Hệ quả là cước vận tải bị điều chỉnh tăng mạnh, có chặng lên tới 7.000–8.000 USD cho mỗi container 40 feet.

Đối với trái cây tươi – mặt hàng đặc biệt nhạy cảm với thời gian - việc chậm trễ vài ngày cũng có thể ảnh hưởng đáng kể đến độ tươi, mẫu mã và giá bán. Thời gian vận chuyển kéo dài đồng nghĩa container lạnh phải hoạt động lâu hơn, làm chi phí bảo quản tăng và rủi ro suy giảm chất lượng cao hơn. Điều này trực tiếp làm giảm lợi thế cạnh tranh về giá của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trong bối cảnh đó, nếu chi phí logistics quay trở lại mức căng thẳng như giai đoạn 2024–2025, mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu rau quả trong năm nay sẽ đối mặt với nhiều thách thức. Không chỉ áp lực chi phí, nguy cơ giảm đơn hàng và sự thận trọng hơn từ phía nhà nhập khẩu có thể khiến thị trường xuất khẩu thêm phần khó khăn”.

“Xung đột tại Trung Đông luôn tác động đến giá dầu thế giới, vì khu vực này cung cấp từ 30 - 40% lượng dầu toàn cầu. Đặc biệt, việc phong tỏa hoặc nghẽn eo biển Hormuz là yếu tố rủi ro cực kỳ lớn, cần theo dõi sát sao. Tuy nhiên, tôi cho rằng tác động hiện nay chủ yếu vẫn nằm ở khía cạnh tâm lý do sự việc mới diễn ra ngắn ngày.

Thực tế, giá xăng dầu không chỉ phụ thuộc vào cung - cầu mà còn bị chi phối mạnh mẽ bởi các nhà đầu cơ tài chính. Khoảng 95% giao dịch hiện nay là phi hàng hóa, dẫn đến hiện tượng “giá ảo”. Song giá cả cuối cùng sẽ phải quay về mức tương xứng với nhịp độ phát triển kinh tế, thường dao động quanh mức 70 USD/thùng.

Nhìn lại giai đoạn biến động năm 2022 (khi xảy ra xung đột Nga-Ukraine) giá xăng dầu trong nước tăng đột biến, tôi khẳng định không phải do Việt Nam thiếu dầu, mà khó khăn thực sự nằm ở cơ chế vận hành chưa linh hoạt, khiến doanh nghiệp bị lỗ nặng và không thể tiếp tục bán hàng. Hiện nay, vấn đề chiết khấu thấp đang khiến các doanh nghiệp bán lẻ, đặc biệt là tư nhân, gặp rất nhiều khó khăn và “kêu gào” suốt nhiều tháng qua. Đây là vấn đề về cơ chế tổ chức kinh doanh trong nước chứ không phải do tác động trực tiếp từ xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran.

Do đó, để đảm bảo an ninh năng lượng và ổn định thị trường trong bất kỳ tình huống nào, cần sớm tháo gỡ cơ chế để doanh nghiệp không bị lỗ, từ đó đảm bảo nguồn cung tự nhiên cho thị trường. Bên cạnh đó, cần sớm ban hành và thực thi Nghị định kinh doanh xăng dầu mới để đưa thị trường vận hành theo đúng cơ chế giá thị trường. Hiện nay các thủ tục đã hoàn tất nhưng việc ký ban hành vẫn bị chậm trễ.

Đồng thời, đa dạng hóa nguồn cung bằng việc hạ thuế nhập khẩu từ các khu vực khác xuống bằng mức ưu đãi của ASEAN (hiện đang chênh lệch 7-8%) để doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận nguồn hàng ngoài khu vực.

Ngoài ra, cần nâng cao dự trữ quốc gia. Thay vì giữ Quỹ bình ổn bằng tiền một cách lãng phí, nên dùng nguồn lực này để mua dầu dự trữ tập trung. Việc có sẵn lượng dầu dự trữ cho 5-20 ngày sẽ giúp ứng phó tốt hơn với các biến động tức thời.

Mặt khác, chúng ta cần tự chủ năng lượng. Mặc dù Việt Nam đáp ứng được khoảng 70% nhu cầu lọc dầu, nhưng nguyên liệu dầu thô trong nước mới chỉ tự chủ được khoảng 30%. Các nhà máy như Nghi Sơn vẫn phải nhập khẩu dầu từ Kuwait qua các vùng biển rủi ro”.

“Căng thẳng leo thang giữa Hoa Kỳ - Israel và Iran đang gây ra những lo ngại sâu sắc về triển vọng xuất khẩu thời gian tới. Khi trật tự kinh tế toàn cầu dịch chuyển theo hướng xung đột, thị trường phản ứng rất nhanh: nhu cầu hàng xa xỉ chững lại hoặc bị “đóng băng”, trong khi nhóm hàng thiết yếu, lương thực và vật tư hậu cần tăng mạnh.

Thách thức lớn nhất hiện nay nằm ở khâu vận tải khi tuyến hàng hải qua Kênh đào Suez bị đe dọa, buộc các hãng tàu phải vòng qua Mũi Hảo Vọng. Hành trình sang châu Âu kéo dài từ 25 ngày lên đến 50 ngày không chỉ làm gián đoạn kế hoạch giao hàng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền và uy tín doanh nghiệp.

Bên cạnh sự đình trệ về thời gian, chi phí logistics cũng tăng đột biến gấp 2-3 lần do phí bảo hiểm rủi ro và nhiên liệu phát sinh, bào mòn biên lợi nhuận vốn đã mỏng của ngành nông sản. Đặc biệt, các mặt hàng tươi sống như chuối, thanh long có thời gian bảo quản ngắn khó có thể chịu nổi hành trình kéo dài, dẫn đến nguy cơ hư hỏng và thua lỗ toàn bộ lô hàng. Trong bối cảnh này, doanh nghiệp nên cân nhắc tạm dừng hoặc chuyển hướng các mặt hàng tươi sống sang các thị trường gần hơn thay vì mạo hiểm đẩy mạnh sang châu Âu hay Đông Âu trong điều kiện rủi ro cao.

Để bảo toàn dòng tiền và hạn chế thiệt hại, doanh nghiệp cần chủ động triển khai các giải pháp mang tính “thực chiến”.

Thứ nhất, ưu tiên điều kiện giao hàng FOB (giao hàng lên tàu). Bán hàng tại cảng đi và thu tiền ngay khi hàng được xếp lên tàu sẽ giúp doanh nghiệp chuyển phần lớn rủi ro vận tải và chi phí phát sinh sang phía người mua. Trong bối cảnh biến động khó lường, đây là cách giảm thiểu rủi ro hiệu quả nhất.

Thứ hai, kiểm soát chặt chẽ thư tín dụng (L/C). Do thời gian vận chuyển kéo dài thêm 20-25 ngày so với dự kiến ban đầu, nhiều L/C có nguy cơ hết hạn trước khi hàng cập cảng. Doanh nghiệp cần chủ động làm việc với đối tác để gia hạn L/C ngay khi nhận được thông báo thay đổi hành trình tàu, tránh rơi vào thế bị động.

Thứ ba, chú trọng bảo hiểm và lựa chọn hãng tàu. Nếu buộc phải giao theo điều kiện CNF (Tiền hàng và Cước phí) hoặc CIF (Tiền hàng, Bảo hiểm và Cước phí), doanh nghiệp cần mua đầy đủ bảo hiểm rủi ro chiến tranh. Đồng thời, nên ưu tiên các hãng tàu có tuyến đi thẳng (direct), hạn chế chuyển tải (transshipment) để giảm thiểu rủi ro phát sinh. Trong trường hợp khách hàng không thanh toán trước khi tàu cập bến, cần có điều khoản rõ ràng cho phép xử lý linh hoạt, kể cả phương án cho tàu quay đầu nhằm bảo toàn tài sản”.

“Trung Đông hiện là thị trường tiêu thụ lớn đối với cá hồi, tôm, cá ngừ và nhiều sản phẩm giá trị cao nhập khẩu từ châu Á, châu Âu và châu Mỹ.

Căng thẳng tại khu vực Trung Đông đang gây ra những hệ lụy nghiêm trọng đối với chuỗi cung ứng thủy sản, một nhóm hàng đặc thù yêu cầu khắt khe về nhiệt độ và thời gian. Khi không phận bị hạn chế và lịch bay xáo trộn, nguồn cung thủy sản tươi sống bằng đường hàng không nhanh chóng thiếu hụt, buộc các nhà nhập khẩu phải chuyển hướng sang hàng đông lạnh. Tuy nhiên, kênh vận chuyển này cũng đối mặt với khó khăn khi việc đặt chỗ container lạnh bị hạn chế hoặc tạm dừng.

Tại Dubai, cảng Jebel Ali do DP World vận hành là trung tâm trung chuyển thủy sản lớn của khu vực. Khi tàu phải chuyển hướng, thời gian vận chuyển kéo dài và lượng tàu chờ tăng lên, nguy cơ ùn tắc cảng và thiếu vị trí cắm điện cho container lạnh cũng gia tăng. Hệ quả là chi phí lưu bãi, lưu container tăng mạnh, đồng thời rủi ro suy giảm chất lượng sản phẩm nếu thời gian lưu vượt ngưỡng an toàn.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các đơn vị xuất khẩu cá tra và tôm, việc hành trình kéo dài thêm 1-2 tuần dẫn đến chi phí điện năng duy trì nhiệt độ tăng cao, đồng thời làm phát sinh rủi ro tranh chấp về chất lượng hàng hóa.

Về mặt giá cả, tác động được thể hiện rõ rệt ở hai cấp độ. Ở cấp độ khu vực Trung Đông, chi phí vận chuyển và bảo hiểm tăng trực tiếp đẩy giá nhập khẩu lên cao. Hàng tươi và ướp lạnh có nguy cơ thiếu cung cục bộ, nhất là trong phân khúc nhà hàng - khách sạn cao cấp, kéo theo khả năng điều chỉnh tăng giá bán lẻ và giá thực đơn.

Ở cấp độ toàn cầu, mức độ lan tỏa phụ thuộc vào thời gian kéo dài của khủng hoảng. Nếu tỷ trọng container đi qua Hormuz chỉ chiếm phần nhỏ trong tổng lưu lượng vận tải toàn cầu, tác động lên mặt bằng giá container chung có thể được kiểm soát. Tuy nhiên, với các doanh nghiệp có quan hệ thương mại trực tiếp với Trung Đông, chi phí vận chuyển cao buộc họ phải tái cơ cấu thị trường, chuyển hướng xuất khẩu hoặc đàm phán lại hợp đồng.

Trong bối cảnh Trung Đông là thị trường có biên lợi nhuận khá tốt đối với cá tra và một số sản phẩm giá trị gia tăng, việc chi phí logistics tăng mạnh có thể làm thay đổi cấu trúc lợi nhuận của toàn chuỗi cung ứng.

Kịch bản cho thị trường thủy sản sắp tới phụ thuộc hoàn toàn vào diễn biến an ninh. Nếu căng thẳng hạ nhiệt, các hãng tàu có thể khôi phục tuyến đường qua Hormuz và giảm dần phụ phí rủi ro, giúp chuỗi cung ứng phục hồi nhanh. Ngược lại, nếu rủi ro kéo dài, chi phí vận tải cao sẽ trở thành “trạng thái bình thường mới”, gây biến động giá trên diện rộng.

Trước tình hình này, VASEP khuyến nghị doanh nghiệp thủy sản Việt Nam cần đa dạng hóa tuyến vận chuyển, tránh phụ thuộc vào một hành lang hàng hải; tăng dự trữ tại các kho lạnh khu vực, đặc biệt ở những trung tâm trung chuyển; đồng thời ưu tiên ký hợp đồng vận chuyển dài hạn để giảm rủi ro từ thị trường giao ngay. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần theo dõi sát diễn biến bảo hiểm hàng hải và chính sách của các hãng tàu để chủ động trong đàm phán và điều chỉnh kế hoạch xuất khẩu”.

Trao quyền cho phụ nữ là một đòn bẩy tăng trưởng hai chữ số của Việt Nam

Sun, 08 Mar 2026 09:33:09 GMT

Từ hành trình trở thành CEO ở tuổi 25 đến việc xây dựng IPPG thành hệ sinh thái bán lẻ hàng đầu với hơn 1.500 điểm kinh doanh và 138 thương hiệu quốc tế, nữ lãnh đạo IPPG khẳng định tăng trưởng bền vững không chỉ đến từ mở rộng thị trường mà còn từ trao quyền cho phụ nữ…

Là một nhà lãnh đạo nữ trong bối cảnh kinh doanh hiện nay của Việt Nam, bà hãy chia sẻ những đóng góp cụ thể của IPPG dưới sự lãnh đạo của mình vào sự tăng trưởng kinh tế của đất nước?

Tôi bắt đầu hành trình CEO ở tuổi 25, trong bối cảnh vai trò của phụ nữ trong lãnh đạo các doanh nghiệp lớn vẫn còn là điều hiếm thấy. Nhiệm vụ cũng là thử thách đầu tiên của tôi là thuyết phục những thương hiệu hàng đầu thế giới như Burberry, Bally, Ferragamo, Versace… đặt niềm tin vào một thị trường còn xa lạ, đồng thời tin tưởng vào một nữ CEO người Việt Nam.

Ba thập kỷ sau, IPPG đã phát triển thành hệ sinh thái gồm hơn 1.500 điểm bán lẻ, 35 công ty thành viên và hơn 25.000 nhân viên, phân phối trên 138 thương hiệu quốc tế. Những con số này không chỉ phản ánh quy mô kinh doanh, mà còn là minh chứng cho tiềm năng của Việt Nam trong việc trở thành trung tâm tiêu dùng cao cấp của khu vực.

Tuy nhiên, điều tôi tự hào nhất không nằm ở doanh thu. Tại IPPG, 70% quản lý cấp trung là phụ nữ và 48% lãnh đạo cấp cao là nữ. Tôi tin vào nguyên lý đã được nhiều nghiên cứu toàn cầu khẳng định: khi phụ nữ được trao quyền, không chỉ cá nhân họ phát triển mà doanh nghiệp và xã hội cũng cùng tiến bước. Đó là lý do IPPG trở thành một trong hai doanh nghiệp đầu tiên tại Việt Nam ký kết hợp tác chính thức với UN Women - không phải như một động thái mang tính hình thức, mà là cam kết chiến lược được tích hợp vào cốt lõi ESG của tập đoàn.

Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng GDP hai chữ số trong những năm tới để chuyển mình sang nền kinh tế thu nhập cao. IPPG đang thực hiện những chiến lược / hành động cụ thể nào để đóng góp vào hiện thực hoá mục tiêu này?

Tôi muốn bắt đầu bằng một câu hỏi: Vì sao những nền kinh tế đạt tăng trưởng bền vững thường có tỷ lệ phụ nữ tham gia lực lượng lao động cao? Đây không phải sự trùng hợp. Liên Hợp Quốc ước tính, nếu thu hẹp khoảng cách giới trong nền kinh tế, thế giới có thể gia tăng thêm 7.000 tỷ USD. Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn bứt phá, trao quyền cho phụ nữ không chỉ là trách nhiệm xã hội, mà còn là một trong những đòn bẩy tăng trưởng mạnh mẽ nhất chưa được khai thác hết.

Với IPPG, chúng tôi triển khai ba định hướng chiến lược nhằm đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của quốc gia.

Thứ nhất, phát triển hệ thống thương mại tại các cửa ngõ hàng không, cửa khẩu đường bộ quốc tế, cũng như tại các trung tâm đô thị lớn và địa phương giàu tiềm năng du lịch. Đây là giải pháp trực tiếp để giữ dòng chi tiêu du lịch ở lại trong nước, hạn chế thất thoát ngoại tệ, đồng thời gia tăng giá trị mua sắm của du khách.

Thứ hai, thúc đẩy chương trình WOBs (Women-Owned Businesses), ưu tiên đưa sản phẩm của các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ - đặc biệt tại khu vực vùng sâu, vùng xa - vào chuỗi phân phối tại sân bay, trung tâm thương mại và hệ thống xuất khẩu quốc tế. Mục tiêu không chỉ là mở rộng thị trường, mà còn tạo cơ hội để doanh nghiệp nữ tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Thứ ba, đầu tư phát triển giáo dục và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, hướng tới đào tạo lực lượng lao động trẻ với kỹ năng đạt chuẩn quốc tế, đồng thời triển khai AI có trách nhiệm trong quản trị và vận hành toàn hệ thống. Mô hình này được thiết kế với ba lớp bảo vệ dữ liệu và nền tảng văn hóa an toàn số ngay từ đầu, nhằm bảo đảm phát triển công nghệ song hành với quản trị rủi ro.

Tăng trưởng hai con số không thể đến từ một động lực đơn lẻ, mà đòi hỏi sự cộng hưởng của nhiều trụ cột. IPPG lựa chọn vai trò kiến tạo hệ sinh thái - không chỉ phát triển cho riêng mình, mà đồng hành cùng toàn bộ chuỗi cung ứng, đặc biệt là các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, để cùng nhau lớn mạnh.

Mặc dù các nhà lãnh đạo nữ đóng một vai trò ngày càng quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế toàn diện và bền vững của Việt Nam, tuy nhiên, đâu là những thách thức mà các lãnh đạo nữ phải đối mặt?

Có một điều tôi được chia sẻ thẳng thắn: rào cản đối với nữ lãnh đạo không phải lúc nào cũng là những “bức tường đá” hữu hình. Đôi khi, đó là một lớp kính trong suốt - bạn nhìn thấy đích đến của mình, nhưng liên tục va phải những giới hạn vô hình.

Tôi từng ngồi trong các phòng đàm phán mà đối tác hoài nghi cho rằng tôi không phải là người ra quyết định, chỉ vì tôi là phụ nữ. Tôi đã phải chuẩn bị kỹ lưỡng và nỗ lực gấp đôi để nhận được mức độ công nhận và tin tưởng với đối tác tương đương một đồng nghiệp nam. Và tôi cũng không ít lần đối diện với những câu hỏi, dù trực diện hay ẩn ý, rằng liệu một người mẹ, một người vợ có thể điều hành một tập đoàn đa quốc gia hay không.

Nhưng như Jacinda Ardern từng khẳng định, sự đồng cảm không phải là điểm yếu trong lãnh đạo. Tôi không lựa chọn cách lãnh đạo bằng việc cố chứng minh mình “cứng rắn” theo tiêu chuẩn của nam giới. Tôi lựa chọn phong cách của riêng mình - đặt con người ở trung tâm, lắng nghe một cách thực chất, quyết đoán khi cần thiết và nhân văn khi có thể. Kết quả kinh doanh và sự phát triển bền vững của IPPG chính là câu trả lời và minh chứng rõ ràng nhất cho mọi hoài nghi.

Mỗi khó khăn tôi từng trải qua trở thành động lực để tôi kiến tạo một môi trường khác biệt trong chính tập đoàn của mình - nơi những phụ nữ đi sau không còn phải chiến đấu với những rào cản mà tôi đã từng đối mặt.

Vậy bà có thể đề xuất những chính sách táo bạo nào để tiếp tục trao quyền cho các nữ doanh nhân và nhà lãnh đạo nữ, góp phần đẩy nhanh con đường tăng trưởng hai chữ số bền vững của Việt Nam trong kỷ nguyên mới nói chung?

Tôi không đề xuất những giải pháp nghe có vẻ hấp dẫn nhưng thiếu tính khả thi. Tôi muốn tập trung vào ba vấn đề mang tính hệ thống, có sự liên kết chặt chẽ với nhau như một hệ sinh thái hoàn chỉnh.

Thứ nhất, tích hợp bình đẳng giới vào các chỉ số quản trị doanh nghiệp. ESG đang trở thành tiêu chuẩn phổ biến, song yếu tố “S” – đặc biệt là bình đẳng giới – vẫn thiếu những thước đo mang tính bắt buộc. Tôi đề xuất Chính phủ ban hành quy định yêu cầu công bố tỷ lệ nữ lãnh đạo trong báo cáo thường niên của các doanh nghiệp niêm yết và doanh nghiệp nhà nước. Đây không phải là áp đặt chỉ tiêu (quota), mà là thúc đẩy minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Thứ hai, xây dựng “đường cao tốc thị trường” cho doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ. IPPG đã triển khai mô hình này ở quy mô bước đầu, đưa sản phẩm của các WOBs vào hệ thống bán lẻ tại sân bay và các cơ sở thương mại do tập đoàn vận hành. Ở tầm quốc gia, cần một chính sách tương tự với quy mô rộng hơn, trong đó ưu tiên mua sắm công từ các doanh nghiệp do phụ nữ lãnh đạo - cách làm đã được nhiều quốc gia thuộc G20 áp dụng nhằm thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp nữ vào chuỗi cung ứng lớn.

Thứ ba, đầu tư vào hạ tầng chăm sóc. Nhiều chuyên gia kinh tế quốc tế đã chỉ ra rằng rào cản lớn nhất đối với phụ nữ không nằm ở năng lực, mà ở gánh nặng chăm sóc không được trả lương. Khi một người mẹ buộc phải lựa chọn giữa sự nghiệp và gia đình, đó không phải là thất bại cá nhân, mà là khoảng trống chính sách. Hệ thống nhà trẻ công lập chất lượng, chế độ thai sản thực chất và chính sách nghỉ phép dành cho cả cha lẫn mẹ cần được nhìn nhận như những khoản đầu tư kinh tế dài hạn, chứ không đơn thuần là chính sách phúc lợi.

Tôi luôn tin tưởng rằng thay vì hỏi vì sao phụ nữ chưa vươn lên đủ xa, hãy nhìn lại hệ thống còn thiếu điều gì để hỗ trợ họ. Khi phụ nữ phát triển, nền kinh tế sẽ phát triển. Nếu Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, thì đây là một trong những giải pháp thiết thực, có khả năng đóng góp đáng kể vào quỹ đạo tăng trưởng bền vững của quốc gia.

Đầu tư cho lãnh đạo nữ là đầu tư cho quản trị hiệu quả trong kỷ nguyên AI

Sun, 08 Mar 2026 00:00:00 GMT

Nhân ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã có cuộc phỏng vấn với bà Ramla Khalidi, Trưởng đại diện thường trú của United Nations Development Programme (Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc) tại Việt Nam xung quanh câu chuyện bình đẳng giới và những thay đổi trong những năm gần đây về cách nhìn nhận vai trò lãnh đạo của phụ nữ trong bộ máy hành chính công…

Thưa bà, với góc nhìn của một nữ lãnh đạo trong hệ thống Liên Hợp Quốc, theo bà đâu là những rào cản lớn nhất đang ngăn phụ nữ tiến tới các vị trí hoạch định chính sách cấp cao: định kiến giới, cấu trúc thể chế hay cơ chế đánh giá năng lực?

Hiếm khi chỉ có một yếu tố đơn lẻ khiến phụ nữ không được cân nhắc cho các vị trí lãnh đạo. Nhiều nghiên cứu cho thấy đây là sự tích hợp của nhiều rào cản mang tính cấu trúc, dai dẳng và chồng lấn, bao gồm cả định kiến giới và những hạn chế mang tính thể chế.

Để tháo gỡ những rào cản này, cần củng cố chiến lược phát triển lãnh đạo, chẳng hạn tăng cường vai trò của Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh trong việc thúc đẩy đào tạo, bồi dưỡng lãnh đạo theo hướng bao trùm hơn trong khu vực công, đồng thời hoàn thiện cơ chế khuyến khích và trách nhiệm giải trình trong các cơ quan nhà nước.

Các khảo sát về quản trị công, trong đó có những nghiên cứu do UNDP thực hiện, cho thấy định kiến vẫn tác động rõ rệt đến nhận thức của cử tri: mức độ tin tưởng vào hiệu quả lãnh đạo của phụ nữ trong chính trị thường thấp hơn so với nam giới.

Xét về khía cạnh thể chế, quy trình đề cử và bổ nhiệm vào các vị trí lãnh đạo hiện nay ở nhiều nơi chưa thực sự thuận lợi cho ứng viên nữ, đặc biệt ở cấp xã, cấp cơ sở. Các nghiên cứu do UNDP hỗ trợ thực hiện chỉ ra rằng “đường dẫn” chuẩn bị đội ngũ cán bộ, công chức giữ các vị trí lãnh đạo đang bị thu hẹp, thể hiện qua tỷ lệ phụ nữ trong cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương có xu hướng giảm. Điều này đồng nghĩa với việc cơ hội để phụ nữ đảm nhiệm các vị trí then chốt và thăng tiến lên các vị trí cao hơn ngày càng hạn chế.

Bên cạnh đó, việc theo dõi tiến độ thực hiện các mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới cũng gặp khó khăn do thiếu cơ sở dữ liệu đồng bộ và các công cụ giám sát nhất quán.

Phụ nữ chiếm hơn 50% dân số Việt Nam, và phụ nữ từ 15 tuổi trở lên được ghi nhận chiếm hơn 70% lực lượng lao động cả nước. Sự hiện diện của họ trong các cơ quan hoạch định chính sách cần phản ánh đúng thực tế cấu trúc nhân khẩu học này. Các thiết chế hoạch định chính sách chỉ có thể hoạt động hiệu quả khi phản ánh đầy đủ cấu trúc xã hội mà họ phục vụ.

Tính bao trùm trong xây dựng đội ngũ lãnh đạo không chỉ là vấn đề của riêng phụ nữ, mà là yêu cầu mang tính chiến lược đối với sự phát triển của quốc gia, địa phương. Để đạt được các mục tiêu về tăng cường sự tham gia chính trị của phụ nữ, cần có hành động tập thể, sự phối hợp đồng bộ và cam kết bền bỉ từ nhiều chủ thể, bao gồm các cấp ủy Đảng, chính quyền, các tổ chức đoàn thể và toàn xã hội.

Việt Nam thường được ghi nhận là một trong những quốc gia có tỷ lệ phụ nữ tham gia lực lượng lao động cao trong khu vực. Tuy nhiên, tỷ lệ phụ nữ giữ các vị trí lãnh đạo cấp cao trong khu vực công vẫn còn hạn chế. Theo bà, “điểm nghẽn” chính sách then chốt cần được tháo gỡ là gì?

Theo một báo cáo gần đây của Ngân hàng Thế giới, hiện chưa có quốc gia nào trên thế giới bảo đảm phụ nữ có cơ hội bình đẳng hoàn toàn với nam giới trong thị trường lao động. Dù vậy, so với nhiều quốc gia trong khu vực, Việt Nam vẫn thuộc nhóm có tỷ lệ phụ nữ tham gia lực lượng lao động cao nhất, như đã đề cập ở trên.

Tuy nhiên, phụ nữ vẫn chưa được đại diện tương xứng với nguồn lực và tiềm năng của họ tại các diễn đàn và thiết chế nơi những quyết định quan trọng được đưa ra, cả trong khu vực công lẫn khu vực tư nhân.

Các nghiên cứu do UNDP và nhiều tổ chức quốc tế thực hiện cho thấy, những cơ chế hỗ trợ như chính sách chăm sóc trẻ em, sắp xếp thời gian làm việc linh hoạt và các sáng kiến tạo điều kiện khác có thể góp phần đáng kể nâng cao sự tham gia và vai trò lãnh đạo của phụ nữ, không chỉ trong khu vực công mà cả khu vực tư.

Đầu tư vào các cơ chế hỗ trợ này là yếu tố then chốt nhằm thúc đẩy tính đa dạng, bảo đảm tính đại diện của phụ nữ trong các thiết chế công quyền và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân. Phụ nữ Việt Nam đã và đang khẳng định năng lực ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Họ xứng đáng được nắm giữ vai trò lãnh đạo trong chính những lĩnh vực đó và hiện diện nhiều hơn trong các không gian hoạch định chính sách.

Việc thúc đẩy sự tham gia chính trị và gia tăng sự hiện diện của phụ nữ ở các vị trí lãnh đạo trong cả khu vực công và tư đòi hỏi các khoản đầu tư trọng điểm cùng những cơ chế hỗ trợ thiết thực. Mục tiêu không chỉ là để phụ nữ “có mặt trong phòng họp”, mà còn để họ thực sự tham gia có ý nghĩa vào quá trình xây dựng chính sách và pháp luật, kể cả trong những lĩnh vực vốn được xem là do nam giới chiếm ưu thế.

Trong quá trình làm việc với Chính phủ Việt Nam, bà có nhận thấy những thay đổi nào trong những năm gần đây về cách nhìn nhận vai trò lãnh đạo của phụ nữ trong bộ máy hành chính công?

Lần đầu tiên Việt Nam có một nữ Phó Thủ tướng. Và cũng lần đầu tiên Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là một phụ nữ. Những dấu mốc này phát đi tín hiệu mạnh mẽ rằng năng lực lãnh đạo của phụ nữ ở các vị trí cao nhất trong bộ máy nhà nước ngày càng được ghi nhận và đánh giá cao.

Tuy nhiên, vẫn tồn tại một thực tế tương phản ở cấp địa phương. Người ta thường nhắc đến hai con số: cả 34 Chủ tịch UBND tỉnh/thành phố và 34 Bí thư Tỉnh/Thành ủy hiện nay đều là nam giới. Điều đó cho thấy, dù đã có những bước tiến ở cấp quốc gia, những rào cản trong hệ thống đề cử và bổ nhiệm vẫn còn tồn tại, đặc biệt ở cấp tỉnh.

Các chuẩn mực và định kiến giới vẫn đóng vai trò nhất định trong việc cản trở con đường thăng tiến của phụ nữ lên các vị trí cao nhất. Dẫu vậy, cũng có những tín hiệu tích cực. Qua ba kỳ bầu cử Quốc hội gần đây—vào các năm 2011, 2015 và 2021—sự ủng hộ của cử tri dành cho các ứng viên nữ đang dần được cải thiện. Một điều đáng khích lệ là hơn 45% ứng cử viên cho vị trí đại biểu Quốc hội nhiệm kỳ 2026–2031 là phụ nữ. Tôi hy vọng rằng dư luận xã hội cũng sẽ chuyển biến theo hướng cởi mở hơn, bao trùm và đa dạng hơn khi bầu chọn đại biểu dân cử.

Nhìn chung, nhận thức về vai trò lãnh đạo của phụ nữ trong khu vực công đang dần trở nên tích cực hơn. Tuy nhiên, sự thay đổi về thái độ này vẫn chưa được chuyển hóa đầy đủ thành thay đổi ở phương diện thể chế và trong bầu chọn nhân sự vào các vị trí lãnh đạo. Khoảng cách giữa nhận thức được cải thiện và kết quả thực tế còn hạn chế phản ánh những ràng buộc thể chế dai dẳng trên con đường phát triển của phụ nữ trong chính trị và lãnh đạo, quản lý.

Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi cách thức vận hành của khu vực công. Theo bà, công nghệ đang mở ra cơ hội mới cho nữ lãnh đạo hay có nguy cơ làm gia tăng khoảng cách giới trong lĩnh vực lãnh đạo?

Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tái định hình cách các thiết chế công vận hành—từ xây dựng chính sách, cung ứng dịch vụ công cho tới quản trị và điều hành. Những thay đổi này đồng thời đặt ra yêu cầu mới về năng lực lãnh đạo trong các lĩnh vực dữ liệu, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Nghị quyết 57 của Việt Nam xác định chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo là những động lực then chốt nhằm nâng cao hiệu quả quản trị, cải thiện chất lượng dịch vụ công và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Kinh nghiệm quốc tế cũng như các nghiên cứu toàn cầu của UNDP cho thấy, khi phụ nữ tham gia vào quá trình quản trị và thiết kế các hệ thống số và AI, các dịch vụ công có xu hướng đáp ứng tốt hơn nhu cầu của đa dạng các nhóm dân cư.

Tại Việt Nam, theo kết quả khảo sát từ Chỉ số Hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI), phụ nữ ít sử dụng dịch vụ công trực tuyến và nền tảng số hơn so với nam giới. Điều này cho thấy cơ hội tiếp cận và thụ hưởng thành quả của chuyển đổi số vẫn chưa đồng đều giữa phụ nữ và nam giới.

Khoảng cách này cũng phản ánh trong lĩnh vực lãnh đạo. Nghiên cứu năm 2025 của UNDP tại Việt Nam về phụ nữ trong vai trò lãnh đạo trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chỉ ra rằng phụ nữ vẫn chưa được đại diện tương xứng với khả năng và tiềm năng của họ trong các vị trí ra quyết định, cả ở cấp trung ương lẫn địa phương.

Trong bối cảnh Việt Nam triển khai Nghị quyết 57, việc thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ vào các vị trí lãnh đạo và ra quyết định liên quan đến chuyển đổi số và AI là yếu tố quan trọng để bảo đảm tiến bộ công nghệ đi đôi với quản trị hiệu quả, bao trùm và lấy người dân làm trung tâm.

Chuyển đổi số và AI có thể mở ra những cơ hội lãnh đạo mới cho phụ nữ trong khu vực công. Tuy nhiên, nếu phụ nữ không được tham gia đầy đủ vào các quá trình ra quyết định trong chuyển đổi số và phát triển AI, các mục tiêu của chương trình chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo quốc gia khó có đạt được một cách trọn vẹn.

Nếu phụ nữ không được tham gia một cách thực chất vào quá trình thiết kế các chính sách về AI và chuyển đổi số, theo bà, rủi ro lớn nhất đối với xã hội sẽ là gì?

AI và các công nghệ số ngày càng được các cơ quan công quyền sử dụng để hỗ trợ việc xây dựng chính sách, ra quyết định, cung ứng dịch vụ công và quản lý nguồn lực. Cách thức những công nghệ này được thiết kế và quản trị ngay từ đầu sẽ định hình cách khu vực công vận hành trong dài hạn.

Nghiên cứu quốc tế, trong đó có Báo cáo Phát triển Con người Toàn cầu 2025 của UNDP, cho thấy nếu không áp dụng cách tiếp cận bao trùm ngay từ khâu thiết kế, xây dựng chính sách và quản trị, AI có thể phản ánh và thậm chí củng cố các định kiến xã hội và định kiến giới vốn đã tồn tại.

Một ví dụ thường được nhắc đến là trường hợp một công ty công nghệ hàng đầu phát triển công cụ AI hỗ trợ tuyển dụng, được huấn luyện dựa trên dữ liệu tuyển dụng trong quá khứ của một lực lượng lao động chủ yếu là nam giới. Hệ thống này đã tự động đánh giá thấp các hồ sơ có những đặc điểm thường gắn với phụ nữ. Dù không chủ ý, điều đó cho thấy AI có thể sao chép và khuếch đại các thiên lệch giới vốn đã ăn sâu trong dữ liệu và trong các thiết chế.

Khi phụ nữ—và rộng hơn là các nhóm đa dạng trong xã hội—không được tham gia một cách có ý nghĩa vào quá trình xây dựng chính sách quản trị, tích hợp AI và chuyển đổi số, nguy cơ là những định kiến vốn có này sẽ bị “mã hóa” vào các hệ thống mà người dân sử dụng hằng ngày khi sử dụng dịch vụ công.

Những chính sách công nghệ thiếu góc nhìn về giới, thiếu tính bao trùm, thiếu tôn trọng sự đa dạng cũng có thể bỏ sót các rủi ro hoặc không nhận diện được các tác động ngoài dự kiến của công cụ số. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến phụ nữ mà còn tác động tiêu cực tới việc bảo đảm tính công bằng, niềm tin của công chúng và hiệu quả tổng thể của chính sách và dịch vụ công.

Nghị quyết 57 của Việt Nam nhấn mạnh rằng chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo phải góp phần nâng cao chất lượng quản trị và phục vụ người dân và xã hội tốt hơn. Để đạt được mục tiêu đó, cần bảo đảm sự tham gia “đồng kiến tạo” rộng rãi, cân bằng, trong đó có phụ nữ, trong toàn bộ quá trình thiết kế và quản trị các chính sách số và AI.

Nếu yếu tố đa dạng, bao trùm không được lồng ghép một cách thực chất trong quá trình hoạch định chính sách quản trị, tích hợp AI và chuyển đổi số, những công nghệ này có nguy cơ không đáp ứng đầy đủ các mục tiêu về quản trị công hiệu lực, hiệu quả, bao trùm và phát triển bền vững mà các chiến lược quốc gia của Việt Nam đã đề ra.

Với tư cách là một nữ lãnh đạo quốc tế đang làm việc tại Việt Nam, bà có đối mặt với thách thức cá nhân nào khi điều hành một tổ chức phát triển?

Trong vai trò hiện là người đứng đầu một cơ quan Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, tôi không cho rằng mình đã gặp phải những thách thức nào liên quan đến giới tính. Hạn chế lớn nhất với tôi lại là ngôn ngữ. Tôi thực sự mong mình có thể nói tiếng Việt trôi chảy để có thể trao đổi trực tiếp, tự nhiên hơn với các đối tác và nhóm thụ hưởng, thay vì phải thông qua phiên dịch.

Tuy nhiên, ở giai đoạn đầu sự nghiệp, tôi từng đối diện với một thách thức khá phổ biến đối với nhiều nữ lãnh đạo trẻ: được nhìn nhận, được lắng nghe và được thừa nhận là người dẫn dắt ngay trong phòng họp. Tôi nhớ có những cuộc họp mà đối tác lại hướng phần trao đổi về phía các đồng nghiệp nam trong nhóm của tôi, thay vì trao đổi trực tiếp với tôi. Xử lý những tình huống như vậy đòi hỏi sự kiên nhẫn, và đôi khi là sự điều chỉnh nhẹ nhàng nhưng dứt khoát để đưa cuộc trao đổi trở lại đúng vai trò. Những khoảnh khắc ấy cho thấy định kiến vô thức có thể ảnh hưởng đến tương tác nghề nghiệp như thế nào.

Phụ nữ ở vị trí lãnh đạo cũng thường phải đối mặt với mức độ soi xét và hoài nghi cao hơn, đặc biệt liên quan đến trách nhiệm gia đình. Tôi từng nhận những câu hỏi mà hiếm khi, nếu không muốn nói là gần như không bao giờ, được đặt ra với nam giới — chẳng hạn: làm thế nào để cân bằng giữa yêu cầu công việc ngày càng tăng và việc chăm sóc con cái? Và nếu thành thật, tôi nghĩ tất cả chúng ta ít nhiều đều mang trong mình những định kiến vô thức về vai trò và trách nhiệm của phụ nữ.

Để vượt qua những giả định vẫn còn tại như vậy, điều quan trọng trước hết là nhận diện được sự tồn tại của định kiến, sau đó giữ được sự rõ ràng về mục tiêu và sự tự tin điềm tĩnh để phản hồi bằng các dữ kiện và quan điểm khách quan.

Nếu được gửi một thông điệp tới các nhà hoạch định chính sách Việt Nam về đầu tư cho vai trò lãnh đạo của phụ nữ trong kỷ nguyên AI, bà sẽ nhấn mạnh điều gì?

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phụ nữ cần được tham gia một cách thực chất vào quá trình đồng kiến tạo và đồng thiết kế các hệ thống số và AI, đặc biệt trong những lĩnh vực định hình dịch vụ công và hoạt động ra quyết định. Cách tiếp cận thiết kế bao trùm, với sự tham gia của cả nữ và nam lãnh đạo, sẽ giúp bảo đảm các hệ thống AI phản ánh nhu cầu đa dạng của xã hội và hạn chế những thiên lệch ngoài mong muốn khi được triển khai rộng rãi trong khu vực công.

Sự hiện diện của phụ nữ trong các vị trí lãnh đạo và giám sát cũng rất quan trọng để bảo đảm các công cụ số được áp dụng một cách minh bạch, có trách nhiệm giải trình và phù hợp với lợi ích công.

Bên cạnh AI và không gian số, việc thúc đẩy vai trò lãnh đạo của phụ nữ trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cũng như trong các cơ quan dân cử và bộ máy hành chính cấp trung ương, là yếu tố then chốt để thu hẹp khoảng cách còn tồn tại trong những ngành vốn do nam giới chiếm ưu thế. Nếu không khai thác đầy đủ tiềm năng này, các quốc gia sẽ bỏ lỡ cơ hội gia tăng năng suất, thúc đẩy bao trùm và đạt được các mục tiêu phát triển bền vững.

Các nữ cán bộ trẻ và công chức nữ cần được đào tạo, cố vấn và tạo điều kiện thăng tiến ngay từ cơ sở để có thể đảm nhận những trọng trách lớn hơn và tham gia thực chất vào quá trình xây dựng chính sách, pháp luật phục vụ phát triển. Những đối tác như Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh có vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực cho đội ngũ cán bộ, công chức mới, bảo đảm các kỹ năng cần thiết để hiện thực hóa khát vọng phát triển của Việt Nam được lồng ghép đầy đủ trong các thiết chế ở từ cấp địa phương lên cấp quốc gia.

Tiếp tục đầu tư cho vai trò lãnh đạo của phụ nữ hôm nay chính là đầu tư cho một nền quản trị lấy người dân làm trung tâm, bao trùm và hiệu quả, phù hợp với các chiến lược quốc gia về chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo của Việt Nam. Điều này cũng đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ với các thiết chế như Quốc hội nhằm tăng cường khuôn khổ pháp lý và giám sát có trách nhiệm về giới trong các lĩnh vực mới như AI và chuyển đổi số.

Từ góc độ của UNDP, bảo đảm các nguyên tắc tham gia, đáp ứng và trách nhiệm giải trình tiếp tục là nền tảng của cải cách thể chế không chỉ nhằm xây dựng một nền quản trị công hiệu lực, hiệu quả và bao trùm, mà còn là chìa khóa để thúc đẩy tiến bộ xã hội bền vững, phù hợp với các ưu tiên quốc gia và mục tiêu phát triển dài hạn của Việt Nam.

[Trực tiếp]: Đối thoại chuyên đề “Xung đột tại Iran: Tác động đến kinh tế toàn cầu”

Sat, 07 Mar 2026 02:26:43 GMT

Cuộc khủng hoảng được đánh giá là lớn tới mức chưa từng có tiền lệ này đang đặt ra thách thức khó lường đối với kinh tế toàn cầu…

Trong tháng 2 vừa qua, Mỹ và Iran đã tiến hành 3 vòng đàm phán hạt nhân nhưng không đạt được một thỏa thuận nào.

Vào ngày 26/2, khi kết thúc vòng đàm phán thứ ba tại Geneva, Thụy Sỹ, hai bên đã nhất trí sẽ trở lại bàn đàm phán trong tuần tiếp theo.

Nhưng chỉ hơn một ngày sau, vào ngày 28/2, Mỹ và Israel khởi động một chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran. Đã 1 tuần trôi qua kể từ khi chiến sự bùng nổ, và trong lúc tên lửa vẫn phóng vào các mục tiêu ở Trung Đông, nền kinh tế toàn cầu đối mặt sự bất định mới.

Eo biển Hormuz đóng cửa, giá dầu leo thang, các thị trường tài chính chao đảo, nỗi lo lạm phát dậy sóng… Cuộc khủng hoảng được đánh giá là lớn tới mức chưa từng có tiền lệ này đang đặt ra thách thức khó lường đối với kinh tế toàn cầu.

Vì sao xung đột lại nổ ra vào đúng lúc nền kinh tế thế giới vốn dĩ đã đối mặt với nhiều thách thức? Tương quan lực lượng giữa hai bên ra sao? Mức độ thiệt hại tính đến thời điểm này là bao nhiêu? Chiến sự có thể kéo dài đến khi nào? Liệu có còn cơ hội nào cho đàm phán?

Những câu hỏi này sẽ được giải đáp phần nào trong Đối thoại chuyên đề: “Xung đột Iran: Tác động đến kinh tế toàn cầu” phát sóng vào 9h30 ngày 7/3/2026 trên VnEconomy.vn và các nền tảng Fanpage/Youtube của VnEconomy.

Buổi đối thoại sẽ có sự tham gia của hai nhà ngoại giao kỳ cựu, giàu kinh nghiệm về khu vực Trung Đông:

- Đại sứ Đoàn Xuân Hưng, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao; từng phụ trách quan hệ giữa Việt Nam với Trung Đông và châu Phi

- Đại sứ Nguyễn Quang Khai, nguyên Vụ trưởng Vụ Tây Á - châu Phi ( nay là Vụ Trung Đông - châu Phi), Bộ Ngoại giao; nguyên Đại sứ Việt Nam tại một số nước Trung Đông

- Nhà báo Nguyễn Kiều Oanh, Trưởng ban Quốc tế, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy, điều hành đối thoại.

-Tạp chí Kinh tế Việt Nam - VnEconomy

Logistics Việt Nam chuyển mình trở thành hub khu vực

Sat, 07 Mar 2026 00:00:00 GMT

Chia sẻ với Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy, ông Đào Trọng Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), khẳng định: “Logistics không còn là hoạt động hỗ trợ đơn lẻ mà đã trở thành “mạch máu” quyết định chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế”.

Nhìn lại chặng đường đã qua, ông đánh giá thế nào về sự chuyển mình của ngành logistics nước nhà từ vị thế “người giúp việc” trở thành “mạch máu” quan trọng của nền kinh tế?

Nhìn lại chặng đường phát triển, ngành logistics Việt Nam đã có bước chuyển đổi căn bản từ hoạt động hỗ trợ đơn lẻ sang vai trò huyết mạch của nền kinh tế mở, sản xuất – thương mại – xuất nhập khẩu.

Quy mô thị trường dịch vụ logistics duy trì tốc độ tăng trưởng trung bình 14–16%/năm, cao hơn mức tăng bình quân của thế giới, đóng góp trực tiếp vào GDP ở mức 4,5–5% và tạo điều kiện phục vụ nhu cầu hàng hóa nội địa cũng như xuất nhập khẩu rất lớn.

Với hơn 45.000 doanh nghiệp, chúng ta hiện đã có khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, áp dụng công nghệ quản trị hiện đại để cạnh tranh sòng phẳng với các đối thủ ngoại.

Đặc biệt từ bối cảnh chung và diễn biến xuất nhập khẩu mấy năm gần đây (kim ngạch tăng nhanh, xuất siêu dần thu hẹp), thì logistics trở thành một trong những công cụ trực tiếp và quan trọng để nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Logistics không chỉ quyết định chi phí lưu thông hàng hóa, mà còn tác động trực tiếp đến giá trị gia tăng giữ lại trong nước; tăng khả năng tham gia sâu hơn của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, việc phát triển logistics hiệu quả, hiện đại và bền vững không còn là yêu cầu riêng của ngành dịch vụ, mà là điều kiện cần để nền kinh tế chuyển từ tăng trưởng theo quy mô sang tăng trưởng theo chất lượng. Như vậy, logistics không còn là “người giúp việc” mà đã trở thành trụ cột hỗ trợ sản xuất, xuất khẩu và thương mại điện tử, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Thưa ông, thế giới đang nhắc đến Việt Nam như một “ngôi sao đang lên”‘ từ làn sóng “Trung Quốc+1” và đòn bẩy từ các FTA thế hệ mới. Vậy trong cuộc đua trở thành hub logistics của khu vực, đâu là những cơ hội vàng mà chúng ta không được phép bỏ lỡ?

Chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ theo nhiều trục: từ Nearshoring (sản xuất gần thị trường), Friendshoring (ưu tiên đối tác tin cậy) đến Regionalization (khu vực hóa) và ưu tiên khả năng chống chịu (Resilience-first).

Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang sở hữu một tập hợp lợi thế hiếm có trong khu vực.

Thứ nhất, Việt Nam hiện đã ký 18 Hiệp định Thương mại tự do (17 hiệp định đã có hiệu lực), bao phủ hơn 60 nền kinh tế chiếm hơn 90% kim ngạch thương mại toàn cầu, trong đó có hầu hết các trung tâm thương mại lớn của thế giới, tạo lợi thế vượt trội về tiếp cận thị trường và ưu đãi thuế quan.

Thứ hai, quy mô thương mại của Việt Nam đã đạt mốc kỷ lục 930,05 tỷ USD năm 2025, cho thấy nền hàng đủ lớn để hình thành các trung tâm logistics quy mô khu vực.

Thứ ba, Việt Nam nằm trên các hành lang kinh tế chiến lược kết nối Đông Bắc Á – ASEAN – Tiểu vùng Mekong – Ấn Độ, có đường bờ biển dài, hệ thống cảng nước sâu và mạng lưới kết nối ngày càng hoàn thiện.

Từ những nền tảng đó, Việt Nam có ba cơ hội chiến lược không được phép bỏ lỡ. Một, trở thành trung tâm logistics phục vụ dòng FDI công nghệ cao. Hai, đóng vai trò hub trung chuyển phân phối cho ASEAN và tiểu vùng Mekong. Ba, bứt phá trong logistics số và logistics xanh để đón đầu thương mại điện tử xuyên biên giới.

Tuy nhiên, cơ hội chỉ trở thành lợi thế bền vững nếu Việt Nam chuyển nhanh từ tư duy “thu hút dòng hàng” sang tư duy xây dựng hệ sinh thái logistics tích hợp, bao gồm hạ tầng vật lý, hạ tầng số, thể chế, nguồn nhân lực và năng lực doanh nghiệp nội địa. Nếu không, chúng ta có thể chỉ dừng ở vai trò trung chuyển giá trị thấp, thay vì trở thành hub logistics có giá trị gia tăng cao của khu vực.

Dù tăng trưởng ấn tượng nhưng chi phí logistics tại Việt Nam vẫn là “hòn đá tảng”. Ông có thể chỉ ra những rào cản đang kìm hãm sức cạnh tranh của doanh nghiệp nội ngay trên sân nhà?

Hiện chi phí logistics của Việt Nam ước khoảng 16–18% GDP, trong khi mức phổ biến của các nền kinh tế logistics phát triển chỉ khoảng 8–12% GDP. Chênh lệch này không chỉ làm tăng giá thành xuất khẩu, mà còn làm giảm khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp nội địa ngay trên sân nhà.

Nhìn một cách hệ thống, chi phí logistics cao tại Việt Nam không xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ, mà là hệ quả của 3 tầng điểm nghẽn cấu trúc: hạ tầng vật lý, thể chế vận hành và năng lực doanh nghiệp.

Về hạ tầng vật lý và tổ chức không gian logistics, Việt Nam vẫn phụ thuộc nặng vào vận tải đường bộ, chiếm khoảng gần 70% sản lượng vận chuyển hàng hóa, trong khi đường thủy nội địa và đường sắt vốn có chi phí thấp và phát thải thấp chưa phát huy đúng tiềm năng.

Các kết nối từ cảng biển, ga hàng hóa, ICD tới khu công nghiệp còn thiếu đồng bộ; quỹ đất logistics tại các vùng động lực hạn chế, làm chi phí kho bãi và trung chuyển tăng nhanh. Ùn tắc đô thị và thiếu các vành đai logistics cũng tạo ra chi phí ẩn rất lớn cho doanh nghiệp.

Ở tầng thể chế và tổ chức vận hành chuỗi, vẫn tồn tại sự phân mảnh trong quy hoạch và quản lý giữa các ngành, các địa phương; thủ tục kiểm tra chuyên ngành, chia sẻ dữ liệu, chuẩn hóa quy trình chưa thực sự liền mạch theo logic chuỗi cung ứng. Điều này làm tăng thời gian chờ, chi phí tuân thủ và rủi ro vận hành, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đặc biệt, ở tầng năng lực nội tại của doanh nghiệp logistics, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam có quy mô nhỏ, vốn hạn chế, khó đầu tư hệ thống công nghệ, tự động hóa, chuẩn hóa dịch vụ và quản trị rủi ro theo chuẩn quốc tế. Trong khi đó, cạnh tranh từ các tập đoàn logistics toàn cầu ngày càng mạnh, tạo áp lực rất lớn lên doanh nghiệp nội địa.

Chính ba tầng điểm nghẽn này cộng hưởng với nhau khiến chi phí logistics không chỉ cao về mặt tài chính, mà còn cao về chi phí cơ hội: mất thời gian, giảm độ tin cậy chuỗi cung ứng, hạn chế khả năng mở rộng thị trường. Nếu không xử lý đồng bộ cả ba tầng, việc giảm chi phí logistics sẽ rất khó đạt được một cách bền vững.

Theo ông, để hiện thực hóa mục tiêu đưa logistics thành một ngành dịch vụ đem lại giá trị gia tăng cao, Chính phủ và các địa phương cần có những cú hích chính sách đột phá nào?

Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn 2050 đã đặt ra những mục tiêu rất rõ ràng: logistics trở thành ngành dịch vụ hiện đại, có năng lực cạnh tranh khu vực; tốc độ tăng trưởng dịch vụ logistics duy trì ở mức cao; chi phí logistics từng bước giảm về ngưỡng tiệm cận các nước tiên tiến trong ASEAN; đóng góp trực tiếp của logistics đạt khoảng 5–7% GDP vào năm 2035.

Theo tôi, để hiện thực hóa các mục tiêu này, cần một số cú hích chính sách mang tính cấu trúc, không chỉ là các biện pháp đơn lẻ.

Thứ nhất, chuyển mạnh từ tư duy quản lý theo từng phương thức vận tải sang quản trị chuỗi logistics tích hợp ở cấp quốc gia và liên vùng, với cơ chế điều phối đủ thẩm quyền để bảo đảm quy hoạch, đầu tư và vận hành hạ tầng được đồng bộ giữa giao thông, công nghiệp, thương mại, đô thị và logistics.

Thứ hai, có chính sách không gian và đất đai cho logistics một cách chủ động và dài hạn, hình thành các trung tâm logistics, ICD, logistics park, logistics xanh tại các vùng động lực kinh tế, gắn trực tiếp với hành lang vận tải và cửa ngõ xuất nhập khẩu, thay vì phát triển manh mún, tự phát.

Thứ ba, coi hạ tầng dữ liệu logistics quốc gia là một loại hạ tầng thiết yếu tương tự điện, nước, giao thông, nhằm kết nối dữ liệu giữa doanh nghiệp – cảng – hải quan – thương mại – tài chính – bảo hiểm, qua đó giảm chi phí giao dịch và nâng cao tính minh bạch của chuỗi.

Thứ tư, thiết kế các công cụ tài chính và cơ chế khuyến khích đổi mới sáng tạo – logistics xanh, như tín dụng xanh, PPP linh hoạt, sandbox công nghệ, để thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư vào tự động hóa, năng lượng sạch, nền tảng số và mô hình logistics thế hệ mới.

Thứ năm, chiến lược phát triển nguồn nhân lực logistics chất lượng cao, gắn đào tạo với chuẩn quốc tế, thực tiễn doanh nghiệp và nhu cầu chuyển đổi số – chuyển đổi xanh, nhằm nâng cao năng suất dài hạn của toàn ngành.

Nếu các trụ cột này được triển khai đồng bộ, logistics sẽ không chỉ giảm chi phí cho nền kinh tế, mà còn trở thành một ngành dịch vụ tạo giá trị gia tăng cao, đóng góp thực chất vào tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 9-2026 phát hành ngày 02/03/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-9-2026.html

[Interactive]: Toàn cảnh kinh tế Việt Nam tháng 2/2026

Sat, 07 Mar 2026 00:00:00 GMT

Theo số liệu từ Cục Thống kê, nền kinh tế Việt Nam trong 2 tháng đầu năm 2026 tiếp tục giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, đồng thời thúc đẩy các hoạt động sản xuất kinh doanh. Thu ngân sách Nhà nước trong hai tháng đầu năm 2026 ước tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước; CPI tăng hơn 3,35% so với cùng kỳ; vốn FDI thực hiện tiếp tục duy trì mức cao nhất trong 5 năm...

-Tạp chí Kinh tế Việt Nam - VnEconomy

Nữ doanh nhân tiên phong bứt phá trong kỷ nguyên mới

Fri, 06 Mar 2026 08:24:04 GMT

Bước vào kỷ nguyên của chuyển đổi số, kinh tế xanh và khát vọng vươn mình của dân tộc, vai trò của các doanh nhân và doanh nghiệp nữ đang ngày càng trở nên quan trọng. Những “bông hồng” trên thương trường ngày nay đã khẳng định vị thế của những nhà lãnh đạo tiên phong, bản lĩnh và đầy sáng tạo.

“Để phát triển doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, ba giải pháp cốt lõi là: (i) cải cách thể chế, chính sách nhằm tạo môi trường kinh doanh bình đẳng và minh bạch hơn; (ii) thúc đẩy cơ hội tiếp cận tài chính, giúp doanh nhân nữ dễ dàng tiếp cận vốn, đặc biệt từ khu vực tư nhân và các quỹ quốc tế; (iii) đổi mới sáng tạo số gắn với xây dựng mạng lưới kết nối hỗ trợ doanh nhân nữ trong và ngoài nước.

Liên quan tới thể chế, việc trao quyền sở hữu trí tuệ cho doanh nhân nữ là rất cần thiết, khi hiện có tới 70% doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa đăng ký thương hiệu hay nhãn hiệu riêng. Việc đảm bảo minh bạch hóa quyền sở hữu trí tuệ có yếu tố giới sẽ giúp phụ nữ doanh nhân bảo vệ tài sản sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và xây dựng thương hiệu bền vững.

Cải cách thể chế cũng giúp duy trì thương hiệu cho doanh nhân nữ, nhất là thương hiệu lớn, có giá trị giúp nâng tầm doanh nhân nữ, để thương hiệu không bị sao chép, đánh cắp. Khi phụ nữ có cơ hội công bằng trong lãnh đạo và sáng tạo, nền kinh tế sẽ phát triển bao trùm và bền vững hơn. Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị là “cơ hội vàng” để Việt Nam hiện thực hóa giải pháp cốt lõi này.

Giải pháp tiếp cận tài chính bao gồm nguồn vốn mạo hiểm, các chương trình, nguồn lực tài trợ hỗ trợ như chương trình học bổng STEM cho doanh nhân nữ… Đối với các doanh nghiệp nữ, tôi mong muốn, các doanh nhân cần đầu tư xây dựng, số hóa thương hiệu và coi đây là tài sản tiếp cận các khoản vay tài chính”.

“Trên hành trình khẳng định vị thế rượu mơ thuần Việt, tôi đang nỗ lực vượt qua định kiến về giới và áp lực cạnh tranh gay gắt từ rượu vang ngoại. Dù tâm lý “sính ngoại” còn phổ biến, tôi tin rằng với công nghệ ủ từ Pháp kết hợp cùng quả mơ bản địa giàu dinh dưỡng, sản phẩm nội địa hoàn toàn có thể sánh ngang các dòng vang quốc tế về sự sang trọng và tinh tế.

Thách thức hiện nay không chỉ nằm ở biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến vùng nguyên liệu, mà còn là chi phí đầu tư lớn cho hệ thống truy xuất nguồn gốc số hóa. Tuy nhiên, những phản hồi tích cực từ giới ngoại giao quốc tế đã minh chứng cho tiềm năng mạnh mẽ của rượu mơ trong việc đại diện cho văn hóa đồ uống Việt Nam trên bàn tiệc thế giới.

Để doanh nghiệp do nữ làm chủ vững tâm vươn xa, tôi kiến nghị Chính phủ và các cơ quan ban ngành tiên phong sử dụng rượu mơ nội địa trong các buổi tiếp khách, hội nghị chính thức nhằm quảng bá văn hóa ẩm thực dân tộc. Bên cạnh đó, cần có các chính sách đặc thù hỗ trợ doanh nghiệp nữ quảng bá ra thị trường quốc tế, đồng thời khuyến khích liên kết với nông dân phát triển vùng nguyên liệu hữu cơ bền vững. Sự công nhận và đồng hành từ các cơ quan quản lý sẽ là đòn bẩy quan trọng để nâng tầm thương hiệu rượu hoa quả Việt trên bản đồ đồ uống toàn cầu”.

“Trong kỷ nguyên mới, tôi cho rằng vai trò của doanh nghiệp cũng đang thay đổi. Doanh nghiệp không chỉ tạo ra lợi nhuận mà còn góp phần định hình chuẩn mực phát triển của ngành và nâng cao hình ảnh quốc gia. Mỗi lô hàng xuất khẩu không đơn thuần là một giao dịch thương mại, mà còn là uy tín của Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Đối với doanh nhân nữ, tôi tin đây là giai đoạn thể hiện rõ vai trò lãnh đạo bằng trí tuệ và bản lĩnh. Phụ nữ trong lĩnh vực xuất khẩu nông sản không chỉ tham gia điều hành mà còn trực tiếp hoạch định chiến lược, quản trị rủi ro và xây dựng văn hóa doanh nghiệp dựa trên liêm chính và kỷ luật. Trong môi trường kinh doanh toàn cầu ngày càng minh bạch, lợi thế cạnh tranh bền vững không đến từ sự ồn ào, mà từ sự ổn định và chuẩn mực. Doanh nhân nữ có thể đóng góp vào sự chuyển dịch ấy bằng tư duy dài hạn và khả năng cân bằng giữa hiệu quả kinh tế với trách nhiệm xã hội.

Khát vọng của chúng tôi trong năm mới không chỉ là mở rộng thị trường, mà còn là góp phần nâng tầm nông sản Việt bằng chính chất lượng và chuẩn mực của mình. Tôi tin rằng khi mỗi doanh nghiệp giữ vững nội lực, mỗi doanh nhân giữ vững liêm chính, sức mạnh kinh tế quốc gia sẽ được bồi đắp từ những nền tảng vững chắc nhất.

Kỷ nguyên mới, theo tôi, là kỷ nguyên của trí tuệ, chuẩn mực và trách nhiệm – và doanh nhân nữ hoàn toàn có thể tiên phong trong hành trình nâng tầm giá trị Việt Nam trên thương trường toàn cầu”.

“Là một doanh nhân nữ, tôi thấu hiểu những thách thức đặc thù mà phụ nữ phải đối mặt trên thương trường. Tuy nhiên, tôi cũng nhận thấy rõ những cơ hội rộng mở. Phụ nữ hôm nay không còn đứng bên lề mà đang từng bước trở thành lực lượng kiến tạo, dẫn dắt và truyền cảm hứng. Sự linh hoạt trong tư duy, bền bỉ trong hành động và khả năng dung hòa giữa hiệu quả kinh doanh với các giá trị nhân văn chính là lợi thế giúp doanh nhân nữ thích ứng nhanh với bối cảnh mới – nơi thành công không chỉ được đo bằng doanh thu, mà còn bằng những giá trị tích cực mang lại cho xã hội.

Trong kỷ nguyên mới, khi phát triển bền vững đã trở thành yêu cầu tất yếu, tôi tin rằng giá trị cốt lõi của một doanh nghiệp không chỉ nằm ở quy mô hay tốc độ tăng trưởng, mà còn ở cách doanh nghiệp lựa chọn đồng hành cùng xã hội. Với Hy Vọng, đó là hành trình phát triển dựa trên chữ tín, sự tử tế và tinh thần trách nhiệm - nơi mỗi quyết định kinh doanh đều hướng tới lợi ích lâu dài cho khách hàng, đối tác và cộng đồng. Trên nền tảng ấy, tôi tin rằng đội ngũ doanh nhân nữ Việt Nam sẽ tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong, góp phần kiến tạo một nền kinh tế xanh, số hóa và giàu tính nhân văn cho đất nước”.

“Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng, vai trò của doanh nghiệp, đặc biệt là nữ doanh nhân, ngày càng quan trọng. Phụ nữ hôm nay không chỉ giữ vai trò trong gia đình, mà còn là lực lượng tiên phong trong phát triển kinh tế địa phương, đổi mới sáng tạo và thúc đẩy phát triển bền vững. Nữ doanh nhân thời đại mới cần bản lĩnh, tri thức và tinh thần dám nghĩ, dám làm, song song với sự linh hoạt, kiên trì và trách nhiệm đối với cộng đồng.

Năm 2026, xây dựng vùng nguyên liệu hiện đại đạt tiêu chuẩn an toàn, ứng dụng công nghệ vào quản lý sản xuất, bán hàng và kiểm soát chất lượng sẽ là hướng đi trọng tâm để hợp tác xã vận hành chuyên nghiệp, minh bạch và bền vững hơn, nâng tầm nông sản địa phương lên phân khúc cao hơn.

Không chỉ dừng lại ở phát triển kinh doanh, tôi luôn ấp ủ khát vọng đóng góp nhiều hơn cho xã hội, đặc biệt là phụ nữ và người dân vùng cao. Tôi mong hợp tác xã trở thành cầu nối giúp nông dân tiêu thụ nông sản ổn định, được đào tạo kỹ thuật, nâng cao nhận thức về sản xuất sạch và phát triển bền vững. Tôi cũng hy vọng có thể truyền cảm hứng khởi nghiệp cho phụ nữ nông thôn, để họ tự tin tham gia hoạt động kinh tế, làm chủ cuộc sống và chung tay xây dựng quê hương.

Với tôi, khát vọng lớn nhất không chỉ là phát triển hợp tác xã ngày càng vững mạnh, mà còn xây dựng mô hình nông nghiệp bền vững, kết nối hài hòa giữa giá trị truyền thống và đổi mới hiện đại. Khi mỗi doanh nghiệp, mỗi nữ doanh nhân nỗ lực sáng tạo, giữ vững đạo đức kinh doanh và hướng đến lợi ích cộng đồng, chúng ta sẽ tạo nên những giá trị tích cực cho xã hội”.

“Du lịch không chỉ là bài toán doanh thu mà còn là trách nhiệm gìn giữ văn hóa và cân bằng sinh thái. Những năm qua, mô hình du lịch cộng đồng tại miền núi phát triển mạnh, giúp bảo tồn bản sắc dân tộc Thái, Mông, Dao và tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Tuy nhiên, năm 2025 mang đến nhiều thách thức đối với ngành du lịch. Sự thay đổi thói quen tiêu dùng, khó khăn chung của nền kinh tế khiến nhu cầu du lịch sụt giảm. Việc sáp nhập đơn vị hành chính, thiên tai, sạt lở tại nhiều khu vực miền núi phía Bắc cũng ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động kinh doanh. Là đơn vị quản lý, vận hành các khu lưu trú ven Hà Nội và vùng núi phía Bắc, chúng tôi cũng đối mặt với không ít khó khăn.

Trước bối cảnh đó, năm 2026, tôi lựa chọn hướng phát triển theo chiều sâu. Thay vì chạy theo số lượng, tôi tập trung gia tăng trải nghiệm khách hàng thông qua sự đa dạng văn hóa bản địa, từ đó tạo thêm việc làm ổn định cho cộng đồng.

Bên cạnh mục tiêu kinh doanh, tôi mong muốn đóng góp cho xã hội bằng cách tạo sinh kế cho phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số, đồng thời đào tạo nhân lực trẻ và lan tỏa giá trị du lịch xanh. Tôi tin rằng mỗi nữ doanh nhân đều là mắt xích quan trọng của ngành du lịch Việt Nam. Với tôi, thành công không chỉ nằm ở những con số, mà còn ở niềm vui, sự an yên và những ký ức đẹp của du khách tại mỗi điểm đến”.

Thúc đẩy phụ nữ phát triển sự nghiệp trong ngành công nghệ tại Việt Nam

Thu, 05 Mar 2026 01:00:00 GMT

Nhân Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3, Tạp chí Kinh tế Việt Nam / VnEconomy đã có cuộc trao đổi với bà Nguyễn Thị Kiều Quyên, Giám đốc Quốc gia và Đại sứ của tổ chức Women in Tech Vietnam. Theo bà Nguyễn Thị Kiều Quyên, thúc đẩy phụ nữ phát triển sự nghiệp trong ngành công nghệ không chỉ là câu chuyện bình đẳng giới, mà là một chiến lược cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên AI…

Thưa bà, World Economic Forum quy tụ các nhà lãnh đạo toàn cầu bàn về AI và chuyển đổi số, vậy tại Davos 2026, tiếng nói của phụ nữ – đặc biệt là phụ nữ đến từ các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam – được nhìn nhận như thế nào?

Tham dự Davos 2026, tôi cảm nhận rất rõ AI và chuyển đổi số không còn là câu chuyện công nghệ thuần túy, mà đã trở thành vấn đề năng lực cạnh tranh giữa các quốc gia, thậm chí là câu chuyện thiết kế lại thị trường lao động toàn cầu.

Sự tham gia của phụ nữ trong ngành công nghệ được nhắc đến rất nhiều tại các phiên thảo luận về AI, phát triển nhân lực số, đa dạng và bình đẳng giới ở Davos 2026. Ngoài mạng lưới Women in Tech Global, có nhiều tổ chức quốc tế thúc đẩy vai trò phụ nữ trong lãnh đạo và công nghệ như: World Woman Foundation (với World Woman Davos Agenda) hay 100 Davos Women. Những tổ chức này đều tạo ra các không gian đối thoại để phụ nữ không chỉ tham gia mà còn định hình các xu hướng công nghệ và chính sách.

Đáng chú ý, tiếng nói của phụ nữ từ các nền kinh tế mới nổi, trong đó có Việt Nam, đang được lắng nghe nhiều hơn. Khi chúng ta mang đến những góc nhìn thực tế về nguồn nhân lực trẻ, khả năng thích ứng nhanh và khát vọng vươn ra toàn cầu của Việt Nam, chúng ta được chào đón rất tích cực. Việt Nam không còn chỉ là thị trường gia công công nghệ, mà đang tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị số toàn cầu. Đó là một khát vọng mới.

Phụ nữ Việt Nam đang đứng ở đâu trong bản đồ công nghệ toàn cầu?

Tôi cho rằng phụ nữ Việt Nam đang ở giai đoạn chuyển mình. Các nghiên cứu và khảo sát mà Women in Tech Vietnam thực hiện đã thu thập nhiều dữ liệu liên quan đến vị thế phụ nữ trong ngành công nghệ tại Việt Nam và lợi thế khi bước ra toàn cầu.

Hiện nay, tỷ lệ phụ nữ trong ngành công nghệ tại Việt Nam khoảng 35%, trong khi tỷ lệ trung bình toàn cầu theo báo cáo tại World Economic Forum là khoảng 30% đến 32%, Singapore là 35%. Điều đó cho thấy Việt Nam không đứng bên lề. Chúng ta đang ở một vị thế tương đối tốt so với mặt bằng chung.

Chúng tôi kỳ vọng sẽ từng bước nâng tỷ lệ phụ nữ trong công nghệ lên khoảng 45% trong những năm tới, hướng tới năm 2030. Quan trọng hơn con số là việc rút ngắn khoảng cách giới, tạo cơ hội việc làm, hỗ trợ reskill (đào tạo lại) và upskill (đào tạo nâng cao) trong làn sóng AI hiện nay. Hơn nữa, tỷ lệ phụ nữ Việt Nam nắm vai trò lãnh đạo trong ngành công nghệ hoặc kỹ thuật đang là dưới 20%, theo thống kê của Women in Tech Vietnam.

Theo nghiên cứu của bà, các nền kinh tế phát triển trên thế giới đã thúc đẩy phụ nữ trong công nghệ bằng công cụ chính sách nào mà Việt Nam có thể học hỏi?

Đầu tiên, ở các nền kinh tế phát triển, việc thúc đẩy phụ nữ phát triển sự nghiệp trong ngành công nghệ không còn là một sáng kiến bên lề, mang tính phong trào, mà đã trở thành một phần trong chiến lược cạnh tranh quốc gia. Họ không nhìn đây chỉ là câu chuyện nội bộ của doanh nghiệp, mà là một cấu phần năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên AI.

Điều này thể hiện rất rõ tại các thảo luận ở Davos 2026. Đây là những không gian đối thoại đa chiều, nơi phụ nữ, AI và lãnh đạo trong kỷ nguyên số được đặt trong cùng một khung chiến lược. Các cuộc thảo luận không chỉ xoay quanh việc “tăng tỷ lệ phụ nữ”, mà là làm thế nào để phụ nữ tham gia vào quá trình định hình chính sách, tiêu chuẩn công nghệ và cấu trúc thị trường tương lai.

Nhiều nước đã thành lập các quỹ đầu tư dành riêng cho startup nữ trong lĩnh vực deeptech. Họ cũng thiết lập các cơ chế yêu cầu về đa dạng giới trong hội đồng quản trị, quy định rõ tỷ lệ phụ nữ tối thiểu trong ban lãnh đạo. Điều này tạo ra cơ hội thực chất để phụ nữ tham gia vào cấp quyết định cao nhất.

Ở cấp độ quốc gia, nhiều nền kinh tế phát triển triển khai các chương trình reskilling quy mô lớn, chuẩn bị cho sự dịch chuyển lao động sang các ngành AI và công nghệ cao. Khi xác định AI là trụ cột chiến lược, họ đồng thời thiết kế các chương trình đào tạo lại để phụ nữ không bị bỏ lại phía sau trong làn sóng chuyển đổi này. Việc reskill không chỉ mang tính khuyến khích, mà được tổ chức bài bản, có ngân sách, có lộ trình và gắn với chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia.

Điều tôi học được rõ nhất từ Davos 2026 là các quốc gia không tách rời bình đẳng giới khỏi chiến lược công nghệ. Họ tích hợp các tiêu chí đa dạng và bình đẳng giới ngay trong chính sách AI, chính sách đổi mới sáng tạo và chiến lược phát triển nhân lực. Nghĩa là khi xây dựng chiến lược AI quốc gia, họ đồng thời đặt câu hỏi: Phụ nữ ở đâu trong cấu trúc này? Ai đang tham gia thiết kế chính sách? Ai được hưởng lợi từ các chương trình tài trợ?

Việt Nam hoàn toàn có thể học hỏi, đưa các tiêu chí về bình đẳng giới và đa dạng giới vào các chương trình tài trợ công nghệ, ưu đãi đầu tư và chiến lược phát triển nhân lực quốc gia. Nếu muốn cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu, phụ nữ không thể chỉ là lực lượng tham gia thực thi, mà phải là một thành phần tham gia thiết kế chính sách và định hình tiêu chuẩn công nghệ.

Bên cạnh đó, AI bản chất là công cụ xử lý và học từ dữ liệu lịch sử. Nếu dữ liệu lịch sử chứa định kiến giới, thì các mô hình AI có thể tái tạo và khuếch đại những thiên lệch đó. Vì vậy, việc phụ nữ tham gia vào quá trình thiết kế, giám sát và ra quyết định liên quan đến công nghệ không chỉ là vấn đề công bằng, mà còn là điều kiện để đảm bảo các hệ thống AI tạo ra kết quả hài hòa và cân bằng hơn cho xã hội.

Tôi cho rằng trong vòng 5 năm tới, việc phụ nữ tham gia vào hoạch định chính sách, vào định hình lại cấu trúc ngành và thu hẹp khoảng cách giới sẽ cực kỳ quan trọng. Đây không chỉ là câu chuyện của công bằng xã hội, mà là câu chuyện của chất lượng hệ thống AI trong tương lai.

Đề cập đến AI, theo bà, trong bối cảnh AI và tự động hóa thay đổi thị trường lao động, phụ nữ cần chuẩn bị những kỹ năng gì để không bị tụt lại phía sau?

Thứ nhất, phụ nữ phải hiểu AI. Hiểu cách AI hoạt động, sử dụng AI như một công cụ trong công việc hằng ngày để nâng cao hiệu suất.

Thứ hai, khả năng chuyển đổi và thích ứng. Phụ nữ phải nâng cấp bản thân liên tục, học cách làm việc cùng công nghệ thay vì cạnh tranh với công nghệ. Chúng ta không thể chống lại AI, mà phải đi cùng nó. Khả năng thích ứng thực ra là một điểm mạnh của phụ nữ.

Thứ ba, lãnh đạo và tư duy chiến lược. Lãnh đạo ở đây không chỉ là chức danh, lãnh đạo là khả năng “take ownership”, làm chủ công việc của mình. Khi AI tự động hóa các công việc lặp lại, giá trị của con người sẽ nằm ở khả năng sáng tạo, ra quyết định và dẫn dắt đội ngũ. Tôi đã nói chuyện với hàng trăm nhân viên rằng họ không thể chỉ ngồi chờ được giao việc và hoàn thành trong phạm vi hẹp. Họ phải chủ động, phải làm chủ toàn bộ quy trình công việc, hiểu được rằng mình đang tạo ra giá trị gì.

Tôi đặc biệt thúc đẩy phụ nữ tham gia vào các chuỗi đào tạo này, để họ không chỉ giữ được vị trí hiện tại mà còn sẵn sàng bước lên vai trò cao hơn. Để làm được điều đó, phụ nữ phải chủ động bước vào sự thay đổi này.

Thích ứng và sáng tạo được xem là các thế mạnh của phụ nữ. Vậy có phải phụ nữ sẽ “thiên thời địa lợi” hơn trong thời đại AI?

Có và không. Có ở chỗ những phẩm chất như sáng tạo, khả năng thích nghi, tinh thần ham học hỏi – đó đều là những lợi thế rất phù hợp với bối cảnh AI. Khi công nghệ thay đổi nhanh, mô hình công việc liên tục dịch chuyển, người nào linh hoạt, chịu học và sẵn sàng nâng cấp bản thân sẽ có cơ hội tốt hơn. Ở điểm này, phụ nữ có nhiều thuận lợi để phát huy.

Tuy nhiên, phụ nữ vẫn còn những thách thức nhất định. Ở thế hệ trẻ bây giờ, cơ hội có thể rộng mở hơn. Nhưng định kiến xã hội về vai trò gia đình, về “thiên chức” của phụ nữ, về trách nhiệm chăm sóc con cái… vẫn còn hiện hữu. Những yếu tố đó đôi khi khiến phụ nữ phải cân nhắc nhiều hơn khi theo đuổi sự nghiệp công nghệ – vốn đòi hỏi cường độ cao và liên tục cập nhật.

Vì vậy, song song với việc phụ nữ tự nâng cấp bản thân, xã hội cũng cần có cái nhìn rộng mở hơn. Tôi tin rằng xu hướng tương lai sẽ tích cực hơn, vì thế hệ trẻ hiện nay có tư duy rất khác. Nhiều bạn nữ tập trung mạnh vào sự nghiệp, có kế hoạch cá nhân rõ ràng, không còn bị áp lực gia đình như trước đây. Điều đó sẽ tạo nền tảng thuận lợi hơn cho phụ nữ bước sâu vào công nghệ.

Bà là đại sứ, Giám đốc quốc gia của Women in Tech Vietnam. Bà hãy chia sẻ chi tiết về Women in Tech Vietnam và sứ mệnh của tổ chức?

Women In Tech Vietnam là một phần trong mạng lưới toàn cầu của Women in Tech Global, một tổ chức phi lợi nhuận hoạt động toàn cầu được thành lập tại Pháp, hiện đã có tại hơn 50 quốc gia. Ở khu vực châu Á, những quốc gia mà tổ chức Women in Tech hoạt động mạnh là Malaysia, Nhật Bản, Singapore. Gần đây, Việt Nam cũng được quốc tế chú ý, bên cạnh một số thị trường mới nổi như Mông Cổ. Điều đó cho thấy câu chuyện thúc đẩy phụ nữ trong công nghệ đang rất được quan tâm tại khu vực này.

Tại Women in Tech Vietnam, chúng tôi không chỉ tập trung vào việc gia tăng số lượng phụ nữ tham gia ngành công nghệ, mà còn hướng đến việc xây dựng một hệ sinh thái giúp phụ nữ phát triển sự nghiệp bền vững, đảm nhận vai trò lãnh đạo và tham gia vào quá trình định hình nền kinh tế số. Sứ mệnh của Women In Tech Vietnam xoay quanh một số trụ cột chính.

Một là, giáo dục và đào tạo. Chúng tôi triển khai các chương trình dựa trên framework của tổ chức toàn cầu, đồng thời điều chỉnh để phù hợp với bối cảnh địa phương. Hiện nay, chúng tôi đang hướng tới các chương trình dành cho nhóm phụ nữ thiểu số, hỗ trợ cơ hội việc làm, đào tạo kỹ năng công nghệ và kỹ năng lãnh đạo không chỉ tại các thành phố lớn mà còn mở rộng về các địa phương, các trường đại học ở tỉnh. Mục tiêu là trang bị cho phụ nữ những kỹ năng cần thiết để tham gia sâu vào ngành.

Hai là, thúc đẩy kinh doanh và khởi nghiệp. Chúng tôi kết nối, hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp công nghệ do nữ lãnh đạo tại Việt Nam.

Ba là, đa dạng và lãnh đạo bao trùm, thúc đẩy môi trường làm việc đề cao sự lãnh đạo bao trùm. Hàng quý, Women in Tech Vietnam tổ chức hội thảo tại các công ty đa quốc gia, đặc biệt là các công ty công nghệ, nhằm khuyến khích doanh nghiệp chú trọng tỷ lệ nữ trong vai trò lãnh đạo, quản lý, cũng như xây dựng văn hóa đa dạng và bao trùm.

Bốn là, kết nối cộng đồng và thúc đẩy tác động chính sách. Chúng tôi mong muốn tạo ra những tác động bền vững, không chỉ dừng ở sự kiện mà còn đóng góp vào các cuộc thảo luận chính sách liên quan đến phụ nữ và công nghệ.

Trong các sự kiện của Women in Tech Vietnam, thành phần tham gia rất đa dạng. Có sinh viên cần định hướng nghề nghiệp, người mới ra trường cần mentor, người đã đi làm muốn nâng cấp kỹ năng, các nữ founder startup, lãnh đạo của các công ty đã có vị thế trên thị trường. Chúng tôi phân nhóm để có các chương trình phù hợp, nhằm lan tỏa giá trị rộng hơn.

Bà có cho rằng thúc đẩy phụ nữ trong công nghệ không chỉ là vấn đề bình đẳng giới mà còn là một chiến lược cạnh tranh của quốc gia?

Tôi hoàn toàn tin tưởng điều đó. Khi tham gia các diễn đàn quốc tế, tôi nhận thấy rất rõ đa dạng giới và sự tham gia của phụ nữ trong công nghệ đã được xem là một trong những yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong kỷ nguyên AI hiện nay, quốc gia nào sở hữu được nguồn nhân lực chất lượng cao, đa dạng và có khả năng đổi mới sáng tạo mạnh mẽ thì quốc gia đó sẽ chiếm lợi thế lớn hơn.

Nếu chúng ta bỏ qua phụ nữ, bỏ qua một tỷ lệ đáng kể dân số, không tạo điều kiện để họ chuyển đổi kỹ năng và tham gia vào xu hướng công nghệ mới, thì chúng ta đang tự làm suy giảm tiềm năng tăng trưởng của chính mình. Phần tăng trưởng tiếp theo của nền kinh tế phụ thuộc rất lớn vào việc chúng ta có tận dụng được toàn bộ nguồn lực con người hay không.

Các nền kinh tế lớn hiện nay không còn xem đa dạng giới và bình đẳng giới là thông điệp xã hội đơn thuần, mà gắn trực tiếp với năng suất lao động, quản trị rủi ro công nghệ và khả năng đổi mới sáng tạo. Đa dạng trong đội ngũ giúp giảm thiên lệch trong thiết kế công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng khả năng thích ứng với thị trường toàn cầu.

Trong bối cảnh AI đang thay đổi toàn bộ “future of work”, tức là tương lai của công việc trên phạm vi toàn cầu, đây thực sự là một bài toán chiến lược cấp quốc gia. Nếu Việt Nam chỉ dừng lại ở vai trò cung cấp lao động hoặc nguồn nhân lực giá rẻ thì sẽ rất khó bứt phá. Chúng ta cần bước sang một giai đoạn phát triển cao hơn, nơi AI, dữ liệu và bán dẫn không chỉ là câu chuyện về kỹ sư giỏi mà là câu chuyện về một hệ sinh thái nhân lực đa dạng, có tư duy toàn cầu.

Quốc gia nào xây dựng được đội ngũ đa dạng nhanh hơn, quy mô lớn hơn và có khả năng mở rộng tư duy ra thị trường quốc tế tốt hơn thì sẽ tạo ra sản phẩm phù hợp hơn với nhu cầu toàn cầu, từ đó thu hút đầu tư và gia tăng sức cạnh tranh. Thúc đẩy phụ nữ trong công nghệ, vì vậy, là một phần của chiến lược cạnh tranh quốc gia chứ không chỉ là vấn đề bình đẳng giới.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 9-2026 phát hành ngày 02/03/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-9-2026.html

Trao quyền thực chất cho phụ nữ: Động lực mới nâng tầm quản trị khu vực công tại Việt Nam

Wed, 04 Mar 2026 09:22:50 GMT

Sự tham gia thực chất của phụ nữ trong khu vực công không chỉ là câu chuyện bình đẳng giới, mà là đòn bẩy nâng cao chất lượng thể chế, thúc đẩy đổi mới và phát triển bền vững...

Theo bà, vai trò của phụ nữ trong khu vực công có ý nghĩa như thế nào đối với chất lượng quản trị quốc gia và phát triển bền vững?

Sự tham gia của phụ nữ giữ vai trò then chốt trong nâng cao chất lượng quản trị. Việc tăng cường tiếng nói và năng lực lãnh đạo của họ góp phần xây dựng các thể chế hiệu quả hơn, thúc đẩy đổi mới và hỗ trợ tăng trưởng bền vững. Cả Australia và Việt Nam đều nhận thấy rằng không quốc gia nào có thể phát huy trọn vẹn tiềm năng kinh tế – xã hội nếu không tạo điều kiện để mọi tài năng được phát triển và đóng góp.

Chiến lược Bình đẳng Giới Quốc tế của Australia khẳng định bình đẳng giới mang lại lợi ích chung. Khi phụ nữ tham gia đầy đủ và thực chất, các cơ quan trở nên minh bạch hơn, phản hồi tốt hơn và gắn kết chặt chẽ với cộng đồng. Thực tiễn cho thấy các nhóm lãnh đạo đa dạng đưa ra quyết định toàn diện hơn, từ đó nâng cao chất lượng chính sách, dịch vụ công và niềm tin của người dân.

Việt Nam đã đặt ra những mục tiêu tham vọng trong Chiến lược Quốc gia về Bình đẳng Giới 2021–2030 và các kế hoạch phát triển để đạt thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và thu nhập cao năm 2045. Để đạt được các mục tiêu này, Việt Nam cần những thể chế mạnh và tận dụng tối đa nguồn lực nhân tài.

Trong khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện, Australia đang đồng hành cùng Việt Nam thông qua các sáng kiến như Aus4Skills và Trung tâm Việt – Úc, nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, năng lực lãnh đạo và khả năng của các cơ quan trong việc ứng phó thách thức tương lai.

Dựa trên kinh nghiệm của Australia và hợp tác với Việt Nam, những yếu tố then chốt nào giúp phụ nữ phát huy hiệu quả vai trò lãnh đạo trong khu vực công?

Australia đã nhiều thập kỷ nỗ lực thúc đẩy cân bằng giới ở cấp lãnh đạo. Hiện phụ nữ chiếm 50% số nghị sĩ Quốc hội, 52,2% vị trí Nội các – mức cao nhất trong lịch sử nước này. Trong Dịch vụ Công Australia, phụ nữ nắm 50% vị trí Lãnh đạo Cấp cao. Tại Bộ Ngoại giao và Thương mại, phụ nữ chiếm 51% vai trò cấp cao, 44% Đại sứ và 59% tổng số nhân viên.

Tại Việt Nam, tôi tự hào làm việc cùng một đội ngũ tài năng với nhiều nữ lãnh đạo ở các vị trí như Tổng Lãnh sự, Phó Đại sứ, Tham tán Thương mại – Đầu tư và Tùy viên Quốc phòng, thể hiện cam kết mạnh mẽ của Australia đối với vai trò lãnh đạo của phụ nữ.

Kinh nghiệm của Australia cho thấy các khuôn khổ chính sách và thể chế vững chắc là nền tảng thúc đẩy bình đẳng giới — từ các chỉ tiêu rõ ràng, hệ thống tuyển dụng và đề bạt minh bạch dựa trên năng lực, đến quản trị công có trách nhiệm giới dựa trên dữ liệu đầy đủ và nhất quán. Dữ liệu chất lượng giúp nhận diện rào cản, theo dõi tiến độ và tăng cường trách nhiệm giải trình.

Bên cạnh đó, đầu tư vào phát triển lãnh đạo là yếu tố thiết yếu. Các chương trình đào tạo và cố vấn thông qua Trung tâm Việt – Úc và những sáng kiến khác giúp phụ nữ tự tin đảm nhận vai trò cấp cao. Môi trường làm việc hỗ trợ – như chế độ linh hoạt, làm việc từ xa, chia sẻ công việc và chính sách nghỉ chăm sóc con cái cho cả nam và nữ – tạo điều kiện để mọi người cân bằng gia đình và sự nghiệp.

Cuối cùng, thay đổi văn hóa giữ vai trò quan trọng. Các lãnh đạo cấp cao, bao gồm cả nam giới, cần chủ động thúc đẩy bình đẳng giới, xây dựng môi trường bao trùm và khuyến khích phụ nữ nhận nhiệm vụ thách thức. Những nguyên tắc này đang định hình hợp tác giữa Australia và Việt Nam nhằm phát triển đội ngũ lãnh đạo kế cận và khai thác tối đa nguồn lực nhân tài.

Theo bà, những rào cản phổ biến nhất đang hạn chế sự tham gia và thăng tiến của phụ nữ trong khu vực công là gì, và cần thay đổi tư duy như thế nào để vượt qua chúng?

Các rào cản đối với sự thăng tiến của phụ nữ trong khu vực công vẫn phổ biến ở nhiều quốc gia. Những thách thức lớn nhất gồm cân bằng giữa công việc và trách nhiệm gia đình, định kiến về hình mẫu lãnh đạo truyền thống, cơ hội tiếp cận đào tạo và phát triển nghề nghiệp chưa đồng đều, và yêu cầu xây dựng môi trường làm việc an toàn, tôn trọng và bao trùm.

Bên cạnh chính sách, thay đổi tư duy là yếu tố then chốt. Việc nhìn nhận trách nhiệm chăm sóc gia đình có thể được chia sẻ, coi trọng sự đa dạng trong phong cách lãnh đạo, và đánh giá năng lực lãnh đạo của phụ nữ dựa trên năng lực thay vì giới tính là những bước chuyển cần thiết. Những thay đổi này không chỉ giúp phụ nữ tiến xa hơn trong sự nghiệp mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động, tính liêm chính và niềm tin của công chúng đối với các cơ quan nhà nước.

Australia tự hào hỗ trợ xây dựng Bộ Chỉ số Bình đẳng Giới trong Khu vực Công – công cụ đo lường tình hình bình đẳng giới trong tuyển dụng, đào tạo, bổ nhiệm, phát triển lãnh đạo và văn hóa tổ chức. Với dữ liệu minh bạch và khả năng so sánh, Chỉ số giúp các cơ quan nhận diện khoảng trống và xây dựng giải pháp phù hợp. Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh cải

cách hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, những công cụ như vậy sẽ góp phần bảo đảm và thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa cam kết về vai trò lãnh đạo của phụ nữ.

Bà kỳ vọng thế hệ nữ lãnh đạo trẻ trong khu vực công của Việt Nam sẽ đóng vai trò gì trong đổi mới và xây dựng nền hành chính hiện đại, bao trùm?

Nữ lãnh đạo trẻ đang trở thành lực lượng năng động góp phần định hình diện mạo mới của nền hành chính công Việt Nam. Thành thạo công nghệ, tư duy toàn cầu và sẵn sàng đổi mới, họ giữ vai trò then chốt trong thúc đẩy chuyển đổi số, tăng cường trách nhiệm giải trình và xây dựng chính sách bao trùm, đáp ứng nhu cầu của cộng đồng ngày càng đa dạng. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng một nền hành chính hiện đại, linh hoạt và phù hợp với tầm nhìn phát triển dài hạn của Việt Nam.

Australia đồng hành cùng các nữ lãnh đạo trẻ thông qua những sáng kiến như Hành trình Lãnh đạo Nữ và các chương trình bồi dưỡng cùng các bộ, ngành. Chương trình Học bổng Chính phủ Australia (Australia Awards) cũng mở ra cơ hội học tập sau đại học tại Australia cho thế hệ lãnh đạo tương lai, với hạn nộp hồ sơ đến ngày 30/4/2026. Tôi khuyến khích các nữ cán bộ trẻ mạnh dạn tham gia.

Australia trân trọng quan hệ đối tác với Việt Nam và chia sẻ niềm tin rằng lãnh đạo thực sự mạnh mẽ phải là lãnh đạo bao trùm – nơi tài năng, chứ không phải giới tính, quyết định ai là người dẫn dắt.