Kinh tế chia sẻ được “thổi bùng” nhờ Gen Z

Một phụ nữ 25 tuổi họ Park, sống ở quận Guro của Seoul, gần đây lên mạng tìm những người cùng sở thích để chia sẻ bữa ăn “malatang” - món lẩu cay Trung Quốc. “Ăn malatang một mình rất tốn kém, đặc biệt là khi muốn gọi thêm các món ăn kèm”, cô Park nói. 

Cô nhanh chóng tìm được 2 người bạn Gen Z trên Chợ Danggeun, một nền tảng trực tuyến mua bán đồ đã qua sử dụng. Cả 3 chia đều hóa đơn, mỗi người khoảng 13.000 won (hơn 230.000 đồng).

Tại Chợ Danggeun, những bài đăng kiểu như “Tìm 3 hoặc 4 người thích món ăn hương vị nhẹ nhàng” hoặc “Hãy cũng gọi đồ ăn giao tận nhà và chia thành các hộp riêng”... đang rất phổ biến. Trong những năm gần đây, nhiều hộ gia đình một người thông qua cộng đồng trực tuyến để cùng nhau mua hàng tiêu dùng số lượng lớn, từ giấy vệ sinh, đồ ăn nhẹ đến trái cây tươi, để được giá chiết khấu và tiết kiệm. 

Tương tự, Gen Z tại Nhật Bản đang tìm ra cách mới để hiện thực hóa giấc mơ sở hữu xe hơi hạng sang, dù không thực sự đứng tên sở hữu. Theo Nikkei, các mô hình đồng sở hữu và cho thuê xe ngang hàng đang ngày càng phổ biến trong nhóm người trẻ ở độ tuổi 20.

Chẳng hạn như dịch vụ chia sẻ xe Rendez-Vous. Nền tảng này cho phép một nhóm, thường khoảng 5 người, cùng đồng sở hữu một chiếc xe sang trong vòng một năm. Theo mô hình này, mỗi thành viên trong nhóm có quyền sử dụng xe tối đa 50 ngày mỗi năm. Đơn vị vận hành sẽ mua xe đã qua sử dụng, còn người dùng chỉ cần chi trả phần khấu hao dự kiến trong một năm, cùng các chi phí như đỗ xe, bảo dưỡng, bảo hiểm và thuế.

Ví dụ, nếu một chiếc xe được mua với giá 20 triệu Yên và dự kiến còn lại 17 triệu Yên sau một năm, nhóm sẽ chia nhau khoản khấu hao 3 triệu yen, tương đương 600.000 yen (3.800 USD) mỗi người mỗi năm. Với một chiếc Porsche 911, người dùng có thể tham gia đồng sở hữu với khoản đặt cọc 150.000 Yên (950 USD) và phí hàng tháng khoảng 64.000 Yên (400 USD).

Dịch vụ này đặc biệt thu hút giới trẻ, với khoảng 3.500 người đang nằm trong danh sách chờ. Ông Ryota Asaoka, đại diện Rendez-Vous, cho biết: "Chi phí sở hữu xe quá cao đối với người ở độ tuổi 20. Chúng tôi muốn giảm gánh nặng tài chính để họ vẫn có thể tận hưởng việc lái xe".

Còn tại Trung Quốc, nơi động lực tiêu dùng đan xen với trào lưu mạng xã hội, một xu hướng mới đang đảo lộn luật chơi. Không còn là chuyện một khách hàng đơn lẻ bước vào một cửa hàng sang trọng, rồi ra về với chiếc túi mua sắm in tên thương hiệu trên tay. Hiện nay, thế hệ Z Trung Quốc đã mua trang sức xa xỉ theo nhóm.

Theo báo cáo của Jing Daily, xu hướng khởi đầu năm 2025 khi một người dùng mạng xã hội đề xuất chia chiếc vòng tay Tiffany Multi-heart Tag trị giá 7.150 Nhân dân tệ (975 USD) thành 23 phần bằng nhau. Mỗi người trong số 23 người tham gia sẽ trả 42 USD và nhận được một mặt dây chuyền—một mảnh ghép đích thực của một vật phẩm xa xỉ mơ ước.

Chỉ trong vài giờ, bài đăng đã thu hút hơn 22.000 lượt thích, tạo nên một làn sóng chia sẻ sự xa xỉ không chỉ dừng lại ở sản phẩm Tiffany, mà còn với các thương hiệu Van Cleef & Arpels hay Bulgari... “Tôi không đủ tiền mua sản phẩm với giá gốc, nhưng tôi sẽ không mua hàng giả,” một người dùng viết.

Nếu hàng giả không phải là lựa chọn và món trang sức mong muốn quá đắt, thì việc bỏ ra hơn 300 Nhân dân tệ cho một mặt dây chuyền chính hãng dường như là một sự thỏa hiệp tuyệt vời. Sự xa xỉ trở nên hữu hình, địa vị được giữ vững, và ví tiền vẫn còn nguyên vẹn. Đây không chỉ là một món hời, mà là một cách để dung hòa giá trị thực tiễn với nhu cầu được công nhận.

Còn tại Mỹ, một phụ nữ 30 tuổi có tên Emilie Nasseh (Manhattan, Mỹ) đang có một công việc làm thêm khá khác thường: Cho thuê quần áo và phụ kiện của chính mình. Nasseh sử dụng Pickle - một ứng dụng cho thuê quần áo theo mô hình ngang hàng, nơi người dùng có thể chia sẻ tủ đồ cá nhân để kiếm tiền.

Trong số những món đồ được thuê nhiều nhất của Nasseh có các loại túi xách hàng hiệu, đặc biệt là chiếc ví mini của Chanel đã được thuê gần như mỗi tuần trong suốt một năm qua.

“Đây gần như là một tình huống đôi bên cùng có lợi”, cô nói, đồng thời cho biết ngay cả trong tháng kinh doanh chậm, cô vẫn có thể kiếm được khoảng 500 USD. Emilie Nasseh là một trong hàng chục nghìn người thuộc thế hệ Gen Z đang sử dụng các ứng dụng cho thuê quần áo như Pickle, nền tảng ra mắt vào năm 2022.

Đây không phải là khái niệm mới, nhưng khác với Rent the Runway hay nhiều ứng dụng cho thuê quần áo khác, Pickle không yêu cầu đăng ký thuê bao và nguồn cung đến trực tiếp từ tủ đồ của người dùng.

Theo Pickle, hiện có hơn 230.000 món đồ được niêm yết trên ứng dụng, thuộc hơn 2.000 thương hiệu, từ các nhãn hàng xa xỉ cao cấp cho tới các thương hiệu tầm trung. Công ty cho biết những người cho thuê hàng đầu có thu nhập trung bình vào khoảng 3.000 USD mỗi tháng.

Có thể thấy, mô hình kinh tế chia sẻ - được thúc đẩy mạnh mẽ qua các ứng dụng công nghệ như Pickle, Airbnb hay Turo cho thuê ô tô - đang ngày càng phát triển. Qua đó cũng có thể thấy được rằng người tiêu dùng phải đang chịu áp lực kinh tế ngày một lớn, trong bối cảnh tốc độ tuyển dụng chậm lại, chi phí sinh hoạt thiết yếu leo thang và nhiều yếu tố bất định khác.

“Thế hệ Millennials giúp chúng ta làm quen với khái niệm kinh tế chia sẻ và giờ Gen Z đang đưa nó tiến thêm một bước. Lý do là vì Gen Z vẫn đang ở độ tuổi eo hẹp tài chính, nhưng vẫn có nhu cầu tiêu dùng hàng xa xỉ, đồng thời tin vào tiêu chí phải kiếm tiền một cách linh hoạt”, bà Thomaï Serdari, giáo sư marketing tại Đại học New York, chia sẻ trên CNN.

GS. Thomaï Serdari cũng khẳng định mong muốn hướng tới tính bền vững sẽ trở thành động lực lớn đối với các ứng dụng chia sẻ trong thập kỷ tới. “Vẫn còn rất nhiều dư địa cho kinh tế chia sẻ,” bà nói. “Bởi mọi người vẫn vừa muốn sở hữu phụ kiện hay trang phục xa xỉ, vừa đi ăn ở những nhà hàng sang trọng, tham dự các sự kiện đẳng cấp và tận hưởng những trải nghiệm du lịch, trong bối cảnh số tiền bỏ ra cần phải tương xứng với giá trị nhận về”.