Hoàn thiện Luật Đô thị đặc biệt để thúc đẩy liên kết Đông Nam Bộ - Đồng bằng sông Cửu Long

Sáng 10/6, UBND TP. Hồ Chí Minh đã tổ chức Hội nghị lấy ý kiến góp ý của các tỉnh, thành khu vực Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đối với dự thảo Luật Đô thị đặc biệt.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Mạnh Cường cho biết theo lộ trình, giữa tháng 6/2026, Bộ Tư pháp sẽ lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương; đầu tháng 7/2026 thực hiện thẩm định và trình Chính phủ để báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước ngày 15/7/2026. Ban Thường vụ Thành ủy và UBND Thành phố đang tiếp tục chỉ đạo sát sao, chủ động chuẩn bị các điều kiện triển khai, bảo đảm sẵn sàng thực hiện ngay khi luật được ban hành và có hiệu lực, không để gián đoạn về thể chế.

Từ góc độ chuyên gia, GS. TS Nguyễn Trọng Hoài, Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, đánh giá dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đến nay đã tương đối hoàn chỉnh, đặc biệt là các nguyên tắc liên kết vùng được quy định khá rõ ràng.

Theo ông Hoài, trước đây liên kết vùng chủ yếu được đề cập ở góc độ chủ trương và nhu cầu thực tiễn, còn việc đưa nội dung này vào luật là bước tiến quan trọng nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc triển khai các dự án hạ tầng, giao thông liên vùng giữa Đông Nam Bộ và ĐBSCL.

Đồng thời, vị chuyên gia này đề xuất hình thành quỹ phát triển hạ tầng vùng từ ngân sách nhà nước, nguồn lực xã hội hóa và các nguồn huy động hợp pháp khác; xây dựng cơ chế chia sẻ trách nhiệm, lợi ích và nguồn thu giữa các địa phương nhằm tạo nguồn lực bền vững cho đầu tư hạ tầng liên kết vùng. Về hợp tác vùng, mối quan hệ giữa TP. Hồ Chí Minh và các địa phương cần được xây dựng trên nền tảng đồng thuận, chia sẻ và bảo đảm hài hòa lợi ích.

Về phía địa phương, ông Phạm Tuấn Anh, Phó Giám đốc Sở Tài chính TP. Đồng Nai, cho biết Đồng Nai đang trong giai đoạn có nhiều thay đổi, đồng thời xây dựng các cơ chế đặc thù và tăng cường kết nối với TP. Hồ Chí Minh.

Việc ban hành Luật Đô thị đặc biệt ở thời điểm hiện nay là cần thiết và có ý nghĩa không chỉ đối với TP. Hồ Chí Minh mà còn đối với toàn vùng. Nội dung liên kết vùng được xem là một trong những điểm nổi bật của dự thảo. Dù chưa phải là đô thị đặc biệt, Đồng Nai vẫn có thể hưởng lợi từ các cơ chế liên kết khi triển khai các dự án hạ tầng và phát triển vùng trong tương lai.

Ông Phạm Tuấn Anh ủng hộ cơ chế cho phép TP. Hồ Chí Minh chỉ định hoặc ưu tiên nhà đầu tư đối với các dự án giao thông, dự án TOD. Dù vậy, cần có những quy định và hướng dẫn chi tiết hơn để đảm bảo tính minh bạch, từ đó dễ dàng được Trung ương phê duyệt thông qua. Ngoài ra, cần có văn bản hướng dẫn cụ thể cấp thành phố và tham vấn Trung ương để các cơ chế đặc thù dễ dàng được thông qua và đảm bảo tính khả thi.

Trong khi đó, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Trúc Sơn nhận định đây là dự thảo luật có ý nghĩa đặc biệt không chỉ đối với Thành phố mà còn đối với các trung tâm liên kết vùng, trong đó có khu vực ĐBSCL.

Theo ông Sơn, TP. Hồ Chí Minh có nhiều thuận lợi khi xây dựng luật bởi trước đó Quốc hội đã ban hành các cơ chế đặc thù như Nghị quyết 98 và Nghị quyết 260 dành cho Thành phố. Bên cạnh đó, nhiều kinh nghiệm và cơ chế chính sách từ Luật Thủ đô cũng có thể được tham khảo, kế thừa trong quá trình hoàn thiện dự thảo. Đây là cơ sở để Thành phố tự tin trình Quốc hội xem xét thông qua Luật Đô thị đặc biệt.

Ông Nguyễn Trúc Sơn đồng thời kiến nghị Trung ương tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo điều kiện để TP. Hồ Chí Minh chủ động ban hành các văn bản quy phạm pháp luật phục vụ công tác quản lý, điều hành và phát triển đô thị.

Bên cạnh đó, Luật Đô thị đặc biệt cần có tầm nhìn dài hạn, tạo nền tảng phát triển bền vững cho Thành phố trong nhiều thập niên tới. Vì vậy, các quy định trong luật cần có chiều sâu, tính ổn định cao và đủ sức bao quát những nhiệm vụ phát triển mà Trung ương giao cho Thành phố.

Kết luận hội nghị, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường cho biết các ý kiến góp ý đều nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện cơ chế điều phối liên kết vùng theo hướng đủ mạnh, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm và bảo đảm nguyên tắc bình đẳng, tự nguyện, cùng phát triển.

Ông Nguyễn Mạnh Cường đề nghị Tổ Biên tập tiếp thu để hoàn thiện các quy định về cơ chế phối hợp, chia sẻ lợi ích và chia sẻ nguồn thu, bảo đảm liên kết vùng thực chất, tránh hình thức; đồng thời làm rõ vai trò chủ trì, điều phối của Thành phố không làm hạn chế quyền chủ động và lợi ích chính đáng của các địa phương.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh: “Sự phát triển của TP. Hồ Chí Minh và của các tỉnh, thành trong khu vực là không thể tách rời. Chúng tôi mong muốn các cơ chế liên kết, phối hợp trong dự thảo Luật Đô thị sẽ thực sự trở thành công cụ pháp lý để gắn kết, chia sẻ và cùng phát triển, vì lợi ích chung của toàn vùng và cả nước. Thành phố kỳ vọng khi được Quốc hội thông qua, đây sẽ là đạo luật của thực tiễn, tạo bước đột phá trong quản trị đại đô thị và liên kết phát triển vùng, để Thành phố cùng các địa phương vươn tầm khu vực và quốc tế”.