Hoàn thiện chính sách tài chính để phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai

Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 254/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, quy định một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thi hành Luật Đất đai. Để thực hiện Nghị quyết này, Chính phủ ban hành Nghị định số 50/2026/NĐ-CP quy định chi tiết về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất.

Đáng chú ý, về ưu đãi tiền thuê đất trong lĩnh vực xã hội hóa, Nghị định số 50/2026/NĐ-CP quy định miễn, giảm tiền thuê đất đối với cơ sở thực hiện xã hội hóa được hưởng chính sách khuyến khích phát triển xã hội theo Nghị định số 69/2008/NĐ-CP của Chính phủ và Quyết định số 1466/QĐ-TTg.

Theo đó, căn cứ điều kiện thực tế của địa phương, UBND cấp tỉnh trình HĐND cùng cấp quyết định mức miễn, giảm tiền thuê đất cụ thể đối với cơ sở thực hiện xã hội hóa.

Tuy nhiên, để tránh tình trạng lợi dụng chính sách, trường hợp sau khi dự án hoàn thành, đưa vào hoạt động mà cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện kiểm tra và xác định cơ sở thực hiện xã hội hóa không đáp ứng theo các nội dung đã cam kết, thì cơ sở thực hiện xã hội hóa phải nộp lại tiền thuê đất đã được miễn, giảm theo chính sách và giá đất tại thời điểm có văn bản miễn, giảm tiền thuê đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và tiền chậm nộp.

Tương tự, ở lĩnh vực khoa học, công nghệ, việc miễn tiền thuê đất cho cả thời hạn thuê áp dụng đối với trường hợp sử dụng đất để xây dựng cơ sở nghiên cứu khoa học của doanh nghiệp khoa học và công nghệ nếu đáp ứng được điều kiện theo quy định của pháp luật, gồm: đất xây phòng thí nghiệm, đất xây cơ ở ươm tạo công nghệ và ươm tạo doanh nghiệp khoa học và công nghệ, đất xây dựng cơ sở thực nghiệm, đất xây dựng cơ sở sản xuất thử nghiệm.

Ngoài ra, cũng miễn tiền thuê đất cho cả thời hạn thuê đối với đất thuộc đơn vị hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ số, gồm: viện, trung tâm đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và phát triển công nghệ số; đất thuộc dự án sản xuất sản phẩm công nghệ số trọng điểm, sản phẩm phần mềm, chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo.

Miễn tiền thuê đất cho cả thời hạn thuê đối với đất để xây dựng Khu công nghệ số tập trung (chủ đầu tư kết cấu hạ tầng Khu công nghệ số tập trung không được tính tiền thuê đất được miễn vào giá cho thuê hạ tầng Khu công nghệ số tập trung); Trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia.

Bên cạnh các chính sách ưu đãi, Nghị định số 50/2026/NĐ-CP cũng đưa ra giải pháp xử lý tồn tại về tiền thuê đất của đơn vị sự nghiệp công lập trong giai đoạn chuyển tiếp sang Luật Đất đai năm 2024.

Theo đó, đối với diện tích đất xây dựng công trình sự nghiệp của đơn vị sự nghiệp công lập, nay thuộc trường hợp chuyển từ hình thức thuê đất sang hình thức giao đất không thu tiền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai 2024 và cơ quan thuế chưa ban hành thông báo nộp tiền thuê đất, hoặc đã ban hành thông báo nộp tiền thuê đất và tiền chậm nộp tiền thuê đất (nếu có), mà đơn vị sự nghiệp công lập chưa nộp hoặc chưa nộp đủ tiền, thì không phải nộp tiền thuê đất và tiền chậm nộp tiền thuê đất (nếu có) đối với thời hạn đã sử dụng đất trước ngày 1/1/2026 cho đến khi hoàn thành các thủ tục chuyển hình thức sử dụng đất.

Đối với diện tích đất đơn vị sự nghiệp công lập sử dụng vào mục đích sản xuất, kinh doanh, cho thuê, liên doanh, liên kết thuộc trường hợp Nhà nước cho thuê đất theo quy định của Luật Đất đai 2013, nay thuộc trường hợp chuyển từ hình thức thuê đất sang hình thức giao đất không thu tiền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai 2024, và không lựa chọn hình thức thuê đất trả tiền thuê đất hàng năm theo quy định của Luật Đất đai 2024, thì đơn vị sự nghiệp công lập không phải nộp tiền thuê đất từ 1/8/2024 đến khi hoàn thành các thủ tục chuyển hình thức sử dụng đất.

UBND cấp tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo cơ quan thuế rà soát, điều chỉnh các thông báo nộp tiền thuê đất đã ban hành, hoàn thành trước ngày 1/1/2027.