Đề xuất nhiều cơ chế ưu đãi để phát triển khu đô thị di sản văn hóa

Ngày 8/6, Bộ Tư pháp đã đăng tải hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam.

Dự thảo nhằm tạo cơ sở pháp lý triển khai hiệu quả trên thực tế một số cơ chế, chính sách phát triển văn hóa tại Nghị quyết số 28/2026/QH16.

Theo dự thảo tờ trình do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch soạn thảo, Nghị định gồm 35 điều; quy định cụ thể về cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa; tổ hợp sáng tạo văn hóa; tiêu chí thí điểm, cơ chế - chính sách ưu đãi về đất đai, phí, lệ phí đối với mô hình đô thị di sản văn hóa…

Chính quyền địa phương thực hiện thí điểm mô hình đô thị di sản văn hóa được quyết định cơ chế, chính sách ưu đãi về đất đai.

Theo đó, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định chỉ tiêu sử dụng đất ngoài các chỉ tiêu đã được phân bổ theo quy hoạch sử dụng đất quốc gia thuộc thẩm quyền quản lý của địa phương đối với các dự án đầu tư trong lĩnh vực di sản văn hóa, công nghiệp văn hóa.

Đáng chú ý, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định mức áp dụng cơ chế ưu đãi đơn giá thuê đất theo từng không gian đặc thù, bảo đảm mức tối đa không vượt quá 50% so với mức quy định hiện hành.

Cơ chế này nhằm thực hiện các dự án đầu tư kinh doanh dịch vụ, du lịch, dự án đầu tư công - quản trị tư, dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư trong lĩnh vực di sản văn hóa…

Tại bản tổng hợp ý kiến tiếp thu, giải trình, Bộ Xây dựng đề nghị nghiên cứu làm rõ khái niệm “đô thị di sản văn hóa”, phân biệt với đô thị có di sản, khu vực bảo vệ di tích, khu bảo tồn, khu phố cổ, làng cổ, đô thị loại đặc thù hoặc khu vực có yêu cầu quản lý kiến trúc đặc thù.

Việc quy định mô hình thí điểm cần gắn với hệ thống đô thị, phân loại đô thị, quy hoạch đô thị và nông thôn, quy chế quản lý kiến trúc. Theo Bộ Xây dựng, điều này để tránh tạo ra một loại hình đô thị mới nhưng chưa xác định rõ địa vị pháp lý, phạm vi ranh giới, thẩm quyền công nhận, cơ chế quản lý và trách nhiệm của các cơ quan liên quan.

Việc thí điểm đô thị di sản văn hóa phải được xác định trên cơ sở quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt; bảo đảm bảo tồn cấu trúc không gian, cảnh quan, kiến trúc, di sản đô thị, di sản nông thôn; kiểm soát mật độ xây dựng, tầng cao, hình thức kiến trúc, không gian công cộng, hạ tầng kỹ thuật và các hoạt động khai thác dịch vụ trong khu vực di sản.

Về cơ chế đất đai, khai thác dịch vụ trong khu đô thị di sản, Bộ Xây dựng đề nghị rà soát và quy định các dự án đầu tư, khai thác dịch vụ, du lịch, công nghiệp văn hóa trong đô thị di sản chỉ được thực hiện khi phù hợp với quy hoạch, quy chế quản lý kiến trúc, quy định quản lý theo quy hoạch.

Đồng thời, yêu cầu bảo vệ cảnh quan, không gian kiến trúc và khả năng chịu tải của hạ tầng đô thị.